Thị trường

Thị trường nhiên liệu tinh chế thế giới đang chịu áp lực lớn hơn đáng kể so với dầu thô. Chênh lệch giá giữa nhiên liệu máy bay và dầu Brent đã tăng vọt lên mức kỷ lục do sự gián đoạn vận chuyển tại eo biển Hormuz làm tắc nghẽn nguồn cung từ Trung Đông. Hiện tại, giá nhiên liệu máy bay tại Singapore đã tăng 140% lên khoảng 230,00 USD/thùng.

Biến động mạnh tại các thị trường giao dịch trọng điểm

Tại châu Âu, nhiên liệu máy bay đang được giao dịch ở mức gần gấp đôi giá dầu thô. Cụ thể, tại khu vực Tây Bắc châu Âu, giá mặt hàng này cao hơn 88,00 USD/thùng so với giá dầu thô chuẩn Biển Bắc và cao hơn 91,00 USD so với hợp đồng dầu Brent kỳ hạn gần nhất. Theo dữ liệu từ Argus, biên độ lọc dầu đã tăng hơn 350% so với cùng kỳ năm ngoái.

Nhà phân tích Andon Pavlov tại Kpler nhận định, nếu giá dầu thô tăng theo tỷ lệ tương ứng với nhiên liệu máy bay, giá dầu Brent có thể đã chạm mức 175,00 USD/thùng. Sự lệch pha này cho thấy tình trạng khan hiếm sản phẩm tinh chế đang trở nên nghiêm trọng hơn cả vấn đề nguồn cung dầu thô đầu vào.

Rủi ro từ eo biển Hormuz và cấu trúc thị trường

Nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này là do khoảng 20% lượng xuất khẩu nhiên liệu máy bay toàn cầu thường xuyên đi qua eo biển Hormuz – tỷ lệ này cao gấp đôi so với dầu diesel. Khi tuyến đường này bị tắc nghẽn, nguồn cung thay thế từ các khu vực khác như Nam Mỹ hay châu Phi chủ yếu là các loại dầu nhẹ, phù hợp để sản xuất xăng hơn là nhiên liệu bay.

Bên cạnh yếu tố địa chính trị, các chuyên gia từ Sparta Commodities chỉ ra rằng nhiên liệu máy bay có những đặc thù kỹ thuật khắt khe:

• Lưu trữ chuyên biệt: Yêu cầu bể chứa riêng biệt và lượng dự trữ toàn cầu hiện không còn nhiều.
• Không thể pha trộn: Khác với dầu diesel, nhiên liệu máy bay chỉ có thể được sản xuất trực tiếp từ quá trình tinh chế, không thể tạo ra bằng cách pha trộn các thành phần khác.
• Phụ thuộc nguồn dầu chua: Các loại dầu có độ chua trung bình từ vùng Vịnh có sản lượng chưng cất nhiên liệu máy bay cao hơn, nhưng hiện đang bị kẹt tại eo biển Hormuz.

Hệ lụy đối với ngành hàng không và triển vọng dài hạn

Tình trạng thiếu hụt nguồn cung đang buộc các nhà máy lọc dầu tại châu Á phải xem xét cắt giảm tỷ lệ chế biến và hạn chế xuất khẩu. Tại Trung Đông, các nhà máy lọc dầu ở Bahrain và Ả Rập Xê Út cũng đang chịu ảnh hưởng từ các cuộc tấn công, khiến lượng sản phẩm chưng cất trung gian bị kẹt lại trong vùng Vịnh Ba Tư.

Nhìn về tương lai, các chuyên gia dự báo chênh lệch giá có thể giảm bớt nếu căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt. Tuy nhiên, ông Pavlov cảnh báo rằng mức chênh lệch này có khả năng vẫn duy trì ở ngưỡng cao trong thời gian dài do thị trường cần thời gian để tái cấu trúc chuỗi cung ứng đã bị phá vỡ. Điều này đồng nghĩa với việc các hãng hàng không sẽ tiếp tục phải đối mặt với bài toán chi phí vận hành cực lớn trong ngắn và trung hạn.

Kim Ngân