Thị trường
Việt Nam xây dựng hệ tiêu chuẩn Robusta nâng tầm giá trị xuất khẩu 8,92 tỷ USD
Thông qua sáng kiến Robusta XXI, ngành cà phê Việt Nam hướng tới việc xác lập chuẩn mực chất lượng riêng, xóa bỏ vị thế cung ứng nguyên liệu thô để tiến vào phân khúc giá trị cao.
Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê Robusta lớn nhất thế giới với quy mô xuất khẩu đạt khoảng 8,92 tỷ USD mỗi năm, chiếm hơn 40% sản lượng toàn cầu. Tuy nhiên, một nghịch lý tồn tại nhiều thập kỷ là dòng cà phê này vẫn chưa có hệ tiêu chuẩn và ngôn ngữ chất lượng được quốc tế công nhận đồng bộ như cà phê Arabica, khiến giá trị thực tế chưa được phản ánh tương xứng.
Sáng kiến Robusta XXI: Bước ngoặt định vị lại giá trị
Ngày 30/3, tại Phường Buôn Ma Thuột, Tỉnh Đắk Lắk, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột đã tổ chức Hội thảo tham vấn về tiêu chuẩn chất lượng cà phê Robusta trong khuôn khổ sáng kiến Robusta XXI. Sự kiện quy tụ hơn 100 chuyên gia, doanh nghiệp và tổ chức đầu ngành nhằm thảo luận về việc xây dựng một khung đánh giá chất lượng dựa trên cơ sở khoa học.
Ông Lê Đức Huy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Simexco Daklak, nhận định rằng vị thế về sản lượng của Việt Nam chưa đồng nghĩa với vị thế về chuẩn mực chất lượng hay quyền định hình giá trị trên thị trường quốc tế. Sáng kiến Robusta XXI được kỳ vọng sẽ tạo ra một khung tiêu chuẩn tự nguyện, giúp ngành cà phê mạnh hơn trong đo lường và ngôn ngữ mô tả cảm quan.
Thách thức từ các quy định quốc tế và chuyển đổi số
Bối cảnh thị trường đang thay đổi nhanh chóng với sự xuất hiện của các quy định nghiêm ngặt như Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR). Điều này buộc ngành cà phê phải minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng từ vùng trồng đến khâu xuất khẩu.
Hiện nay, cơ cấu quản lý sản xuất cà phê tại Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn giữa phương thức truyền thống và hiện đại:
| Mô hình quản lý | Tỷ trọng sản lượng | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Phương thức truyền thống | 70% | Thiếu dữ liệu truy xuất đầy đủ |
| Mô hình hiện đại | 30% | Có chứng nhận và truy xuất dữ liệu |
Việc xây dựng hệ thống tiêu chuẩn chất lượng gắn với dữ liệu không còn là lựa chọn mà là điều kiện bắt buộc để tồn tại. Mục tiêu của liên minh các nhà sản xuất là tạo ra "quyền lực mềm", giúp chủ động điều tiết và dẫn dắt thị trường thay vì bị chi phối bởi người mua.
Hợp tác chiến lược vì lợi ích quốc gia
Tại hội thảo, Hiệp hội Cà phê Buôn Ma Thuột, Simexco Daklak và Công ty Cà phê Ea Pốk đã ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác. Đây là nền móng cho liên kết chiến lược giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường. Bà Nguyễn Hoài Thu, Tổng Giám đốc Công ty Ea Pốk, nhấn mạnh tầm quan trọng của "Liên minh người bán" trong việc tạo ra sự công nhận và tin tưởng từ phía khách hàng toàn cầu.
Theo ông Thái Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Simexco Daklak, tăng trưởng ngành cà phê giai đoạn tới không thể dựa vào mở rộng sản lượng mà phải đến từ gia tăng giá trị thông qua ba trụ cột: Tiêu chuẩn, minh bạch và niềm tin. Dự án Robusta XXI không chỉ là một nỗ lực kỹ thuật mà còn là bước ngoặt để Việt Nam góp phần định nghĩa lại cách thế giới hiểu và định giá cà phê Robusta trong tương lai.