Thị trường

Ba tháng xung đột tại Trung Đông đã gây ra những biến động sâu sắc, làm tê liệt eo biển Hormuz và buộc thị trường năng lượng toàn cầu phải tái cấu trúc nguồn cung. Sự gián đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng xuất khẩu mà còn đẩy chi phí logistics lên ngưỡng kỷ lục, đe dọa đà phục hồi kinh tế của nhiều quốc gia.

Eo biển Hormuz tê liệt và hệ lụy tới nguồn cung toàn cầu

Hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz – huyết mạch năng lượng thế giới – đang rơi vào tình trạng đình trệ nghiêm trọng. Theo dữ liệu thực tế, trước thời điểm căng thẳng leo thang vào cuối tháng 2/2026, trung bình mỗi ngày có khoảng 70 tàu chở dầu thô, nhiên liệu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua khu vực này, cung ứng khoảng 20% nhu cầu toàn cầu.

Tuy nhiên, kể từ ngày 1/3/2026, con số này đã sụt giảm mạnh xuống dưới 7 chuyến/ngày. Thậm chí trong tháng 5/2026, lượng tàu lưu thông chỉ còn chưa đầy 6 chuyến mỗi ngày. Tình trạng gần như phong tỏa này đã khiến dòng chảy năng lượng từ Trung Đông sang các thị trường trọng điểm, đặc biệt là châu Á, bị tái định hình hoàn toàn.

Sự dịch chuyển dòng chảy dầu mỏ sang châu Mỹ

Việc eo biển Hormuz không thể vận hành bình thường đã dẫn đến sự sụt giảm kỷ lục trong xuất khẩu dầu mỏ. Dữ liệu từ Kpler chỉ ra rằng xuất khẩu dầu thô bình quân tháng của Trung Đông đã giảm hơn một nửa, từ mức 75 triệu tấn xuống còn khoảng 36 triệu tấn kể từ tháng 3/2026. Tổng lượng dầu thô xuất khẩu của khu vực này trong 5 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 260 triệu tấn, thấp hơn nhiều so với mức 360 triệu tấn cùng kỳ năm trước.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia châu Mỹ đã gia tăng đáng kể sản lượng để bù đắp khoảng trống thị trường. Cụ thể:

• Mỹ: Nâng khối lượng xuất khẩu lên mức cao kỷ lục, đạt hơn 86 triệu tấn trong 5 tháng đầu năm 2026 (tăng 16%).
• Canada, Brazil và Mexico: Đẩy mạnh xuất khẩu giúp tổng lượng dầu từ châu Mỹ tăng thêm 28 triệu tấn, đạt mức 236 triệu tấn.

Mặc dù vậy, nỗ lực từ phía Tây vẫn chưa đủ để khỏa lấp hoàn toàn mức thiếu hụt 100 triệu tấn từ Trung Đông. Tổng lượng dầu thô xuất khẩu toàn cầu trong 5 tháng đầu năm 2026 đạt 800 triệu tấn, giảm 8% so với cùng kỳ năm 2025.

Chi phí vận tải tăng vọt gây áp lực lạm phát

Không chỉ nguồn cung, giá cước vận tải biển cũng chịu tác động nặng nề. Cước thuê tàu chở dầu tuyến Trung Đông – Trung Quốc từng đạt đỉnh trên 500.000 USD/ngày trong giai đoạn giao tranh ác liệt nhất. Hiện tại, mức giá này đã điều chỉnh về khoảng 390.000 USD/ngày nhưng vẫn cao gấp ba lần so với thời điểm trước khi xung đột bùng phát.

Áp lực chi phí vận tải neo cao cùng với lượng tồn kho nhiên liệu toàn cầu đang dần cạn kiệt đang tạo ra thách thức lớn cho kinh tế thế giới. Các chuyên gia cảnh báo nếu không sớm đạt được thỏa thuận hòa bình bền vững, rủi ro lạm phát do giá năng lượng và chi phí vận chuyển sẽ tiếp tục gia tăng, buộc nhiều nước phải bổ sung dự trữ với mức chi phí đắt đỏ hơn đáng kể.

Kim Ngân