Bí mật về chip M2 Extreme bị Apple khai tử: Vì sao siêu vi xử lý mạnh nhất lịch sử không bao giờ ra mắt?

Apple từng nuôi tham vọng tạo nên một bước ngoặt lịch sử nhằm củng cố vị thế đỉnh cao cho dòng máy trạm Mac Pro thông qua một dòng vi xử lý siêu cấp. Để hiện thực hóa mục tiêu này, các kỹ sư của "Táo khuyết" đã thiết kế dòng chip mới với tên gọi Extreme — một phân cấp nằm trên cả dòng Ultra với sức mạnh được nhân đôi về số nhân CPU lẫn GPU. Tuy nhiên, dù đã đạt được những kết quả thử nghiệm vượt trội trong phòng thí nghiệm, siêu chip này cùng dòng Mac Pro danh tiếng cuối cùng lại chịu kết cục âm thầm bị khai tử.

Siêu chip Extreme: Tham vọng nhân đôi sức mạnh trên kiến trúc Apple Silicon

Theo các thông tin rò rỉ từ chuyên gia Mark Gurman của Bloomberg, Apple đã thực sự chế tạo thành công hai phiên bản thử nghiệm là M2 Extreme và M3 Extreme. Về mặt kỹ thuật, dòng Extreme được thiết kế theo cấu trúc ghép nối các khuôn chip (die), cho phép sở hữu thông số kỹ thuật ấn tượng: gấp đôi số lượng nhân xử lý trung tâm (CPU) và nhân đồ họa (GPU) so với phiên bản Ultra vốn đã rất mạnh mẽ.

Các mẫu chip này đã được lắp ráp và vận hành hoàn chỉnh trên các thiết bị thử nghiệm, ghi nhận hiệu năng vượt xa mọi thế hệ chip thương mại tại thời điểm đó. Đáng chú ý, Apple còn phát triển song song hai nguyên mẫu Mac Pro với mã nội bộ J170 và J190 để tương thích với dòng chip mới này. Trong đó, phiên bản J170 gây bất ngờ khi vẫn tích hợp chip Intel dù đang trong giai đoạn chuyển dịch sang Apple Silicon, nhằm hỗ trợ các card đồ họa rời qua khe cắm PCIe cho nhóm khách hàng chuyên nghiệp.

Rào cản kỹ thuật và bài toán kinh tế khiến dự án bị hủy bỏ

Mặc dù sở hữu tiềm năng khổng lồ, dự án chip Extreme buộc phải dừng lại vì hai lý do chính: chi phí sản xuất và sự phức tạp trong kiến trúc. Việc sản xuất một con chip có kích thước siêu lớn như Extreme đòi hỏi quy trình cực kỳ đắt đỏ, đẩy giá thành sản phẩm lên mức khó tiếp cận ngay cả với phân khúc người dùng cao cấp. Bên cạnh đó, nhu cầu thị trường đối với dòng Mac Pro được đánh giá là quá khiêm tốn để Apple tiếp tục duy trì một dây chuyền sản xuất riêng biệt.

Một thách thức lớn khác đến từ kiến trúc Apple Silicon. Do là hệ thống trên chip (SoC), Apple Silicon gặp khó khăn trong việc hỗ trợ các card đồ họa rời (dGPU) thông qua cổng PCIe — một tính năng then chốt mà người dùng máy trạm chuyên nghiệp luôn đòi hỏi. Việc Apple loay hoay giữa chip Intel và chip tự trồng trên nguyên mẫu J170 đã phơi bày sự xung đột giữa tính đóng của hệ sinh thái mới và nhu cầu mở rộng phần cứng của phân khúc chuyên dụng.

Khép lại triều đại Mac Pro và sự trỗi dậy của Mac Studio

Việc Apple xác nhận khai tử dòng Mac Pro đánh dấu sự kết thúc của một biểu tượng sức mạnh ra đời từ năm 2006. Từ thiết kế hình trụ năm 2013 đến phiên bản "bào pho mát" năm 2019, Mac Pro luôn là tiêu chuẩn cho hiệu suất máy tính để bàn. Tuy nhiên, kể từ khi phiên bản dùng chip M2 Ultra ra mắt vào năm 2023, dòng máy này đã không còn nhận được các bản cập nhật mới.

Thay vào đó, Apple đang tập trung nguồn lực vào Mac Studio — dòng máy nhỏ gọn nhưng sở hữu cấu hình cực mạnh. Với các tùy chọn chip M3 Ultra và M4 Max, Mac Studio được đánh giá là cái tên thay thế hoàn hảo. Đặc biệt, việc hỗ trợ chuẩn kết nối Thunderbolt 5 cho phép dòng máy này gộp tài nguyên SoC để tạo nên các cụm máy hiệu năng cao, phục vụ đắc lực cho các tác vụ AI phức tạp mà không cần đến kích thước cồng kềnh của Mac Pro truyền thống.

Hiện tại, danh mục máy tính để bàn của Apple chỉ còn lại ba đại diện chính gồm iMac, Mac Mini và Mac Studio, phản ánh chiến lược tinh gọn và tập trung vào hiệu quả thực tế thay vì chạy đua thông số phần cứng thuần túy.