Anthropic siết chặt kiểm soát: Chặn các trường hợp dùng Claude nghiên cứu vũ khí sinh học

Công ty phát triển trí tuệ nhân tạo Anthropic vừa công bố việc phát hiện và vô hiệu hóa 5 trường hợp sử dụng các mô hình ngôn ngữ Claude theo phương thức có thể hỗ trợ nghiên cứu chế tạo vũ khí sinh học. Các vi phạm này được ghi nhận trong giai đoạn từ tháng 12-2025 đến tháng 8-2026, tập trung vào những lĩnh vực nhạy cảm như virus, bệnh truyền nhiễm, nọc độc và độc tố nguy hiểm.

Nguy cơ từ các nghiên cứu sinh học mang tính chất lưỡng dụng

Theo báo cáo của Anthropic, những đối tượng thực hiện các truy vấn này đều là các nhà khoa học đang trực tiếp hoạt động chuyên môn trong lĩnh vực nghiên cứu. Danh tính cá nhân, cơ quan chủ quản và quốc gia của những người dùng này không được công bố. Đơn vị phát triển AI cho biết rất khó để xác định mục đích cuối cùng của các nghiên cứu trên là dân sự hợp pháp hay gây hại, nhưng công ty vẫn chủ động khóa truy cập do hậu quả tiềm tàng nếu công nghệ bị lạm dụng là đặc biệt nghiêm trọng.

Để né tránh hệ sinh thái kiểm duyệt, một số người dùng đã sử dụng tài khoản khởi tạo từ các khu vực bị giới hạn dịch vụ và tìm cách che giấu mục đích truy vấn. Trong một đợt rà soát định kỳ kéo dài 30 ngày, hệ thống giám sát của Anthropic ghi nhận khoảng 35 nỗ lực nghiên cứu riêng biệt tiềm ẩn rủi ro an toàn sinh học.

Một trường hợp điển hình liên quan đến virus chikungunya, tác nhân truyền qua muỗi gây sốt và đau khớp mạn tính. Người dùng đã yêu cầu Claude hỗ trợ xây dựng hồ sơ xin tài trợ nghiên cứu về cơ chế né tránh hệ miễn dịch và khả năng lây truyền của virus. Dù thông tin này có giá trị trong việc điều chế vaccine, việc can thiệp thay đổi đặc tính mầm bệnh cũng có thể tạo ra các biến chủng nguy hiểm hơn. Đây chính là bản chất của các nghiên cứu lưỡng dụng khi cùng một tri thức khoa học có thể phục vụ y tế hoặc bị chuyển hóa thành mối đe dọa.

Mở rộng phạm vi kiểm soát an toàn trên hệ thống AI

Bên cạnh virus chikungunya, Anthropic cũng ghi nhận các hoạt động truy vấn chuyên sâu về virus cúm gia cầm thích ứng trên động vật có vú, các chủng orthopoxvirus gây bệnh đậu mùa và đậu khỉ, cùng các yêu cầu phân tích độc tố và nọc độc mới. Trước đây, các mô hình AI thế hệ cũ chưa đủ năng lực giải quyết các bài toán sinh học phức tạp. Tuy nhiên, khi năng lực tính toán và xử lý của Claude ngày càng hoàn thiện, yêu cầu đặt ra đối với hệ thống phòng vệ kỹ thuật ngày càng trở nên cấp bách.

Ngoài lĩnh vực sinh học, báo cáo còn chỉ ra nguy cơ từ việc ứng dụng Claude vào các hoạt động gây hại khác như lừa đảo, tấn công mạng, giám sát và hỗ trợ thiết kế phần mềm phục vụ vũ khí thông thường bao gồm drone vũ trang, tên lửa và bom. Anthropic cho biết đã khóa toàn bộ các tài khoản vi phạm, đồng thời trích xuất dữ liệu hành vi để nâng cấp các lớp bảo vệ đa tầng và chia sẻ thông tin an ninh cần thiết tới cơ quan quản lý cùng các đối tác công nghệ.