Thị trường
Nguồn cung gạo toàn cầu chịu áp lực kép từ xung đột Trung Đông và El Nino
Thị trường gạo quốc tế đối mặt rủi ro sụt giảm sản lượng do chi phí phân bón tăng và hạn hán, dù FAO từng dự báo mức kỷ lục trong niên vụ 2025-2026.
Thị trường gạo toàn cầu đang đối mặt với những biến động lớn khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy do xung đột tại Trung Đông và điều kiện thời tiết khắc nghiệt từ hiện tượng El Nino. Dù Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) từng dự báo sản lượng gạo toàn cầu sẽ tăng 2% trong niên vụ 2025-2026, những thách thức thực tế đang khiến triển vọng này trở nên bất định.
Áp lực từ địa chính trị và Logistics
Xung đột tại Trung Đông đã tác động trực tiếp đến dòng chảy nhiên liệu và phân bón qua eo biển Hormuz, cửa ngõ huyết mạch kết nối vùng Vịnh với thị trường toàn cầu. Tình trạng này khiến chi phí đầu vào của ngành nông nghiệp tăng cao, gây áp lực trực tiếp lên ngân sách hộ gia đình, đặc biệt là nhóm người tiêu dùng nhạy cảm về giá tại châu Á và châu Phi.
Bên cạnh đó, hoạt động logistics tại châu Á cũng đang gặp nhiều trở ngại. Theo các thương lái tại Singapore, việc thiếu hụt bao bì nhựa PP, hạn chế về số lượng xe tải vận chuyển gạo ra cảng và sự gián đoạn trong vận tải biển đang tạo nên rào cản lớn cho hoạt động xuất khẩu.
Thách thức sản lượng tại khu vực Đông Nam Á
Hiện tượng El Nino được dự báo sẽ mang lại điều kiện khô hạn và nắng nóng hơn trong nửa cuối năm, gây áp lực lên các hộ sản xuất nhỏ. Tại Thái Lan, bà Sripai Kaew-Eam, một nông dân tại tỉnh Chai Nat, cho biết giá phân bón đã tăng mạnh từ mức 850 baht lên khoảng 1.000 - 1.200 baht mỗi bao. Điều này buộc nông dân phải cắt giảm một nửa lượng phân bón sử dụng, đe dọa nghiêm trọng đến năng suất.
Tại Philippines, quốc gia nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới, sản lượng dự báo có thể giảm tới 6 triệu tấn so với mức thông thường từ 19 - 20 triệu tấn. Trong khi đó, Cục Thống kê Indonesia ước tính diện tích thu hoạch lúa giai đoạn tháng 3 đến tháng 5 sẽ giảm 10,6%, tương đương mức giảm sản lượng gạo chưa xay xát khoảng 11,12%, xuống còn 20,68 triệu tấn.
So sánh biến động tại các thị trường trọng điểm
| Quốc gia | Chỉ số biến động dự báo | Nguyên nhân chính |
|---|---|---|
| Philippines | Giảm sản lượng tới 6 triệu tấn | Chi phí phân bón và hạn chế nhập khẩu |
| Indonesia | Sản lượng giảm 11,12% | Diện tích thu hoạch thu hẹp do El Nino |
| Ấn Độ | Dự trữ 42 triệu tấn gạo | Yếu tố đệm giúp ổn định thị trường |
Triển vọng và yếu tố ổn định thị trường
Dù đối mặt với nhiều rủi ro, thị trường vẫn có những yếu tố hỗ trợ nhất định. Ấn Độ, nhà xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới, hiện nắm giữ khoảng 42 triệu tấn dự trữ, tương đương gần 20% lượng dự trữ toàn cầu. Đây được xem là nguồn cung quan trọng giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực từ sự sụt giảm sản lượng tại các khu vực khác.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng sự ổn định hiện tại có thể không kéo dài. Ngay cả khi các điểm nóng địa chính trị được giải quyết, giá của hầu hết các loại gạo vẫn có xu hướng tăng do những hệ lụy kéo dài từ chi phí sản xuất và biến đổi khí hậu.