Cách chọn mua, sơ chế khử tanh và bảo quản cá chẽm, kèm 6 món dễ nấu cho bữa cơm gia đình
Cá chẽm thịt trắng, ngọt thanh, ít xương dăm nhưng dễ bị tanh nếu sơ chế sai. Bài viết hướng dẫn chọn cá tươi, khử tanh 4 bước, bảo quản và 6 món dễ nấu.
Cá chẽm (còn gọi là cá vược) là loại cá vảy sống ở vùng nước lợ và nước mặn, thịt trắng, vị ngọt thanh và săn chắc. Muốn món ăn ngon, bạn cần làm đúng 3 việc: chọn cá tươi, sơ chế sạch các vị trí gây mùi tanh và bảo quản đúng nhiệt độ. Sau đó có thể chế biến thành nhiều món như hấp, chiên, kho, nấu canh chua hay nấu cháo.
Nhận biết nhanh cá chẽm trước khi mua
Cá chẽm thuộc nhóm cá vảy cứng, không phải cá da trơn như cá tra hay cá basa. Thân cá thon dài, hơi dẹp bên, mõm nhọn, mắt lồi sáng. Cá thương phẩm nặng từ 1 đến 2,5 kg thường được ưa chuộng vì vừa ăn và dễ chế biến.
Khi đi chợ, bạn có thể phân biệt hai loại cá chẽm phổ biến:
- Cá chẽm biển: vảy ánh bạc sáng bóng, thân săn gọn, thịt trắng trong, dai chắc, vị đậm đà đặc trưng của hải sản biển.
- Cá chẽm nước lợ: thân ngả nâu vàng hoặc xám sẫm hơn, thịt mềm, béo nhẹ, ít mùi biển và dễ thấm gia vị khi kho hoặc nấu canh.

Cách chọn mua cá chẽm tươi, dày thịt
Ưu tiên chọn cá còn sống, bơi khỏe trong bể chứa, nặng khoảng 1 đến 2 kg. Nếu mua cá đã sơ chế hoặc ướp đá, hãy quan sát 3 dấu hiệu sau:
- Mắt và mang: mắt trong veo, hơi lồi nhẹ; mang khép chặt, màu đỏ tươi tự nhiên.
- Vảy và thân: vảy bám chắc, bề mặt sáng bóng, ít trầy xước hay bong tróc.
- Độ đàn hồi và mùi: ấn nhẹ vào thân, thịt nhanh trở lại trạng thái ban đầu; ngửi có mùi nước biển thoang thoảng, không có mùi hôi lạ.

Không chọn cá có mắt đục, hõm sâu, mang thâm xỉn, bụng phình mềm nhũn hoặc có nhớt đục bám dày.
Cách sơ chế cá chẽm sạch vảy, khử mùi tanh
Mùi tanh của cá chẽm chủ yếu đến từ màng đen trong bụng và vệt máu bầm dọc xương sống. Chỉ cần xử lý kỹ hai vị trí này, thịt cá sẽ thơm ngọt. Thực hiện theo 4 bước:
- Đánh vảy, bỏ mang: dùng dụng cụ đánh sạch lớp vảy cứng, rồi cắt bỏ mang, các vây nhọn và chóp đuôi. Thao tác cẩn thận để tránh bị đâm vào tay. Kết quả: thân cá nhẵn, không còn vảy.
- Mổ bụng, lấy nội tạng: lấy sạch toàn bộ nội tạng, dùng dao cạo kỹ lớp màng đen bám sát hai bên thành bụng.
- Cạo máu bầm: rạch nhẹ và cạo sạch vệt máu đọng dọc đường xương sống lưng.
- Chà muối, gừng, rượu trắng: chà đều thân và bụng cá với muối hạt, gừng đập dập hoặc một ít rượu trắng trong khoảng 3 phút. Rửa lại nhiều lần với nước sạch rồi để ráo.

Cách bảo quản cá chẽm giữ độ tươi
Nếu chưa nấu ngay, hãy làm sạch cá, thấm khô bằng khăn giấy rồi bảo quản theo nhiệt độ phù hợp:
- Ngăn mát (0–4°C): bọc kín bằng màng bọc thực phẩm hoặc cho vào hộp đậy nắp, dùng trong 1–2 ngày.
- Ngăn đông (-18°C): chia cá thành từng khúc vừa ăn hoặc lọc lấy phi lê, hút chân không hoặc bọc nhiều lớp kín hơi, giữ được 2–3 tháng.
Lưu ý khi rã đông: chuyển cá từ ngăn đông xuống ngăn mát và để qua đêm. Không ngâm trực tiếp vào nước nóng vì thịt cá dễ bở nát và mất vị ngọt.
6 món ngon dễ làm từ cá chẽm
Thịt cá chẽm ngọt nhẹ, ít tanh nên hợp với nhiều cách nấu:
- Cá chẽm hấp Hồng Kông: hấp cách thủy cùng gừng thái sợi, hành hoa, nấm hương, rưới nước sốt xì dầu và dầu mè. Thịt cá trắng mềm, giữ trọn vị ngọt nguyên bản.
- Cá chẽm chiên sốt chua ngọt: khứa nhẹ hai bên thân, chiên ngập dầu đến khi da vàng rụm, rồi rưới sốt cà chua nấu cùng dứa và hành tây.
- Cá chẽm kho tộ: cắt khúc, ướp nước mắm, nước màu, hành tỏi băm, kho liu riu trong nồi đất đến khi nước sốt sánh kẹo. Ăn cùng cơm trắng nóng và tiêu xay, ớt hiểm.

- Canh chua cá chẽm: nấu nước dùng từ me chua cùng cà chua, thơm (dứa), bạc hà, đậu bắp, giá đỗ; thêm rau ngổ và ngò gai thái nhỏ. Thịt cá không bị nát.
- Cá chẽm nướng muối ớt: ướp muối ớt giã nhuyễn, sả và tỏi băm. Da cá giòn, thịt vẫn mọng nước, có thể cuốn cùng bánh tráng, rau sống, bún tươi.
- Cháo cá chẽm cho bé: hấp chín phi lê, gỡ kỹ thịt, xào sơ với chút hành tím hoặc gừng tây rồi cho vào nồi cháo trắng ninh nhừ. Món cháo ngọt thanh, dễ tiêu hóa.
Dụng cụ giúp nấu cá chẽm nhanh gọn
- Xửng hấp điện: giữ nhiệt hơi nước ổn định, cá chín đều và nguyên hình dáng cho món hấp.
- Chảo chống dính sâu lòng: giúp cá chiên vàng giòn đều, hạn chế tróc da.
- Nồi chiên không dầu: dùng để nướng cá muối ớt, giảm dầu mỡ và hạn chế ám mùi khói.
- Nồi áp suất: nấu cháo cá chẽm nhừ mềm trong khoảng 20 phút.
Những điều cần lưu ý
- Giá tham khảo: cá chẽm tươi sống bơi hồ thường từ 180.000 đến 260.000 đồng/kg, tùy kích cỡ, thời điểm mua và nguồn gốc cá nuôi lồng bè hay đánh bắt tự nhiên.
- Xương: cá gần như không có xương dăm li ti, chỉ có xương sống lớn và xương sườn to nên dễ gỡ, an toàn cho người lớn tuổi và trẻ nhỏ.
- Dinh dưỡng: cá chẽm giàu protein nạc, Omega-3 (EPA và DHA), vitamin A, D và selen; hàm lượng thủy ngân thường thấp nên phụ nữ mang thai có thể đưa vào thực đơn. Thông tin này mang tính tham khảo.
- Dị ứng: người có cơ địa dị ứng hải sản nên ăn thử một lượng nhỏ trước khi dùng nhiều.
- Chọn loại cá: món hấp nguyên con hoặc nướng đãi tiệc nên dùng cá tươi sống; nấu cháo, áp chảo hoặc chiên bột nhanh thì phi lê cấp đông tiện hơn.
