baohatinh.vn

Đời sống

Mẹo chọn mua, sơ chế và khử mặn cá lù đù để món chiên, kho, nấu canh ngon đậm vị tại nhà

Vũ Sơn

Cá lù đù tươi hay khô một nắng đều dễ chế biến nếu biết cách chọn cá, làm sạch mùi tanh, ngâm khử mặn 15–20 phút và bảo quản đúng cách trong ngăn đông.

Cá lù đù (còn gọi là cá đù) thuộc họ Sciaenidae, có thịt trắng, dày nạc, mềm ngọt và ít xương dăm. Để món ăn không tanh, không mặn gắt, bạn cần nắm 3 việc: chọn cá đúng dấu hiệu, sơ chế sạch màng đen trong bụng và ngâm khử mặn với khô một nắng.

Cận cảnh cá lù đù thân bầu dục, vảy bạc óng ánh
Cá lù đù có thân bầu dục thon dài, đầu hơi to và lớp vảy bạc óng ánh

Nhận biết cá lù đù và giá trị dinh dưỡng

Cá lù đù có thân bầu dục thon dài, đầu hơi to và vảy bạc óng ánh. Tên gọi của loài cá này bắt nguồn từ khả năng rung bóng hơi để phát ra âm thanh "ục ục" dưới nước. Họ cá đù có khoảng 270 đến 300 loài trên thế giới, riêng vùng biển Việt Nam ghi nhận khoảng 20 loài.

Một số loại phổ biến gồm cá đù sóc (thân dày, béo ngậy), cá đù kẽm (vảy bạc sáng, thịt chắc ngọt), cá đù vàng (thường dùng để làm khô) và cá đù đen (vảy sẫm màu, thịt vẫn mềm thơm).

Theo dữ liệu dinh dưỡng tham khảo, 100g thịt cá lù đù cung cấp khoảng 104 calo, 17,8g protein và 3,2g chất béo. Cá còn chứa Omega-3, DHA, canxi, photpho và vitamin nhóm B.

Cách chọn mua cá lù đù tươi và khô một nắng

Kiểm tra độ đàn hồi của cá lù đù tươi khi chọn mua
Ấn nhẹ thấy thân cá săn chắc, mắt trong, mang đỏ tươi là cá còn tươi ngon

Chọn cá tươi ngoài chợ

  • Nên chọn: cá có mắt trong veo, hơi lồi nhẹ; mang đỏ tươi, bám chặt vào hoa khế. Ấn nhẹ vào lườn thấy thân săn chắc, đàn hồi tốt và chỉ có mùi tanh nhẹ của biển.
  • Nên tránh: cá có mắt đục, lõm sâu; mang thâm đen xỉn. Thịt mềm nhũn, chảy dịch nhớt hoặc bốc mùi hôi nồng là dấu hiệu cá đã ươn.

Chọn khô cá một nắng

  • Nên chọn: miếng cá màu vàng nhạt tự nhiên, da bóng sáng, cầm chắc tay, khô ráo, không nhớt. Ưu tiên loại phơi lạt vừa ăn để dễ điều chỉnh gia vị.
  • Nên tránh: khô cá màu xỉn tối bất thường, có đốm mốc trắng xanh. Nếu ngửi thấy mùi dầu hôi gắt, cá có thể đã bị phơi lại nhiều lần hoặc tẩm hóa chất bảo quản.

Cách sơ chế cá lù đù tươi sạch, không tanh

  1. Làm sạch cá: đánh sạch vảy, cắt bỏ vây, mổ bụng và lấy hết ruột. Cá sạch vảy, khoang bụng trống là đạt.
  2. Cạo màng đen: cạo kỹ lớp màng đen dọc khoang bụng vì đây là bộ phận gây mùi tanh chính.
  3. Rửa khử tanh: rửa cá qua nước muối loãng pha vài lát gừng đập dập hoặc nước cốt chanh. Sau đó xả lại bằng nước sạch và để ráo.
Sơ chế cá lù đù sạch, không tanh: Đánh vảy, cắt vây, Cạo màng đen, Rửa nước muối gừng, Để ráo nước
Sơ chế cá lù đù: đánh vảy, bỏ ruột, cạo màng đen rồi rửa nước muối gừng

Mẹo ngâm khử mặn cho khô cá đù

Khô cá thường được ướp muối nên lượng muối kết tinh trong thớ thịt khá nhiều. Nếu không khử mặn, món chiên rất dễ bị mặn chát. Nước muối pha loãng là dung dịch đẳng trương, giúp kéo muối trong thớ thịt ra ngoài hiệu quả hơn nước lã.

  1. Ngâm cá: ngâm khô cá trong nước muối pha loãng hoặc bia khoảng 15–20 phút. Cá nhả mặn tự nhiên mà thịt không bị bở nát.
  2. Rửa và thấm khô: rửa lại bằng nước ấm, dùng khăn giấy thấm thật khô bề mặt trước khi chiên để tránh dầu văng bắn.
  3. Chiên giòn: lướt nhẹ thân cá trên mặt dầu sôi trước khi thả hẳn xuống đáy. Đậy nắp chảo, chiên ở lửa vừa để nhiệt om đều, giòn cả phần xương lưng.

Lưu ý an toàn: dầu nóng dễ bắn, nên cá phải thật khô ráo và đứng lùi khi thả cá vào chảo.

Gợi ý món ngon từ cá lù đù

Các món ngon từ cá lù đù: chiên giấm đường, rim mắm, kho tiêu, canh ngót
Cá lù đù biến tấu thành nhiều món đậm vị: chiên giấm đường, rim mắm, kho tiêu, canh ngót
  • Khô cá chiên giấm đường: chiên vàng đều hai mặt, rưới hỗn hợp nước mắm, giấm, đường và ớt băm. Đảo nhanh tay trên lửa nhỏ cho thấm vị.
  • Khô cá một nắng rim mắm tỏi ớt: chiên giòn xốp rồi áo đều sốt nước mắm pha đường, ớt băm và tỏi phi thơm.
  • Cá tươi chiên sả ớt: khứa nhẹ hai bên thân, ướp sả băm nhuyễn, ớt tươi và chút muối, rồi chiên ngập dầu đến khi vàng ươm.
  • Cá tươi kho tiêu: kho với nước dừa tươi, tiêu xanh, hành tím và nước màu ở lửa nhỏ để thịt săn chắc, không bở vỡ.
  • Canh ngót nấu cá: nấu cùng cà chua chín, cần tây và hành hoa cho nước dùng trong, vị ngọt thanh.
  • Cơm chiên khô cá: chiên chín khô cá, gỡ sạch xương, xé nhỏ rồi đảo cùng cơm nguội và trứng gà.

Cách bảo quản cá lù đù

  • Cá tươi: làm sạch, để ráo, chia khẩu phần vừa ăn. Bọc kín bằng màng bọc thực phẩm hoặc túi hút chân không rồi cho vào ngăn đông.
  • Khô một nắng: bọc giấy báo bên ngoài rồi cho vào túi zip kéo kín miệng. Cá giữ được 10–14 ngày ở ngăn mát hoặc 3–6 tháng ở ngăn đá.

Lưu ý: không rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần. Nhiệt độ thay đổi đột ngột làm thịt cá bở và dễ phát sinh nấm mốc.

Câu hỏi thường gặp

Cá lù đù có nhiều xương dăm không? Cá chỉ có xương sống lớn và xương sườn to, hầu như không có xương dăm li ti. Nhờ thịt dày, dễ lọc phi lê, trẻ nhỏ và người lớn tuổi đều có thể ăn.

Phụ nữ mang thai có ăn được không? Có thể bổ sung cá lù đù nhờ nguồn đạm dễ tiêu, Omega-3 và canxi. Tuy nhiên, mẹ bầu cần chọn cá tươi sạch và nấu chín kỹ hoàn toàn.

Vì sao chiên khô cá bị mặn gắt? Nguyên nhân thường là chưa ngâm cá qua nước muối loãng hoặc bia 15–20 phút trước khi chiên.

Vũ Sơn