Thị trường
Lãi suất cho vay lên 18%: Doanh nghiệp vay nợ chịu sức ép, bên ôm tiền mặt hưởng lợi lớn
Mặt bằng lãi suất cho vay lên 16-18%/năm khiến nhiều doanh nghiệp gánh nặng chi phí tài chính, trong khi các đơn vị dồi dào tiền gửi lại ghi nhận lợi thế lớn.
Thị trường tài chính và chứng khoán đang ghi nhận sự phân hóa sâu sắc khi mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao. Trong khi các doanh nghiệp nắm giữ lượng tiền mặt và tiền gửi quy mô lớn hưởng lợi từ doanh thu tài chính, những đơn vị sử dụng đòn bẩy nợ cao hoặc đang có nhu cầu huy động vốn cấp thiết phải đối mặt với áp lực chi phí gia tăng rõ rệt.
Áp lực nợ vay và phản ứng trên thị trường chứng khoán
Phiên giao dịch ngày 28/9 phản ánh rõ rệt diễn biến phân hóa trên thị trường cổ phiếu. Chỉ số VN-Index đóng cửa giảm 4,43 điểm, lùi về mốc 1.780,68 điểm. Nhóm cổ phiếu chịu áp lực cơ cấu nợ và dòng tiền ghi nhận lực bán áp đảo, trong khi một số mã có nền tảng tiền mặt hoặc vốn hóa lớn vẫn duy trì sắc xanh.
Cụ thể, cổ phiếu NVL của Novaland giảm sàn 6,75% xuống mức 11.050 đồng/cổ phiếu, đánh dấu phiên giảm thứ 6 liên tiếp và chạm mức đáy lịch sử. Khối lượng dư bán sàn vào cuối phiên đạt hơn 54,3 triệu đơn vị, tương đương khoảng 2,3% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Mức sụt giảm này khiến vốn hóa của Novaland giảm khoảng 1.900 tỷ đồng chỉ trong một phiên, xuống còn khoảng 26.500 tỷ đồng.
Tương tự, cổ phiếu PNJ của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận giảm hết biên độ 7% xuống 30.700 đồng/cổ phiếu, mức thấp nhất trong gần 6 năm qua. Cuối phiên, lượng dư bán sàn lên tới hơn 27 triệu đơn vị (chiếm khoảng 5,3% lượng cổ phiếu lưu hành), trong khi khối lượng khớp lệnh chỉ đạt hơn 2 triệu đơn vị. So với vùng giá khoảng 83.000 đồng/cổ phiếu hồi đầu tháng 3, thị giá PNJ đã sụt giảm hơn 63%.
Gánh nặng chi phí vốn khi lãi suất vay chạm 16-18%/năm
Vào thời điểm cuối tháng 9, sự cạnh tranh nguồn vốn đã đẩy lãi suất huy động tiền gửi tại một số ngân hàng lên mức 9-10%/năm. Kéo theo đó, lãi suất thực tế đối với một số khoản vay doanh nghiệp đã leo lên mức 16-18%/năm. Chi phí vốn tăng cao tạo sức ép trực tiếp lên các doanh nghiệp có nhu cầu tái tài trợ hoặc vay mới để thực hiện nghĩa vụ trả nợ.
Tại Novaland, báo cáo tài chính bán niên 2026 cho thấy tổng nợ gốc vay và nợ gốc trái phiếu tính đến cuối tháng 6 vào khoảng 72.900 tỷ đồng. Trong đó, dư nợ vay ngân hàng chiếm hơn 31.300 tỷ đồng, tăng hơn 4.100 tỷ đồng so với đầu năm. Ngoài ra, nợ trái phiếu ngắn hạn ghi nhận gần 13.200 tỷ đồng và nợ trái phiếu dài hạn hơn 10.500 tỷ đồng.
Để giải quyết bài toán thanh khoản, Novaland dự kiến phát hành gần 800,7 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu với mức giá 10.000 đồng/cổ phiếu trong tháng 10 nhằm huy động khoảng 8.007 tỷ đồng. Theo kế hoạch, hơn 5.953 tỷ đồng sẽ được dùng để tất toán một phần hoặc toàn bộ dư nợ gốc của 13 lô trái phiếu, phần còn lại thanh toán các nghĩa vụ tài chính của công ty con.
Về phía PNJ, doanh nghiệp đưa ra dự báo lỗ sau thuế 6.271 tỷ đồng trong năm 2026, đảo ngược so với mục tiêu lợi nhuận 3.400 tỷ đồng ban đầu. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc trích lập dự phòng 7.071 tỷ đồng liên quan đến chính sách thu đổi sản phẩm. PNJ hiện lên phương án huy động tối đa khoảng 8.000 tỷ đồng qua nhiều kênh để tái thiết hoạt động kinh doanh.
Lợi thế từ nguồn tiền gửi quy mô lớn
Trái ngược với nhóm chịu áp lực đòn bẩy, các doanh nghiệp tích lũy quy mô tiền mặt và tiền gửi lớn đang ghi nhận nguồn thu tài chính dồi dào từ mặt bằng lãi suất huy động cao:
- Tập đoàn Bảo Việt (BVH): Nắm giữ hơn 170.000 tỷ đồng tiền và tiền gửi ngân hàng tính đến cuối tháng 6/2026, trong đó một số khoản tiền gửi VND kỳ hạn 12 tháng hưởng lãi suất từ 8,6-8,9%/năm. Cổ phiếu BVH chốt phiên 28/9 tăng kịch trần với dư mua gần 619.000 đơn vị.
- Vingroup và Vinhomes: Lượng tiền và tiền gửi của Vingroup đạt gần 85.000 tỷ đồng, trong khi Vinhomes nắm giữ hơn 55.400 tỷ đồng.
- Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS): Ghi nhận khoảng 45.450 tỷ đồng tiền và tiền gửi ngân hàng tại thời điểm cuối quý II.
Mặc dù lượng tiền mặt lớn tạo vùng đệm an toàn vững chắc, giới phân tích nhận định hiệu quả tài chính vẫn phụ thuộc vào cấu trúc tổng thể giữa nợ vay, kỳ hạn thanh toán và dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cho vay neo ở mức cao, chênh lệch chi phí vốn sẽ tiếp tục phân hóa sức khỏe tài chính giữa các doanh nghiệp trên thị trường.