Khoa học - Công nghệ
Tại sao dập tắt đám cháy xe điện cần lượng nước gấp 40 lần xe xăng?
Pin xe điện khi gặp sự cố có thể dẫn đến hiện tượng quá nhiệt kéo dài, đòi hỏi hàng chục nghìn lít nước để khống chế, cao gấp nhiều lần so với xe động cơ đốt trong truyền thống.
Hỏa hoạn trên xe điện (EV) đang trở thành một thách thức mới và phức tạp đối với lực lượng cứu hỏa trên toàn cầu. Theo các chuyên gia kỹ thuật, nguyên nhân chính nằm ở bộ pin lithium-ion. Khi xảy ra trục trặc, pin có thể rơi vào trạng thái quá nhiệt (thermal runaway), dẫn đến việc giải phóng khí độc và tạo ra đám cháy dữ dội, khó kiểm soát hơn nhiều so với xe chạy xăng dầu.
Cơ chế quá nhiệt và rủi ro bùng phát trở lại
Trong hiện tượng quá nhiệt, các tế bào pin có thể tiếp tục tăng nhiệt độ bên trong bộ vỏ bảo vệ ngay cả khi không có ngọn lửa bên ngoài. Phản ứng hóa học này không chỉ giải phóng các loại khí độc hại mà còn cung cấp năng lượng cho đám cháy kéo dài. Đáng chú ý, pin xe điện có khả năng bùng phát cháy trở lại sau khi tưởng chừng đã tắt hẳn do năng lượng dư thừa vẫn còn tích tụ bên trong các tế bào pin chưa bị phá hủy hoàn toàn.
Để ngăn chặn oxy tiếp xúc với bộ pin bị hư hỏng, một số đơn vị cứu hộ đã thử nghiệm sử dụng chăn chữa cháy. Tuy nhiên, tổ chức EV FireSafe (Úc) cảnh báo rằng chăn chữa cháy có thể gây tích tụ khí độc. Nếu tấm chăn bị nhấc lên, sự kết hợp đột ngột giữa oxy và các khí này có thể gây ra một vụ nổ, đe dọa trực tiếp đến tính mạng của lính cứu hỏa.
Lượng nước tiêu thụ khổng lồ: Bài toán khó cho cứu hộ
Số liệu từ Hiệp hội Cứu hỏa và Cứu hộ Quốc tế (CTIF) cho thấy quy mô tiêu tốn tài nguyên khi xử lý xe điện. Một vụ cháy liên quan đến xe Tesla tại Mỹ đã ngốn khoảng 90.000 lít nước, với tốc độ phun lên tới 2.200 lít mỗi phút trong suốt hơn 40 phút. Con số này tương đương với lượng nước dùng để dập tắt đám cháy của 40 chiếc xe xăng cộng lại.
| Thông số cứu hỏa | Xe điện (EV) | Xe động cơ đốt trong |
|---|---|---|
| Lượng nước cần thiết (ước tính) | 10.000 – 90.000 lít | 2.000 – 3.000 lít |
| Nhiệt độ đám cháy tối đa | Xấp xỉ 1.200 độ C | Khoảng 800 – 1.000 độ C |
| Nguy cơ bùng phát lại | Rất cao (có thể sau nhiều giờ) | Thấp |
Mục tiêu cốt lõi của lực lượng cứu hộ là làm mát bộ pin, nhưng đây là nhiệm vụ không hề dễ dàng. Bộ pin thường được đặt dưới đáy sàn xe, bọc trong hộp kín chống nước và chống va đập. Thiết kế này vô tình trở thành rào cản ngăn nước tiếp cận các tế bào pin đang nóng hổi bên trong.
Các kỹ thuật ứng phó mới
Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy Quốc gia Mỹ (NFPA) đã thực hiện nhiều thử nghiệm để tối ưu hóa việc dập lửa. Kết quả cho thấy việc sử dụng đồng thời nhiều vòi phun nước từ các góc độ khác nhau vào bộ pin mang lại hiệu quả làm mát tốt nhất. Ngoài ra, việc sử dụng thiết bị cứu hộ để nâng hoặc lật nghiêng xe giúp lính cứu hỏa tiếp cận trực tiếp các điểm hư hỏng trên vỏ pin, từ đó hướng luồng nước vào tâm điểm nhiệt chính xác hơn.
Dù các vụ cháy xe điện gây tiếng vang lớn trên truyền thông, nhưng số liệu thực tế cho thấy loại phương tiện này ít xảy ra hỏa hoạn hơn xe xăng. Báo cáo năm 2023 tại Thụy Điển ghi nhận trung bình chỉ có 20 vụ cháy mỗi năm trên tổng số 611.000 xe điện đang lưu thông, trong khi xe chạy xăng có tới 3.400 vụ cháy trên 4,4 triệu xe trong cùng kỳ.