Khoa học - Công nghệ

Kính viễn vọng James Webb hé lộ diện mạo mới của thiên hà Centaurus A sau 2 tỷ năm sáp nhập

Vũ Sơn13/07/2026 04:28

Nhân kỷ niệm 4 năm hoạt động, kính viễn vọng James Webb đã công bố hình ảnh chi tiết về Centaurus A, tiết lộ những bí ẩn về quá trình sáp nhập thiên hà và hố đen siêu khối lượng.

Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA) vừa công bố những hình ảnh mới nhất từ Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST), ghi lại khoảnh khắc sáp nhập của hai thiên hà tạo nên thực thể Centaurus A. Đây là cột mốc quan trọng đánh dấu hành trình 4 năm quan sát vũ trụ của thiết bị tối tân này, giúp các nhà thiên văn học giải mã những cấu trúc phức tạp mà các thế hệ kính viễn vọng trước đây chưa thể tiếp cận.

Quá trình hình thành từ vụ va chạm 2 tỷ năm trước

Centaurus A nằm cách Trái Đất khoảng 11 triệu năm ánh sáng, nổi tiếng trong giới thiên văn bởi hình dạng bất thường. Các nhà khoa học tin rằng thiên hà này được hình thành từ một vụ sáp nhập giữa hai thiên hà khác nhau xảy ra khoảng 2 tỷ năm trước. Sự kiện chấn động này đã giải phóng một lượng khổng lồ khí và bụi, tạo điều kiện lý tưởng cho việc hình thành hàng loạt ngôi sao mới.

Hình ảnh sáp nhập thiên hà từ kính viễn vọng James Webb
Hình ảnh sáp nhập thiên hà được ghi lại bởi kính viễn vọng James Webb.

Đáng chú ý, quá trình sáp nhập này không chỉ tạo ra các vì sao mà còn cung cấp năng lượng cho hố đen siêu khối lượng tại trung tâm thiên hà. Hố đen này liên tục phát triển và phun ra các luồng plasma mạnh mẽ với tốc độ cực cao vào không gian, tạo nên những đặc điểm nhận dạng độc đáo cho Centaurus A trên bản đồ vũ trụ.

Sức mạnh từ bộ đôi thiết bị MIRI và NIRCam

Để thu được những hình ảnh có độ phân giải kinh ngạc này, James Webb đã sử dụng phối hợp hai thiết bị quan trọng: Công cụ hồng ngoại tầm trung (MIRI) và Camera cận hồng ngoại (NIRCam). Khả năng xuyên thấu qua các lớp bụi dày đặc của bước sóng hồng ngoại cho phép kính viễn vọng quan sát được những chi tiết ẩn sâu bên trong lõi thiên hà.

Thiên hà Centaurus A qua các thiết bị đo lường khác nhau
Thiên hà Centaurus A được quan sát thông qua các thiết bị đo lường khác nhau.

Mặc dù cung cấp cái nhìn chi tiết hơn bao giờ hết, Centaurus A vẫn còn ẩn chứa nhiều ẩn số thách thức giới khoa học. Cụ thể, cấu trúc hình chữ S tại trung tâm thiên hà và một số thành phần bao quanh vật thể này vẫn chưa được giải thích thỏa đáng. Tuy nhiên, sự thành công của James Webb đã chứng minh khả năng khám phá những khu vực không gian từng được coi là không thể chạm tới, mở đường cho những bước tiến xa hơn của ngành thiên văn học trong tương lai gần.

Vũ Sơn