Thị trường
Chính phủ cho phép PVN chủ động xuất nhập khẩu dầu thô để đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia
Nghị quyết 36/NQ-CP cho phép PVN và các đơn vị thành viên chủ động mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu nhằm ứng phó xung đột Trung Đông.
Trước những diễn biến phức tạp của xung đột tại khu vực Trung Đông, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Nghị quyết số 36/NQ-CP, cho phép Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) và các đơn vị thành viên chủ động thực hiện các hoạt động mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu. Quyết định này nhằm thiết lập cơ chế phản ứng nhanh, đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và an ninh năng lượng quốc gia trong mọi tình huống biến động của thị trường quốc tế.
Cơ chế ủy quyền và quyền hạn mới của PVN
Tại Nghị quyết mới ban hành, Chính phủ đã đồng ý áp dụng các quy định đặc thù tại khoản 8 Điều 59 Luật Dầu khí năm 2022. Theo đó, các chủ dầu có nghĩa vụ bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam đối với các loại dầu thô hoặc condensate chưa ký kết hợp đồng xuất bán. Điều kiện tiên quyết là các nguồn nguyên liệu này phải phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước.
Đáng chú ý, Chính phủ đã ủy quyền cho Bộ trưởng Bộ Tài chính trực tiếp chỉ đạo Hội đồng thành viên PVN quyết định các nội dung cụ thể thay cho Chính phủ. Sự thay đổi này nhằm đảm bảo tính linh hoạt, hiệu quả và đúng quy định pháp luật về dầu khí, cho phép tập đoàn phản ứng tức thời với các biến động giá và nguồn cung từ thị trường Trung Đông. Bên cạnh PVN, các đơn vị thành viên hoạt động trong lĩnh vực chế biến và kinh doanh dầu thô như Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) và Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cũng được trao quyền thực hiện các giao dịch mua bán, xuất nhập khẩu nguyên liệu sản xuất xăng dầu.
Tối ưu hóa nguồn lực nội địa cho sản xuất điện
Bên cạnh việc điều tiết dầu thô, Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính để điều phối hoạt động của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và PVN. Mục tiêu trọng tâm là thống nhất nguyên tắc ưu tiên sử dụng tối đa nguồn khí nội địa cho phát điện. Một cơ chế hoán đổi giữa nguồn khí nội địa và LNG nhập khẩu sẽ được thiết lập nhằm giảm thiểu rủi ro thiếu hụt nhiên liệu cho các nhà máy điện.
Việc ưu tiên này không chỉ giúp đảm bảo an ninh điện năng mà còn góp phần gia tăng sản lượng khai thác condensate và dầu thô đi kèm với khí. Đây được xem là giải pháp kép nhằm tối ưu hóa giá trị tài nguyên quốc gia trong bối cảnh chi phí nhập khẩu năng lượng có xu hướng tăng cao do rủi ro địa chính trị. Các đơn vị liên quan được yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về điện lực để duy trì sự ổn định cho hệ thống lưới điện quốc gia.
Điều chỉnh chính sách thuế và quản lý dự trữ quốc gia
Để hỗ trợ doanh nghiệp và bình ổn thị trường, Chính phủ giao Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp và Bộ Công Thương khẩn trương xây dựng Nghị định sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN) đối với một số mặt hàng xăng dầu. Quy trình này sẽ được thực hiện theo trình tự thủ tục rút gọn dựa trên Nghị định số 26/2023/NĐ-CP để kịp thời trình Chính phủ phê duyệt.
Trong trường hợp các nhà máy lọc dầu nội địa không đảm bảo sản lượng cam kết hoặc việc nhập khẩu gặp khó khăn, Bộ Công Thương sẽ có thẩm quyền chỉ đạo các thương nhân đầu mối sử dụng xăng dầu dự trữ lưu thông. Thậm chí, phương án xuất cấp xăng dầu dự trữ quốc gia cũng đã được tính đến để bù đắp thiếu hụt cho thị trường, đảm bảo không xảy ra tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng xăng dầu trong nước.
Các doanh nghiệp hạ nguồn kích hoạt phương án quản trị rủi ro
Phản ứng trước các chỉ đạo từ Chính phủ, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) đã ban hành chỉ thị về việc ứng phó với các tác động từ chiến sự Trung Đông. Nhà máy Lọc dầu Dung Quất hiện đã kích hoạt các phương án quản trị rủi ro ở mức cao nhất để đảm bảo vận hành an toàn, ổn định và duy trì công suất tối đa theo kế hoạch.
Cụ thể, khối kinh doanh và thương mại của BSR được yêu cầu bám sát diễn biến thị trường quốc tế để nhận diện sớm các rủi ro đối với chuỗi cung ứng vật tư kỹ thuật và nguyên liệu. Doanh nghiệp đang chủ động đa dạng hóa nguồn cung và xây dựng các kịch bản nhập khẩu nguyên liệu linh hoạt, chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống khủng hoảng kéo dài gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến luồng vận chuyển dầu thô toàn cầu.