Khoa học - Công nghệ
Trung Quốc dự thảo cấm vô lăng bán phần: Thắt chặt an toàn cơ cấu lái từ năm 2027
Tiêu chuẩn quốc gia mới của Trung Quốc siết chặt quy định về cơ cấu lái, khiến thiết kế vô lăng kiểu càng (yoke) phổ biến trên xe Tesla đứng trước nguy cơ bị loại bỏ.
Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) Trung Quốc vừa chính thức công bố dự thảo phê duyệt tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc GB 11557-202X về "Quy định bảo vệ người lái khỏi bị thương do cơ cấu lái xe cơ giới". Tiêu chuẩn mới dự kiến có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2027, đánh dấu bước chuyển dịch quan trọng trong việc quản lý an toàn phương tiện tại thị trường ô tô lớn nhất thế giới.
Nâng cấp tiêu chuẩn an toàn theo thông lệ quốc tế
Tiêu chuẩn an toàn hiện hành (GB 11557-2011) đã được áp dụng hơn một thập kỷ, đến nay được đánh giá là không còn phù hợp để kiểm chứng các công nghệ mới trên xe điện. Quy định cập nhật sẽ thắt chặt yêu cầu ở nhiều hạng mục then chốt nhằm đồng bộ với các quy chuẩn quốc tế.
Đáng chú ý, tiêu chuẩn mới giảm giới hạn lực ngang trong các thử nghiệm mô-đun người xuống mức 11.110N, tương ứng với thông số kỹ thuật UN R12 toàn cầu. Đồng thời, dự thảo cũng thiết lập các ngưỡng nghiêm ngặt cho sự dịch chuyển lên trên và ra sau của cột lái khi xảy ra va chạm. Một thay đổi quan trọng khác là việc loại bỏ hoàn toàn các trường hợp ngoại lệ trong thử nghiệm va chạm với người lái; tất cả mẫu xe đều phải vượt qua bài kiểm tra xác minh này.
Thách thức kỹ thuật đối với vô lăng bán phần
Vô lăng bán phần (yoke steering wheel) đang đối mặt với những rào cản pháp lý khó vượt qua. Theo quy định mới, cơ quan chức năng yêu cầu thử nghiệm va chạm tại 10 điểm cụ thể trên vành vô lăng, bao gồm "điểm giữa của khu vực yếu nhất" và "điểm giữa của khu vực không được hỗ trợ ngắn nhất".
Do thiết kế khuyết phần trên, vô lăng bán phần không tồn tại các điểm thử nghiệm vật lý quan trọng này, dẫn đến việc không thể đáp ứng tiêu chuẩn quốc gia. Dữ liệu từ Autohome chỉ ra rằng có tới 46% thương tích của người lái xuất phát từ cơ cấu lái. Trong khi vô lăng tròn truyền thống tạo ra vùng đệm lớn khi người lái chúi người về phía trước, thiết kế bán phần lại khiến cơ thể dễ bị trượt khỏi bề mặt tiếp xúc trong va chạm thứ cấp, làm gia tăng nguy cơ chấn thương.
Rủi ro từ túi khí và trải nghiệm vận hành thực tế
An toàn khi bung túi khí cũng là một mối quan ngại lớn. Tiêu chuẩn mới nghiêm cấm các vật thể cứng (kim loại hoặc nhựa) hướng về phía người ngồi khi túi khí kích hoạt. Vô lăng bán phần với cấu trúc vỏ bọc không đều tạo ra các kiểu vỡ khó dự đoán, gây khó khăn cho việc xác nhận an toàn qua camera tốc độ cao.
Bên cạnh yếu tố an toàn, tính thực dụng của thiết kế này cũng bị đặt dấu hỏi. Khác với xe đua Công thức 1 có tỷ số lái biến thiên cực thấp, xe dân dụng yêu cầu thao tác quay vô lăng nhiều vòng khi đỗ xe hoặc quay đầu. Nhiều người dùng phản hồi rằng họ gặp khó khăn khi thao tác một tay và thường xuyên chạm nhầm vào màn hình bảng điều khiển.
Khi tiêu chuẩn GB 11557-202X chính thức có hiệu lực vào năm 2027, mọi mẫu xe mới muốn phê duyệt kiểu loại đều phải tuân thủ. Các dòng xe đang lưu hành dự kiến sẽ có khoảng 13 tháng chuyển tiếp để điều chỉnh thiết kế cơ cấu lái cho phù hợp với quy định mới.