Thị trường
Nhật Bản tạm dỡ bỏ hạn chế nhiệt điện than nhằm bảo đảm an ninh năng lượng
Chính phủ Nhật Bản quyết định tạm thời nới lỏng quy định vận hành nhiệt điện than từ tháng 4/2026, nhằm giảm tiêu thụ khí hóa lỏng (LNG) trước các rủi ro từ xung đột Trung Đông.
Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) vừa thông báo quyết định tạm thời dỡ bỏ trần công suất vận hành đối với các nhà máy nhiệt điện than. Biện pháp này nhằm đối phó với những bất ổn gia tăng tại Trung Đông, khu vực cung ứng phần lớn năng lượng cho nền kinh tế lớn thứ ba thế giới.
Nới lỏng quy định để tiết kiệm LNG
Cụ thể, mức trần 50% đối với công suất vận hành của các nhà máy nhiệt điện than có hiệu suất dưới 42% sẽ được dỡ bỏ trong một năm, bắt đầu từ ngày 1/4/2026. Đây được xem là giải pháp khẩn cấp đã nhận được sự đồng thuận từ hội đồng chính phủ Nhật Bản.
Theo ước tính của METI, việc tăng cường vận hành các nhà máy điện than có thể giúp giảm tiêu thụ khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) khoảng 0,5 triệu tấn mỗi năm. Con số này tương đương với hơn 10% lượng LNG mà Nhật Bản nhập khẩu qua eo biển Hormuz – tuyến vận tải trọng yếu đang đối mặt với rủi ro gián đoạn do xung đột vũ trang.
Rủi ro nguồn cung từ eo biển Hormuz
Hiện nay, Nhật Bản nhập khẩu khoảng 4 triệu tấn LNG mỗi năm qua eo biển Hormuz, chiếm khoảng 6% tổng lượng nhập khẩu của quốc gia này. Đại diện METI cho biết: “Bất định về khả năng đảm bảo nguồn LNG trong tương lai đang gia tăng. Chúng tôi cần tăng vận hành nhiệt điện than để tiết kiệm nhiên liệu LNG cho các tình huống dự phòng.”
Bên cạnh LNG, Nhật Bản còn phụ thuộc nặng nề vào nguồn dầu mỏ từ Trung Đông với hơn 90% lượng cung đi qua eo biển này. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, Thủ tướng Sanae Takaichi đã đề nghị phối hợp giải phóng thêm dự trữ dầu chiến lược sau khi quốc gia này đã xuất kho lượng dầu tương đương 50 ngày tiêu thụ.
Cấu trúc năng lượng và mục tiêu dài hạn
Dù ưu tiên an ninh năng lượng trước mắt, phía Nhật Bản khẳng định đây chỉ là điều chỉnh ngắn hạn và không làm thay đổi mục tiêu dài hạn về giảm phát thải carbon. Hệ thống điện của nước này hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhiệt điện khí và than, bên cạnh năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.
Về năng lực nội địa, Nhật Bản đã khởi động lại 15 trong số 33 lò phản ứng hạt nhân đủ điều kiện vận hành kể từ sau sự cố năm 2011. Ông Fatih Birol, Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhận định rằng sau cuộc khủng hoảng này, ngành điện hạt nhân có thể sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn nhằm tăng cường khả năng tự chủ năng lượng cho Tokyo.
| Thông số thị trường | Giá trị/Trạng thái |
|---|---|
| Lượng LNG tiết kiệm dự kiến | 0,5 triệu tấn/năm |
| Tỷ trọng LNG qua eo biển Hormuz | 6% tổng nhập khẩu |
| Số lò phản ứng hạt nhân đã tái khởi động | 15/33 lò |
| Dự trữ dầu đã giải phóng | Tương đương 50 ngày tiêu thụ |
Hiện tại, Nhật Bản vẫn duy trì khoảng 4 triệu tấn LNG dự trữ để sẵn sàng ứng phó với các kịch bản nguồn cung bị thắt chặt đột ngột trong giai đoạn chuyển giao sắp tới.