Thị trường

Chanh leo và thanh long xuất khẩu từ Việt Nam đang đứng trước nguy cơ bị Liên minh châu Âu (EU) áp dụng các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt hơn. Theo báo cáo “Kết quả giám sát và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật” do Tổng cục Thực phẩm Pháp (DGAL) công bố vào tháng 02/2026, nhiều mẫu rau quả nhập khẩu từ Việt Nam đã vượt ngưỡng giới hạn dư lượng tối đa (MRL) cho phép.

Tỷ lệ vi phạm ở mức cao đối với mặt hàng chanh leo

Dữ liệu kiểm tra năm 2024 cho thấy tình trạng đáng báo động đối với sản phẩm chanh leo. Trong tổng số 47 mẫu được cơ quan chức năng Pháp kiểm tra, có đến 15 mẫu vi phạm giới hạn MRL, tương ứng với tỷ lệ 32,0%. Đây là mức vi phạm rất cao theo tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của EU.

Đáng chú ý, các đợt kiểm tra còn phát hiện hoạt chất omethoate trong sản phẩm. Đây là chất có nguy cơ gây hại trực tiếp cho sức khỏe người tiêu dùng và bị kiểm soát chặt chẽ tại thị trường châu Âu. Kết quả này sẽ là cơ sở quan trọng để Ủy ban châu Âu (EC) đánh giá lại mức độ rủi ro và xem xét đưa chanh leo vào danh mục kiểm soát tăng cường trong thời gian tới.

Thanh long đối diện nguy cơ duy trì tần suất kiểm tra 50%

Đối với mặt hàng thanh long, báo cáo ghi nhận tỷ lệ vi phạm là 11,0% (tương đương 1 trên 9 mẫu kiểm tra). Hiện tại, thanh long Việt Nam đã nằm trong Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793 và đang chịu tần suất kiểm tra tại cửa khẩu lên đến 50%.

Việc tiếp tục phát sinh các ca vi phạm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật sẽ khiến mặt hàng này mất đi cơ hội được EU xem xét giảm mức độ kiểm soát. Theo cơ chế rà soát định kỳ 6 tháng một lần, nếu tình hình không cải thiện, thanh long Việt Nam có thể tiếp tục bị duy trì hoặc thậm chí thắt chặt thêm các điều kiện nhập khẩu.

Hệ lụy về chi phí và rào cản kỹ thuật cho doanh nghiệp

Theo phân tích của Thương vụ Việt Nam tại Pháp, nếu chanh leo bị đưa vào Phụ lục I của Quy định (EU) 2019/1793, sản phẩm sẽ bị tăng tần suất kiểm tra thực tế tại cửa khẩu, dẫn đến kéo dài thời gian thông quan. Trong trường hợp nghiêm trọng hơn bị đưa vào Phụ lục II, mọi lô hàng xuất khẩu bắt buộc phải đi kèm kết quả kiểm nghiệm và chứng thư an toàn thực phẩm từ cơ quan chức năng Việt Nam.

Các biện pháp này sẽ trực tiếp làm gia tăng đáng kể các loại chi phí sau:

• Chi phí logistics và lưu kho bãi do thời gian chờ thông quan kéo dài.
• Chi phí lấy mẫu và kiểm nghiệm dư lượng cho từng lô hàng.
• Rủi ro về uy tín thương hiệu và nguy cơ bị hủy đơn hàng nếu phát hiện vi phạm tại cửa khẩu.

Để duy trì khả năng tiếp cận thị trường EU, các doanh nghiệp và hợp tác xã cần khẩn trương rà soát lại toàn bộ quy trình sản xuất từ khâu canh tác đến đóng gói. Đặc biệt, việc kiểm soát chặt chẽ danh mục thuốc bảo vệ thực vật và tuân thủ định mức MRL là yêu cầu bắt buộc trước khi EU tiến hành các đợt rà soát tiếp theo vào nửa cuối năm 2026.

Kim Ngân