Thị trường

Sản lượng gạo thế giới niên vụ 2026-27 dự kiến đạt khoảng 538 triệu tấn, đánh dấu lần giảm đầu tiên kể từ năm 2015. Theo báo cáo mới nhất từ Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), con số này chấm dứt chuỗi tăng trưởng liên tục trong 11 năm qua, làm dấy lên lo ngại về tình trạng khan hiếm nguồn cung và áp lực lạm phát lương thực trên diện rộng.

Sự sụt giảm này chủ yếu do tác động từ các quốc gia sản xuất lớn như Ấn Độ, Myanmar và Mỹ, với mức giảm dự báo đạt 15% so với năm trước. Trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ và thương mại vẫn giữ ở mức kỷ lục, lượng dự trữ gạo toàn cầu được dự báo sẽ thắt chặt đáng kể.

Các yếu tố thúc đẩy đà sụt giảm sản lượng

Nhiều yếu tố cộng hưởng đang gây áp lực lên ngành lúa gạo toàn cầu. Đáng chú ý nhất là chi phí phân bón và năng lượng tăng, chịu ảnh hưởng từ các xung đột địa chính trị liên quan đến Iran làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu. Đối với nông dân tại khu vực châu Á, việc chi phí đầu vào tăng vọt đã khiến lợi nhuận sụt giảm, dẫn đến xu hướng thu hẹp quy mô gieo trồng hoặc bỏ qua mùa vụ.

Bên cạnh đó, yếu tố thời tiết đóng vai trò then chốt. Tại Ấn Độ, quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu, các nhà khí tượng học dự báo lượng mưa trong mùa mưa bắt đầu từ tháng Sáu sẽ thấp hơn mức trung bình do hiện tượng El Niño. Tình trạng thiếu hụt lượng mưa tại các vùng canh tác trọng điểm có thể làm suy giảm năng suất lúa, gây thêm áp lực lên nguồn cung vốn đã khan hiếm.

Biến động giá gạo trên thị trường quốc tế

Thị trường đã nhanh chóng phản ứng trước các dự báo về nguồn cung. Theo dữ liệu từ Bloomberg, giá bán buôn gạo trắng Thái Lan – tiêu chuẩn tham chiếu cho thị trường châu Á – đã tăng khoảng 15% tính từ cuối tháng 3/2026. Tại Sở Giao dịch Chicago, giá gạo kỳ hạn tương lai cũng ghi nhận mức tăng 8% trong tuần qua, biên độ tăng cao nhất trong vòng hai năm.

Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) cho biết chỉ số giá gạo toàn cầu đang chịu áp lực kép từ chi phí sản xuất và phí logistics tăng cao do giá năng lượng biến động. Điều này tạo ra rủi ro đối với các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu lương thực để duy trì ổn định xã hội.

Thách thức đối với an ninh lương thực và lạm phát

Lúa gạo hiện cung cấp khoảng 20% năng lượng dinh dưỡng toàn cầu, đóng vai trò xương sống trong chế độ ăn uống tại châu Á, một phần châu Phi và Mỹ Latinh. Việc giá gạo tăng đe dọa trực tiếp đến ngân sách của các hộ gia đình có thu nhập thấp. Tại Philippines, lạm phát gạo đã bắt đầu tăng tốc, báo hiệu một xu hướng có thể lan rộng ra nhiều nền kinh tế đang phát triển khác.

Các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng những cú sốc giá lương thực không chỉ gây lạm phát mà còn có thể buộc các chính phủ phải áp dụng các biện pháp can thiệp như hạn chế xuất khẩu hoặc kiểm soát giá cả. Những hành động này tuy nhằm bảo vệ thị trường nội địa nhưng có nguy cơ làm méo mó dòng chảy thương mại quốc tế và gia tăng biến động thị trường trong dài hạn.

Kim Ngân