Thị trường

Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của nền kinh tế Việt Nam trong quý I/2026 với mức tăng trưởng 3,58%, đóng góp 5,60% vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP). Theo số liệu từ Tổng cục Thống kê, dù bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định, ngành nông nghiệp vẫn ghi nhận những tín hiệu tích cực về cả sản lượng và kim ngạch xuất khẩu, hướng tới mục tiêu dài hạn 100 tỷ USD vào năm 2030.

Sản xuất nông nghiệp khởi sắc trong 3 tháng đầu năm

Sản xuất nông nghiệp trong quý đầu năm ghi nhận sự tăng trưởng đồng đều ở nhiều phân khúc. Nhóm cây lâu năm đạt kết quả khả quan, đặc biệt là các loại trái cây chủ lực: sầu riêng tăng khoảng 15%, mít tăng 12,8% và thanh long tăng 3,1%. Ngành chăn nuôi cũng duy trì đà phục hồi với tổng đàn lợn tăng 2,9%, đàn gia cầm tăng 3,3%; riêng sản lượng thịt lợn hơi đạt 1,44 triệu tấn, tăng 4,9% so với cùng kỳ.

Về thương mại quốc tế, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản trong 3 tháng đầu năm đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%. Đáng chú ý, chỉ trong hai tháng đầu năm, kim ngạch đã vượt mốc 11 tỷ USD nhờ nhu cầu lớn từ thị trường Trung Quốc. Thặng dư thương mại của toàn ngành đạt 4,78 tỷ USD, với sự đóng góp quan trọng từ các mặt hàng như gỗ, cà phê và tôm. Rau quả trở thành điểm sáng nhất khi mang về 1,54 tỷ USD, tăng trưởng 32,1%.

Nghịch lý tăng sản lượng nhưng giảm giá trị

Dù các con số tổng quan khá ấn tượng, thị trường đang đối mặt với áp lực giảm giá xuất khẩu ở nhiều mặt hàng chiến lược. Điển hình là mặt hàng cà phê dù tăng 12,6% về lượng nhưng kim ngạch lại giảm 6,4% do giá bình quân sụt giảm. Tương tự, mặt hàng gạo ghi nhận kim ngạch giảm 7,8% dù sản lượng gần như không thay đổi.

Bên cạnh đó, xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ giảm 5,2%, cho thấy những khó khăn từ cạnh tranh thương mại và các rào cản kỹ thuật khắt khe. Ngành thủy sản, đặc biệt là tôm, đang phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại từ các thị trường lớn. Điều này đòi hỏi ngành nông nghiệp phải chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "sản lượng" sang nâng cao "giá trị" và chất lượng sản phẩm.

Chiến lược nâng cao vị thế nông sản bền vững

Để giải quyết các rào cản hiện tại, Bộ NN&MT đang triển khai Đề án phát triển 1 triệu héc-ta lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Thứ trưởng Bộ NN&MT Trần Thanh Nam nhận định đây là bước ngoặt trong tái cơ cấu ngành lúa gạo, nhằm nâng cao thu nhập cho nông dân và thực hiện cam kết quốc tế về trung hòa carbon.

Việc chuyển đổi sang mô hình kinh tế sinh thái, tuần hoàn và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc thống nhất được xem là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, doanh nghiệp hiện gặp không ít khó khăn do chi phí đầu vào tăng cao và rủi ro từ biến đổi khí hậu, đặc biệt là nguy cơ thiếu nước do El Niño.

Mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm quý II/2026

Trong năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu xuất khẩu đạt 73–74 tỷ USD, trong đó nhóm nông sản đóng góp khoảng 40 tỷ USD. Để đạt được kết quả này, Thứ trưởng Bộ NN&MT Phùng Đức Tiến cho biết ngành sẽ tập trung vào các nhiệm vụ sau:

• Hoàn thiện thể chế và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nông nghiệp.
• Xây dựng cơ sở dữ liệu ngành gắn với chỉ dẫn địa lý và liên kết chuỗi giá trị.
• Đẩy mạnh gỡ thẻ vàng IUU trong khai thác thủy sản trước đợt thanh tra của Ủy ban châu Âu.
• Mở rộng thị trường tiềm năng như châu Phi, Mỹ Latinh và thị trường Halal.

Nhìn chung, kết quả quý I/2026 là nền tảng quan trọng nhưng cũng là lời nhắc nhở về yêu cầu đổi mới. Việc tập trung vào chế biến sâu và sản xuất xanh sẽ là chìa khóa để nông sản Việt Nam vượt qua áp lực giá và phát triển bền vững trong tương lai.

Kim Ngân