Thị trường

Hoạt động thương mại toàn cầu đang cho thấy khả năng chống chịu đáng ngạc nhiên bất chấp các rào cản thuế quan, xung đột địa chính trị và cú sốc năng lượng. Theo số liệu mới nhất từ các nền kinh tế lớn như Mỹ và Trung Quốc, kim ngạch thương mại quốc tế đang tăng nhanh hơn dự báo của giới phân tích. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo đà tăng này phần lớn được thúc đẩy bởi giá cả leo thang thay vì khối lượng hàng hóa thực tế.

Giá năng lượng thúc đẩy kim ngạch xuất khẩu tại Mỹ

Tại Mỹ, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 04/2026 đã xác lập kỷ lục mới với mức 327,00 tỷ USD. Sự tăng trưởng này diễn ra trên diện rộng ở nhiều nhóm hàng, góp phần thu hẹp thâm hụt thương mại hàng hóa xuống mức thấp nhất kể từ năm 2020. Điều này được kỳ vọng sẽ đóng góp tích cực vào tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý II/2026.

Tuy nhiên, phân tích từ Reuters chỉ ra rằng kết quả này phản ánh giá dầu, nhiên liệu và các sản phẩm năng lượng tăng cao hơn là sự cải thiện thực chất về nhu cầu tiêu dùng. Áp lực lạm phát toàn cầu, đặc biệt sau các biến động tại khu vực Trung Đông, đã đẩy giá trị giao dịch lên cao. Bên cạnh đó, hiệu ứng nền thấp từ nửa đầu năm 2025 – thời điểm thương mại suy yếu do các chính sách thuế quan – cũng khiến các con số tăng trưởng so với cùng kỳ năm trước trở nên ấn tượng hơn.

Làn sóng AI trở thành động lực chính tại thị trường Châu Á

Trái ngược với sự phụ thuộc vào giá năng lượng tại phương Tây, thương mại tại Châu Á đang được dẫn dắt bởi làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI). Trung Quốc, quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới, ghi nhận tổng kim ngạch xuất khẩu tháng 05/2026 tăng 19,4% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, các sản phẩm công nghệ cao đóng góp tới 12 điểm phần trăm trong mức tăng trưởng này.

Dữ liệu từ Pantheon Macroeconomics cho thấy một thực trạng tương tự về giá trị: giá trị xuất khẩu mạch tích hợp (IC) của Trung Quốc tăng hơn gấp đôi, nhưng khối lượng thực tế chỉ tăng 2,0%. Điều này chứng minh giá bán các linh kiện công nghệ cao đang ở mức rất cao do nhu cầu cấp thiết từ thị trường hạ tầng AI.

Tại Đài Loan, kim ngạch xuất khẩu tháng 05/2026 đạt 78,50 tỷ USD, tăng gần 52% so với cùng kỳ. Đây là mức cao thứ hai trong lịch sử của vùng lãnh thổ này. Sự bùng nổ này đến từ vai trò của Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) – nhà sản xuất chip tiên tiến nhất thế giới. Nhu cầu về chip xử lý, thiết bị máy tính và phần mềm từ các tập đoàn lớn như Nvidia và Apple đã tạo ra dòng chảy vốn khổng lồ vào chuỗi cung ứng tại đây.

Rủi ro và triển vọng dài hạn của thương mại thế giới

Mặc dù nhu cầu đối với chip và trung tâm dữ liệu đang giúp duy trì đà tăng trưởng, giới phân tích vẫn thận trọng về tính bền vững. Theo Goldman Sachs Global Institute, tổng vốn đầu tư liên quan đến AI trên toàn cầu dự kiến đạt 7.600 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2031. Đây là trợ lực quan trọng giúp thương mại xuyên biên giới ít chịu tác động hơn từ các hàng rào thuế quan trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, các rủi ro địa chính trị vẫn hiện hữu. Việc các cường quốc đẩy mạnh nội địa hóa chuỗi cung ứng nhằm đảm bảo an ninh quốc gia có thể làm đứt gãy dòng chảy thương mại tự do. Ngoài ra, chi phí điện toán tăng cao có thể làm suy giảm biên lợi nhuận và nhu cầu của doanh nghiệp trong tương lai. Nhìn chung, trong khi giá cả và công nghệ đang cứu vãn các số liệu thương mại, sự hồi phục thực chất về khối lượng hàng hóa tiêu dùng vẫn cần thêm thời gian để khẳng định.

Kim Ngân