Thị trường

Châu Âu đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu hàng không nghiêm trọng khi nguồn cung truyền thống từ khu vực Vùng Vịnh bị gián đoạn. Theo dữ liệu từ Kpler và LSEG, các quốc gia trong khu vực này đã phải đẩy mạnh nhập khẩu từ Mỹ và Nigeria lên mức kỷ lục để duy trì hoạt động của ngành vận tải hàng không.

Nguồn cung từ Mỹ và Nigeria đạt mức cao nhất lịch sử

Trước đây, châu Âu phụ thuộc vào Vùng Vịnh cho gần 75% lượng nhiên liệu hàng không nhập khẩu, tương đương khoảng 375.000 thùng/ngày. Tuy nhiên, xung đột liên quan đến Iran đã khiến hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz gần như đình trệ, buộc khu vực này phải tìm kiếm nguồn cung thay thế.

Dữ liệu từ LSEG và Kpler cho thấy nguồn cung từ Mỹ dự kiến đạt khoảng 149.000 - 200.000 thùng/ngày trong tháng 4/2026. Đây là mức cao kỷ lục kể từ khi các dữ liệu này bắt đầu được ghi nhận vào năm 2015 và 2017. Song song đó, nhập khẩu từ Nigeria cũng thiết lập cột mốc mới với khoảng 66.000 thùng/ngày tính từ đầu tháng 4/2026.

Sự trỗi dậy của Nigeria như một nguồn cung linh hoạt được củng cố bởi việc nhà máy lọc dầu Dangote - cơ sở lọc dầu lớn nhất châu Phi - đi vào hoạt động từ năm 2024. Sự dịch chuyển này cho thấy nỗ lực đa dạng hóa nguồn cung của EU trong bối cảnh địa chính trị bất ổn.

Áp lực dự trữ và rủi ro thiếu hụt thực tế

Bất chấp nỗ lực nhập khẩu, tình hình an ninh năng lượng tại châu Âu vẫn ở mức báo động. Theo quy định của Liên minh châu Âu (EU), các quốc gia thành viên phải duy trì dự trữ dầu khẩn cấp tương đương 90 ngày tiêu thụ, nhưng quy định này không yêu cầu cụ thể cho từng loại nhiên liệu riêng biệt như xăng máy bay.

Tại trung tâm lưu trữ Amsterdam-Rotterdam-Antwerp, dự trữ nhiên liệu hàng không đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2023. Trong khi Tây Ban Nha duy trì vị thế xuất khẩu, thì Anh - quốc gia tiêu thụ lớn nhất khu vực - phải nhập khẩu đến 65% nhu cầu thực tế theo báo cáo từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA).

Cảnh báo về ngưỡng an toàn vào tháng 6/2026

Mỹ hiện đang tận dụng mức giá hấp dẫn tại châu Âu và châu Á để đẩy mạnh xuất khẩu. Trong tuần kết thúc ngày 3/4, Mỹ đã xuất khẩu khoảng 442.000 thùng nhiên liệu hàng không, cao gấp đôi mức trung bình 219.000 thùng của năm ngoái. Tuy nhiên, áp lực giá cả đang lan rộng trên toàn cầu. Tại Nigeria, các hãng hàng không nội địa đã cảnh báo tạm dừng hoạt động nếu giá nhiên liệu không giảm sau mức tăng 270% kể từ tháng 2/2026.

Báo cáo mới nhất từ IEA đưa ra kịch bản đáng lo ngại: Nếu châu Âu không thể đảm bảo được ít nhất 50% lượng nhiên liệu bị mất từ Vùng Vịnh, lượng tồn kho có thể giảm xuống mức chỉ đủ dùng trong 23 ngày vào tháng 6/2026. Đây được coi là ngưỡng bắt đầu xuất hiện tình trạng thiếu hụt thực tế trên diện rộng, có thể buộc các hãng hàng không phải cắt giảm chuyến bay hoặc yêu cầu EU triển khai các biện pháp đóng cửa không phận khẩn cấp.

Kim Ngân