Tìm kiếm bằng AI hay Google: Khi nào chatbot cho kết quả chính xác hơn và khi nào nên tránh?

Chatbot AI cho kết quả tốt hơn Google với những câu hỏi phổ biến hoặc phức tạp cần tổng hợp từ nhiều nguồn. Ngược lại, tìm kiếm truyền thống vẫn đáng tin cậy hơn khi bạn cần chi tiết chính xác tuyệt đối, tin tức mới hoặc thông tin có mức độ rủi ro cao như sức khỏe, pháp luật, tài chính.

Nếu từng dùng Claude, ChatGPT hay Gemini, bạn sẽ biết các chatbot này có thể tìm thông tin trên web bên cạnh nhiều chức năng khác. Đây có thể là một trong những lý do Google đang tích cực thúc đẩy chế độ AI (AI Mode) trên công cụ tìm kiếm của mình.

AI tìm kiếm thông tin trên web như thế nào?

Khi được yêu cầu tìm trên web, các phiên bản chatbot AI mới nhất kết hợp hai nguồn thông tin: kết quả từ công cụ tìm kiếm truyền thống và kiến thức trích xuất từ dữ liệu dùng để huấn luyện AI. Tất cả sau đó được tổng hợp và trình bày theo phong cách quen thuộc của AI tạo sinh, với câu trả lời trau chuốt, rõ ràng.

Sự khác biệt nằm ở những yếu tố AI bổ sung bên cạnh hoạt động tìm kiếm thông thường. Vì vậy, tìm kiếm bằng AI không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất.

Những tình huống chatbot AI phát huy thế mạnh

Với thông tin đơn giản và phổ biến, chẳng hạn chiều cao của tháp Eiffel (Pháp), tìm kiếm bằng AI là lựa chọn khá an toàn. Các mô hình ngôn ngữ lớn, nền tảng công nghệ của chatbot AI, có xu hướng dự đoán và chọn những thông tin có xác suất xuất hiện cao. Do đó, khả năng AI trả lời đúng trong trường hợp này rất lớn.

Tuy nhiên, câu hỏi càng ít phổ biến thì càng cần kiểm tra kỹ câu trả lời. Chẳng hạn, tên diễn viên xếp thứ năm trong danh sách diễn viên của một chương trình truyền hình ít người biết có thể chỉ xuất hiện trên một hoặc hai nguồn. Khi đó, AI hoàn toàn có thể chọn nhầm nguồn và đưa ra câu trả lời sai.

Một kết luận đáng chú ý từ nghiên cứu của Đại học Stanford (Mỹ) là khi tìm được nguồn chính xác, AI rất giỏi trích xuất dữ liệu phù hợp từ nguồn đó. Điểm yếu thường nằm ở khâu tìm nguồn đáng tin cậy, do không có nguồn phù hợp trên Internet hoặc AI hiểu sai câu hỏi. Dù vậy, chatbot vẫn có thể trả lời bằng giọng điệu rất chắc chắn.

Câu hỏi phức tạp, nhiều điều kiện

Tìm kiếm bằng AI cũng hữu ích với những câu hỏi mà Google thông thường khó xử lý đầy đủ. Ví dụ: tìm nhà hàng tốt nhất ở TP.HCM cho gia đình 5 người, tổng chi phí không quá 4 triệu đồng. AI có thể tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn rồi đưa ra câu trả lời đã chắt lọc, trong khi công cụ truyền thống có thể chỉ hiển thị danh sách liên kết sắp xếp theo tiêu chí cơ bản hơn.

Dù vậy, nguồn thông tin vẫn đóng vai trò then chốt. Chatbot AI chưa từng trực tiếp ăn uống tại các nhà hàng mà chỉ dựa vào đánh giá công khai của người đã trải nghiệm. Khi không có trang web nào khớp hoàn toàn, AI tìm nội dung chứa từ ngữ liên quan như "giá cả phải chăng" hoặc "phù hợp với gia đình", rồi dựa vào đó tạo câu trả lời.

Với địa điểm ít phổ biến hoặc yêu cầu quá cụ thể, chẳng hạn "bàn ăn có hình tròn", bạn cần thận trọng hơn. Việc AI kết nối các thông tin rời rạc trong trường hợp này có thể kém chính xác.

Khi nào Google truyền thống vẫn là lựa chọn tốt hơn?

Chatbot AI mạnh ở việc diễn đạt lại, tổng hợp và tóm tắt, nhưng chính các quá trình này cũng có thể gây sai sót. Nếu cần chi tiết đòi hỏi độ chính xác cao như câu nói nguyên văn của người nổi tiếng, số liệu trong báo cáo hay thông số kỹ thuật thiết bị, tìm kiếm trên Google theo cách truyền thống là lựa chọn tốt hơn.

Cách này cũng phù hợp khi bạn muốn tự quyết định nguồn thông tin. Giao việc cho AI tiết kiệm thời gian, nhưng đồng nghĩa bạn phải dựa vào khả năng của chatbot trong việc hiểu đúng câu hỏi, tìm đúng nguồn và trích xuất chính xác, còn người dùng khó kiểm soát toàn bộ quá trình.

AI có thể ưu tiên nguồn sát câu hỏi hơn nguồn uy tín

Nếu đã biết những trang web đáng tin cậy về tin tức công nghệ, bạn có thể tìm ngay trên các trang đó bằng công cụ truyền thống. AI có thể không làm được điều này một cách chính xác. Các nhà nghiên cứu tại Đại học California - San Diego (Mỹ) phát hiện AI đôi khi ưu tiên nguồn có nội dung sát với câu hỏi của người dùng, thay vì nguồn có độ uy tín cao hơn.

Điều này có nghĩa một blog cá nhân có thể được AI ưu tiên hơn một trang y tế uy tín nếu chatbot cho rằng blog đó sát với điều người dùng tìm hơn. Khi xem danh sách kết quả thông thường, người dùng ít có khả năng lựa chọn như vậy vì thường ưu tiên nguồn mà họ tin cậy nhất.

Tìm kiếm truyền thống cũng có lợi thế với tin nóng, bởi dữ liệu AI truy xuất đôi khi không được cập nhật kịp thời. Cách này còn phù hợp hơn với vấn đề rủi ro cao như sức khỏe, pháp luật hoặc tài chính cá nhân, nơi sai sót có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Cách giảm rủi ro khi vẫn dùng AI để tra cứu

Nếu vẫn cần dùng AI cho những thông tin như vậy, hãy kiểm tra kỹ nguồn chatbot sử dụng, thậm chí đối chiếu nhiều lần. Chatbot AI thường gắn liên kết nguồn ngay trong câu trả lời. Khi chưa chắc chắn, bạn có thể yêu cầu AI giải thích thông tin được lấy từ đâu để xác định đó có phải nội dung do mô hình ngôn ngữ lớn tự tạo ra hay không.

Tất nhiên, tìm kiếm trên Google cũng có thể dẫn đến thông tin sai lệch. Tuy nhiên, khi không có chatbot đứng giữa, bạn có điều kiện thuận lợi hơn để tự đánh giá đâu là thông tin chính xác hoặc không đáng tin cậy.

Nhìn chung, với điều kiện luôn kiểm tra lại, tìm kiếm bằng AI hiệu quả nhất với câu hỏi phổ biến, dễ tìm được nguồn chính xác và cập nhật. Còn với những câu hỏi mà độ chính xác quan trọng hơn sự tiện lợi và tốc độ, cách tìm kiếm truyền thống vẫn có chỗ đứng riêng.