Thị trường

Ba tháng xung đột tại Trung Đông đã gây ra những biến động sâu sắc, làm thay đổi hoàn toàn bản đồ năng lượng và vận tải biển toàn cầu. Tình trạng tê liệt tại eo biển Hormuz – cửa ngõ quan trọng bậc nhất thế giới – không chỉ làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ mà còn đẩy chi phí logistics lên mức chưa từng thấy, gây áp lực trực tiếp tới kinh tế thế giới.

Eo biển Hormuz tê liệt và sự sụt giảm nguồn cung

Theo dữ liệu thị trường, eo biển Hormuz hiện đang trong tình trạng gần như bị phong tỏa. Trước cuộc khủng hoảng bùng phát vào cuối tháng 2/2026, trung bình mỗi ngày có khoảng 70 tàu chở dầu thô, nhiên liệu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua đây, chiếm 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, con số này đã giảm xuống dưới 7 chuyến/ngày kể từ đầu tháng 3/2026 và chỉ còn khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 5/2026.

Dữ liệu từ Kpler chỉ ra rằng xuất khẩu dầu thô bình quân tháng của khu vực Trung Đông đã giảm từ 75 triệu tấn xuống còn khoảng 36 triệu tấn. Sự thiếu hụt trầm trọng này đã buộc các nền kinh tế, đặc biệt là tại châu Á, phải tìm kiếm nguồn cung thay thế trong bối cảnh tồn kho dầu mỏ toàn cầu đang cạn dần.

Sự dịch chuyển dòng chảy năng lượng sang châu Mỹ

Để bù đắp khoảng trống cung ứng từ Trung Đông, các quốc gia bên ngoài khu vực đã tăng mạnh sản lượng. Mỹ, với vị thế là nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới, đã nâng khối lượng xuất khẩu trong 5 tháng đầu năm 2026 lên hơn 86 triệu tấn, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.

Bên cạnh đó, nhóm các quốc gia gồm Canada, Brazil và Mexico cũng đẩy mạnh cung ứng, giúp tổng lượng dầu xuất khẩu từ châu Mỹ tăng thêm 28 triệu tấn, đạt mức 236 triệu tấn. Tuy nhiên, sự nỗ lực này vẫn chưa đủ để cân bằng thị trường do sản lượng từ châu Phi còn hạn chế và dầu Nga vẫn chịu các lệnh trừng phạt khắt khe.

Chi phí vận tải tăng vọt gây áp lực lạm phát

Áp lực lên thị trường năng lượng còn đến từ việc giá cước thuê tàu chở dầu tăng đột biến. Tuyến vận tải Trung Đông – Trung Quốc từng ghi nhận mức giá 130.000 USD/ngày trước khủng hoảng đã vọt lên hơn 500.000 USD/ngày vào giai đoạn giao tranh leo thang mạnh nhất. Hiện tại, mức cước dù đã điều chỉnh về khoảng 390.000 USD/ngày nhưng vẫn duy trì ở ngưỡng cao gấp ba lần so với trước chiến sự.

Việc chi phí vận tải năng lượng neo cao đang làm gia tăng lo ngại về lạm phát cho nhiều nền kinh tế. Các chuyên gia cảnh báo rằng nếu một thỏa thuận hòa bình bền vững không sớm được thiết lập, rủi ro thiếu hụt nguồn cung sẽ kéo dài, buộc nhiều nước phải bổ sung dự trữ chiến lược với mức giá hàng hóa và chi phí vận chuyển đắt đỏ, kìm hãm đà tăng trưởng kinh tế trong trung hạn.

Kim Ngân