Khoa học - Công nghệ
Cơn khát linh kiện AI đe dọa tương lai của smartphone dưới 10 triệu đồng
Sự bùng nổ của hạ tầng trí tuệ nhân tạo đang đẩy giá chip nhớ lên cao, khiến các dòng điện thoại phổ thông đối mặt với nguy cơ bị khai tử do chi phí sản xuất vượt ngưỡng lợi nhuận.
Thị trường di động toàn cầu đang đứng trước một cuộc thanh lọc quy mô lớn khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) gián tiếp bóp nghẹt phân khúc điện thoại phổ thông. Theo báo cáo mới nhất từ tổ chức nghiên cứu công nghệ Omdia, số lượng smartphone có mức giá dưới 400 USD (khoảng 10 triệu đồng) dự kiến sẽ sụt giảm tới 22% tính từ nửa cuối năm nay, kéo dài đến năm 2027.
Áp lực từ chuỗi cung ứng bộ nhớ toàn cầu
Nguyên nhân cốt lõi của tình trạng này xuất phát từ việc xây dựng hạ tầng AI tốc độ cao trên toàn thế giới đang tiêu thụ một lượng RAM khổng lồ. Điều này tạo ra sự khan hiếm nguồn cung và đẩy giá linh kiện bộ nhớ lên mức chưa từng thấy, gây áp lực trực tiếp lên biên lợi nhuận của các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối.
Ông Zaker Li, chuyên gia phân tích tại Omdia, chỉ ra rằng chi phí bộ nhớ cho các mẫu điện thoại dưới 400 USD đã gần như tăng gấp đôi trong giai đoạn từ quý III/2025 đến quý I/2026. Đối với các thiết bị ở phân khúc cao hơn một chút, mức tăng giá linh kiện thậm chí đã vượt ngưỡng 100%.
Chiến lược thắt lưng buộc bụng của các nhà sản xuất
Để đối phó với tình trạng chi phí sản xuất leo thang, nhiều hãng công nghệ đã phải tìm cách cắt giảm ngân sách ở các bộ phận khác. Các thành phần như tấm nền màn hình, cảm biến máy ảnh hay mô-đun tần số vô tuyến (RF) thường là những vị trí đầu tiên bị tinh giản thông số để bù đắp cho giá RAM.
Tuy nhiên, dư địa để cắt giảm hiện không còn nhiều. Ông Francisco Jeronimo, Phó Chủ tịch phụ trách thiết bị khách hàng toàn cầu của IDC, nhận định rằng nếu chi phí bộ nhớ chiếm tới 50% giá thành của một chiếc điện thoại có giá bán lẻ 150 USD, việc tiếp tục duy trì dòng sản phẩm này sẽ trở nên vô nghĩa về mặt kinh tế. Hệ quả là một số nhà sản xuất đang cân nhắc nghiêm túc việc rút lui hoàn toàn khỏi phân khúc giá rẻ.
Sự phân cực mạnh mẽ của thị trường di động
Trong khi nhóm người dùng phổ thông chịu ảnh hưởng nặng nề, phân khúc smartphone cao cấp trên 1.000 USD như iPhone 17 Pro Max hay Samsung Galaxy S26 Ultra vẫn duy trì được sức mua ổn định. Nhóm khách hàng này ít nhạy cảm với biến động giá cả, đồng thời đây cũng là khu vực mà các hãng tập trung đầu tư để tối ưu hóa lợi nhuận.
Dự báo từ Omdia cho thấy thị trường smartphone trên 400 USD có thể tăng trưởng khoảng 5,7%, trái ngược hoàn toàn với đà sụt giảm 12% của tổng thị trường toàn cầu trong năm nay. Các thương hiệu lớn từ Trung Quốc như Oppo, Vivo, Honor, Xiaomi và Transsion đang đứng trước áp lực phải điều chỉnh tăng giá bán, điều này có thể dẫn đến sự sụt giảm nhu cầu từ phía người tiêu dùng.
Triển vọng phục hồi vào giai đoạn 2027-2028
Tình trạng khan hiếm chip nhớ được dự báo sẽ không kéo dài vĩnh viễn. Các chuyên gia từ IDC cho rằng nguồn cung có thể bắt đầu ổn định trở lại vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, khi tốc độ mở rộng hạ tầng AI toàn cầu dần bão hòa. Trong thời gian chờ đợi, người dùng có xu hướng kéo dài vòng đời sử dụng thiết bị cũ thay vì nâng cấp lên các mẫu máy mới có giá thành đắt đỏ nhưng cấu hình bị cắt giảm.