Khoa học - Công nghệ
Cuộc đua cập nhật phần mềm xe điện: Khi tốc độ OTA định hình lại thị trường
Trong kỷ nguyên xe điện thông minh, tốc độ cập nhật phần mềm qua mạng (OTA) đang trở thành thước đo năng lực cạnh tranh cốt lõi, giúp kéo dài tuổi thọ xe và mở ra các mô hình doanh thu mới.
Trong thời đại mà năng lực cạnh tranh của ngành ô tô được định hình bởi công nghệ, các nhà sản xuất xe điện (EV) như BYD đang tạo dựng lợi thế vượt trội thông qua các bản cập nhật phần mềm không dây (OTA). Mục tiêu của chiến lược này không chỉ dừng lại ở việc cải thiện tính năng mà còn hướng tới việc kéo dài vòng đời phương tiện và khai thác các nguồn doanh thu dịch vụ mới.
BYD và chiến lược làm mới xe liên tục
Giữa tháng 2/2025, hãng xe Trung Quốc BYD đã công bố bản cập nhật OTA mới cho mẫu sedan Han L – dòng xe dự kiến ra mắt vào tháng 4/2025 thuộc dòng Dynasty. Đáng chú ý, đây là lần nâng cấp phần mềm thứ tư của mẫu xe này trong vòng chưa đầy một năm, dù xe vẫn chưa chính thức bàn giao rộng rãi.
Trọng tâm của đợt cập nhật này là hệ thống hỗ trợ lái xe mới nhất của BYD. Công nghệ này ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để xử lý dữ liệu đầu cuối, từ nhận thức môi trường đến ra quyết định, cho phép xe vận hành ổn định hơn trong các điều kiện giao thông phức tạp. Quá trình nâng cấp chỉ mất khoảng hai giờ, giúp người dùng sở hữu một chiếc xe với công nghệ mới nhất mà không cần thay đổi phần cứng.
Sự áp đảo của các hãng xe Trung Quốc trong kỷ nguyên SDV
Khái niệm xe được định nghĩa bằng phần mềm (Software-Defined Vehicles - SDV) đang tạo ra khoảng cách lớn giữa các nhà sản xuất. Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu Ways, BYD dẫn đầu tuyệt đối khi phát hành tới 200 bản cập nhật phần mềm cho hai thương hiệu Ocean và Dynasty trong năm 2025.
Các thương hiệu khác như Aito (hợp tác giữa Huawei và Seres Group) hay khởi nghiệp Leapmotor cũng duy trì tần suất cập nhật cao. Ngược lại, những cái tên truyền thống và cả Tesla lại có số lượng bản cập nhật khiêm tốn hơn tại thị trường tỷ dân.
| Hãng xe | Số lượng bản cập nhật phần mềm (2025) |
|---|---|
| BYD | 200 |
| Tesla | 16 |
| Toyota Motor | 8 |
| Volkswagen | 5 |
Lợi thế của BYD đến từ việc tự chủ hoàn toàn hệ sinh thái, từ thiết kế chất bán dẫn đến phát triển hệ điều hành và phần cứng tương thích. Khả năng kiểm soát toàn diện giúp hãng triển khai các bản vá lỗi và nâng cấp tính năng một cách nhanh chóng và chính xác hơn so với các đối thủ phải phụ thuộc vào bên thứ ba.
Thay đổi tư duy về vòng đời và giá trị xe
Công nghệ OTA đang thay đổi căn bản khái niệm về vòng đời sản phẩm. Trước đây, một mẫu xe thường mất 2 năm để có bản nâng cấp nhẹ (facelift) và 6-7 năm để ra thế hệ mới. Hiện nay, xe điện có thể liên tục được làm mới như một chiếc điện thoại thông minh.
Isao Sekiguchi, giám đốc điều hành của Dongfeng Nissan, nhận định rằng người tiêu dùng hiện nay mặc định xe năng lượng mới phải phát triển liên tục qua OTA. Để cạnh tranh, Nissan đã cập nhật mẫu xe điện N7 chỉ 2 tháng sau khi ra mắt vào tháng 4/2025, bổ sung ứng dụng mới và nâng cấp khả năng nhận dạng giọng nói.
Thậm chí, Toyota kỳ vọng OTA sẽ giúp kéo dài chu kỳ thiết kế lại xe lên tới 9 năm. Việc duy trì hiệu suất thông qua phần mềm giúp giá trị xe ổn định hơn, giảm gánh nặng chi phí cho người dùng khi đổi xe mới, đồng thời giúp hãng tối ưu hóa chi phí đầu tư vào phần cứng.
Từ bán xe đến kinh doanh dịch vụ thuê bao
Dù hầu hết các bản cập nhật OTA hiện nay tại Trung Quốc là miễn phí, các hãng xe đang tìm cách biến phần mềm thành nguồn doanh thu ổn định. Tesla đã tiên phong chuyển đổi hệ thống hỗ trợ lái tự động hoàn toàn (Full Self-Driving - FSD) từ hình thức mua đứt sang gói thuê bao 99 USD/tháng tại Mỹ và Canada.
Trong khi đó, XPeng cũng hướng tới việc thu phí người dùng cho các tính năng lái tự động cấp độ 4 trở lên. Đây được xem là chiến lược quan trọng để các nhà sản xuất bù đắp sự sụt giảm doanh thu do cuộc chiến giá xe điện đang diễn ra căng thẳng trên toàn cầu.