Cơ sở pháp lý của hướng dẫn
Nguyên tắc chung
Lãnh đạo, quản lý, phát huy vai trò
Việc bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố phải bảo đảm sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, sự quản lý của chính quyền, phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã; phát huy quyền làm chủ trực tiếp của Nhân dân ở cộng đồng dân cư.
Đúng quy định pháp luật
Việc bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố được thực hiện theo quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và Nghị định số 59/2023/NĐ-CP ngày 14/8/2023 của Chính phủ.
Quy trình nhân sự
Quy trình nhân sự phải bảo đảm:
Không để xảy ra vận động trái quy định, gây chia rẽ trong cộng đồng dân cư.
Người trúng cử
Người trúng cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố là người đạt trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố tán thành và được UBND cấp xã ban hành quyết định công nhận theo quy định.
Theo quy định tại khoản 1 điều 21 Luật thực hiện dân chủ ở cơ sở, điều 8 Nghị định 59/2023/NĐ-CP ngày 14/8/2023Các mốc thời gian trong quy trình
Mỗi việc phải hoàn thành vào lúc nào so với ngày bầu? Bấm vào từng mốc để xem quy định.
“Ngày bầu” là ngày tổ chức cuộc họp của cộng đồng dân cư để bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố. Các mốc trước ngày bầu tính theo ngày; các mốc sau ngày bầu tính theo ngày làm việc.
Trình tự, thủ tục: 6 bước
Ban hành quyết định tổ chức bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Điểm a khoản 1 điều 6 Nghị định số 59/2023/NĐ-CPChủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định tổ chức bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố; chủ trì, phối hợp với Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp xây dựng kế hoạch, hướng dẫn nghiệp vụ và tổ chức triển khai kế hoạch.
Thành lập Tổ bầu cử
Điểm b khoản 1 điều 6 Nghị định số 59/2023/NĐ-CPa)Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định thành lập tổ bầu cử sau khi thống nhất với Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã.
b)Tổ bầu cử gồm:
Đại diện Ban Công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố
c)Quyết định thành lập tổ bầu cử phải được thông báo đến Nhân dân ở thôn, tổ dân phố, niêm yết tại nhà văn hóa, nhà sinh hoạt cộng đồng của thôn, tổ dân phố và thông báo trên hệ thống truyền thanh hoặc bằng hình thức khác phù hợp với điều kiện của địa phương chậm nhất 7 ngày trước ngày bầu cử.
Lập danh sách đại diện hộ gia đình
Khoản 2 điều 18 Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sởa)Mỗi hộ gia đình được xác định 1 đại diện tham gia cuộc họp, thảo luận, biểu quyết. Đại diện hộ gia đình là người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, có khả năng đại diện cho các thành viên hộ gia đình. Trường hợp hộ gia đình không có người có năng lực hành vi dân sự đầy đủ thì đại diện hộ gia đình là người được các thành viên hộ gia đình thống nhất đề cử hoặc ủy nhiệm.
b)Danh sách hộ gia đình cần thể hiện các nội dung cơ bản:
| Số thứ tự | Họ và tên chủ hộ hoặc đại diện hộ gia đình | Địa chỉ cư trú | … |
|---|---|---|---|
| 1 | … | … | |
| 2 | … | … |
Danh sách hộ gia đình phải được rà soát, đối chiếu với dữ liệu cư trú để đảm bảo chính xác.
Lập danh sách những người ứng cử
Khoản 2 điều 6 Nghị định số 59/2023/NĐ-CPTiến hành bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Điều 3 Nghị định số 59/2023/NĐ-CPGồm 5 nội dung: triệu tập và thông báo cuộc họp; trình tự cuộc họp; trường hợp biểu quyết bằng giơ tay; trường hợp bỏ phiếu kín; công bố kết quả tại cuộc họp.
Xem chi tiết cuộc họp bầuCông nhận kết quả bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Điều 8 Nghị định số 59/2023/NĐ-CPUBND cấp xã xem xét, ban hành quyết định công nhận người trúng cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hoặc quyết định bầu lại.
Xem quy định công nhậnTiến hành bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
5.1 Triệu tập và thông báo cuộc họp
Tổ bầu cử triệu tập và chủ trì cuộc họp cộng đồng dân cư để bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.
trước khi tổ chức cuộc họp
Thông tin về cuộc họp (theo mẫu số 01 kèm theo Nghị định số 59/2023/NĐ-CP) phải được thông báo đến thành phần tham dự ít nhất 02 ngày trước khi tổ chức cuộc họp
bằng một trong các hình thức sau:
Thời gian, địa điểm tổ chức cuộc họp phải thuận lợi, phù hợp với điều kiện thực tế để cộng đồng dân cư tham gia đầy đủ.
Tài liệu chuẩn bị phục vụ cuộc họp gồm:
- Quyết định tổ chức bầu cử
- Quyết định thành lập tổ bầu cử
- Danh sách hộ gia đình
- Danh sách chính thức người ứng cử
- Tóm tắt tiểu sử, tiêu chuẩn, quá trình công tác của người ứng cử
- Phiếu bầu (nếu thực hiện bỏ phiếu kín)
- Biên bản cuộc họp
- Biên bản kiểm phiếu
- Các văn bản có liên quan
5.2 Trình tự cuộc họp bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Khai mạc, cử thư ký
Người chủ trì cuộc họp tuyên bố lý do, mục đích, yêu cầu, giới thiệu đại biểu, thông qua chương trình cuộc họp; giới thiệu người để cuộc họp biểu quyết cử làm thư ký cuộc họp.
Thư ký cuộc họp được quyết định khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp biểu quyết đồng ýCông bố văn bản, thông báo số hộ
Người chủ trì cuộc họp công bố các quyết định, văn bản liên quan; thông báo tổng số hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố, số đại diện hộ gia đình có mặt, số đại diện hộ gia đình vắng mặt; nêu rõ điều kiện để người ứng cử trúng cử.
Giới thiệu danh sách người ứng cử
Đại diện Ban Công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố giới thiệu danh sách chính thức người ứng cử đã thống nhất với cấp ủy chi bộ thôn, tổ dân phố; trình bày tóm tắt tiêu chuẩn, tiểu sử, quá trình công tác của từng người ứng cử. Đề nghị đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp tự ứng cử hoặc đề cử người có đủ tiêu chuẩn điều kiện để tham gia bầu.
Thảo luận
Đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp thảo luận về danh sách người ứng cử.
Chọn phương án biểu quyết
Kết thúc thảo luận, người chủ trì cuộc họp tổng hợp các ý kiến thảo luận, đề xuất những nội dung cần được biểu quyết và phương án biểu quyết bằng hình thức giơ tay hoặc bỏ phiếu kín để người tham dự biểu quyết lựa chọn.
Phương án được lựa chọn khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp giơ tay biểu quyết đồng ý5.3 · 5.4 Hai hình thức biểu quyết
Ngay tại cuộc họp
Việc kiểm đếm kết quả biểu quyết được thực hiện ngay tại cuộc họp, công khai trước Nhân dân và ghi vào biên bản cuộc họp.
Trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình
Người được xác định trúng cử phải có trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố tán thành.
Từ 3 đến 5 người
Người chủ trì cuộc họp đề xuất số lượng và danh sách ban kiểm phiếu (gồm trưởng ban và các thành viên) để đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp biểu quyết bằng hình thức giơ tay. Ban kiểm phiếu được quyết định khi có trên 50% đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp giơ tay biểu quyết đồng ý.
Có 2 đại diện hộ chứng kiến
Ban kiểm phiếu hướng dẫn thể lệ, cách ghi phiếu, bỏ phiếu và tiến hành phát phiếu. Sau khi kết thúc bỏ phiếu, ban kiểm phiếu tiến hành kiểm phiếu (trong quá trình kiểm phiếu, ban kiểm phiếu mời 2 đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp chứng kiến việc kiểm phiếu) và lập biên bản kiểm phiếu.
Mẫu số 02, lập thành 3 bản
Trưởng ban kiểm phiếu công bố kết quả kiểm phiếu tại cuộc họp. Biên bản gửi kèm theo quyết định của cộng đồng dân cư đến:
Trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình
Người được xác định trúng cử phải có trên 50% tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố tán thành.
5.5 Công bố kết quả tại cuộc họp
Xác định được người trúng cử
Người trúng cử ra mắt cuộc họp.
Người chủ trì cuộc họp có trách nhiệm hoàn thiện hồ sơ cuộc họp, chậm nhất 5 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc cuộc họp, quyết định đã được cộng đồng dân cư biểu quyết thông qua (theo mẫu số 03 kèm theo Nghị định số 59/2023/NĐ-CP) được gửi đến UBND cấp xã, Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã.
Không xác định được người trúng cử
Phải nêu rõ lý do trong biên bản cuộc họp để báo cáo UBND cấp xã xem xét, quyết định việc tổ chức bầu lại.
Hai ngưỡng “trên 50%” trong cuộc họp
Hướng dẫn dùng hai cơ sở tính khác nhau: đại diện hộ gia đình tham dự cuộc họp và tổng số đại diện hộ gia đình trong thôn, tổ dân phố.
Thử với số liệu giả định
Kéo thanh trượt để xem số tối thiểu cần đạt.
Quyết định thư ký cuộc họp, lựa chọn phương án biểu quyết, quyết định Ban kiểm phiếu
Người được xác định trúng cử
Công cụ chỉ minh họa cách tính “trên 50%” với số liệu do người đọc tự nhập; mỗi hộ gia đình được xác định 01 đại diện. Kết quả chính thức theo biên bản cuộc họp và quyết định công nhận của UBND cấp xã.
Công nhận kết quả bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố
Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được quyết định đã được cộng đồng dân cư biểu quyết thông qua, UBND cấp xã xem xét, ban hành quyết định công nhận người trúng cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hoặc quyết định bầu lại.
Trường hợp không ban hành quyết định công nhận hoặc quyết định bầu lại thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Tổ chức thực hiện
Đề nghị Ban Thường vụ Đảng ủy cấp xã:
Lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác chuẩn bị nhân sự bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.
Phân công cấp ủy viên phụ trách địa bàn theo dõi, hướng dẫn, kiểm tra quá trình chuẩn bị và tổ chức bầu cử; kịp thời chỉ đạo giải quyết các khó khăn, vướng mắc phát sinh ở cơ sở.
UBND các xã, phường:
Chủ trì tổ chức thực hiện việc bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố trên địa bàn; ban hành kế hoạch, quyết định tổ chức bầu cử, quyết định thành lập tổ bầu cử, quyết định công nhận kết quả bầu cử hoặc quyết định bầu lại theo thẩm quyền.
Phối hợp chặt chẽ với Ban Thường vụ Đảng ủy, Ủy ban MTTQ Việt Nam cùng cấp trong công tác chuẩn bị nhân sự, tuyên truyền, vận động Nhân dân, tổ chức bầu cử và xử lý các tình huống phát sinh.
Chỉ đạo lập, rà soát, niêm yết danh sách hộ gia đình; chuẩn bị địa điểm, cơ sở vật chất, tài liệu, phiếu bầu, hòm phiếu (nếu tổ chức bầu bằng phiếu kín), biên bản, biểu mẫu phục vụ cuộc họp cộng đồng dân cư.
Bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn trong thời gian chuẩn bị và tổ chức bầu cử; kịp thời xử lý hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, gây mất đoàn kết, làm sai lệch kết quả bầu cử.
Tổng hợp kết quả bầu cử trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố trên địa bàn, báo cáo UBND tỉnh qua Sở Nội vụ.
Thành lập, chỉ đạo và hướng dẫn Tổ bầu cử:
- Tổ chức cuộc họp cộng đồng dân cư để bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố đúng thời gian, địa điểm, trình tự, thủ tục.
- Bảo đảm việc kiểm phiếu, lập biên bản, công bố kết quả công khai, minh bạch, khách quan.
- Hoàn thiện hồ sơ gửi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã chậm nhất 05 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc cuộc họp bầu cử.
Đề nghị Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã:
Phối hợp với UBND cấp xã xây dựng kế hoạch, hướng dẫn, giám sát việc tổ chức bầu trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.
Hướng dẫn Ban Công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố thực hiện quy trình giới thiệu danh sách người ứng cử; cử đại diện tham gia Tổ bầu cử theo quy định; phối hợp chuẩn bị cuộc họp cộng đồng dân cư, hướng dẫn Nhân dân thảo luận, biểu quyết, giám sát quá trình kiểm phiếu, lập biên bản.
Tổ chức tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia cuộc họp cộng đồng dân cư đầy đủ, trách nhiệm; phát huy quyền làm chủ của Nhân dân trong lựa chọn người có đủ tiêu chuẩn, uy tín làm trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố.
Giám sát quá trình bầu cử, việc lập danh sách các hộ gia đình, danh sách người ứng cử, kết quả bầu và việc giải quyết kiến nghị, phản ánh của Nhân dân.