Chiến lược pin thế hệ mới: Trung Quốc xoay trục sang công nghệ natri-ion và thể rắn
Nhằm duy trì vị thế dẫn đầu ngành xe điện, Trung Quốc bắt đầu áp thuế pin lithium-ion và ưu đãi đặc biệt cho pin natri-ion cùng pin thể rắn từ năm 2026.
Trung Quốc đang triển khai một chiến lược mới nhằm củng cố quyền kiểm soát thị trường pin xe điện (EV) toàn cầu. Thay vì tiếp tục ưu đãi cho các dòng pin lithium-ion truyền thống vốn đã đạt độ chín muồi, Bắc Kinh đang chuyển hướng dòng vốn và chính sách thuế sang pin natri-ion và pin thể rắn – những công nghệ được kỳ vọng sẽ thay thế pin điện phân lỏng trong tương lai gần.
Bước ngoặt chính sách: Thuế tiêu thụ đặc biệt làm đòn bẩy công nghệ
Theo thông báo mới nhất từ Bộ Tài chính và Tổng cục Thuế Trung Quốc, một lộ trình thuế mới sẽ được áp dụng nhằm phân loại lại mức độ ưu tiên của các dòng pin. Kể từ ngày 1 tháng 9 năm 2026, pin lithium-ion sẽ phải chịu mức thuế tiêu thụ đặc biệt 2%, và dự kiến tăng lên 4% vào một năm sau đó. Điều này đánh dấu sự kết thúc của kỷ nguyên miễn thuế kéo dài hơn một thập kỷ, vốn đã giúp các nhà sản xuất Trung Quốc quy mô hóa sản xuất để trở thành nhà cung cấp thống trị thế giới.
Ngược lại, pin natri-ion và pin thể rắn sẽ được hưởng quy chế miễn thuế cho đến ít nhất là cuối năm 2028. Đây là một tín hiệu rõ ràng từ chính phủ Trung Quốc: họ coi lithium-ion là một loại hàng hóa thông thường đã trưởng thành và muốn dồn toàn lực vào các công nghệ tiếp theo để duy trì lợi thế cạnh tranh.
| Loại pin | Thuế suất (Từ 01/09/2026) | Thuế suất (Từ 2027) | Trạng thái chính sách |
|---|---|---|---|
| Lithium-ion | 2% | 4% | Ngừng ưu đãi |
| Natri-ion | Miễn thuế | Miễn thuế (đến 2028) | Ưu tiên phát triển |
| Pin thể rắn | Miễn thuế | Miễn thuế (đến 2028) | Ưu tiên phát triển |
Pin natri-ion: Lời giải cho bài toán chi phí và chuỗi cung ứng
Sức hút chính của pin natri-ion nằm ở khả năng độc lập về chuỗi cung ứng. Khác với lithium là nguồn tài nguyên có hạn và giá cả biến động, natri là nguyên liệu dồi dào và rẻ tiền hơn nhiều. Chính sách miễn thuế mới sẽ nới rộng khoảng cách chi phí, giúp pin natri-ion đạt được sự cân bằng về giá thành và mật độ năng lượng so với pin LFP (Lithium Iron Phosphate) hiện nay.
Hiện nay, công nghệ này không chỉ nhắm tới xe điện mà còn bắt đầu thâm nhập thị trường bán lẻ như một giải pháp thay thế pin chì-axit truyền thống. Các doanh nghiệp khởi nghiệp tại Trung Quốc đang có xu hướng bỏ qua giai đoạn lithium-ion để nhảy vọt thẳng lên sản xuất tế bào pin natri-ion nhằm tránh phải cạnh tranh trực tiếp với các gã khổng lồ như CATL hay BYD.
Pin thể rắn: Cuộc đua giành quyền kiểm soát tiêu chuẩn toàn cầu
Trong khi pin natri-ion giải quyết bài toán chi phí, pin thể rắn lại là chìa khóa cho hiệu suất và an toàn. Bằng cách thay thế chất điện phân lỏng dễ cháy bằng vật liệu rắn, loại pin này hứa hẹn mật độ năng lượng cao hơn và thời gian sạc nhanh hơn đáng kể. Trung Quốc vừa qua cũng đã thiết lập tiêu chuẩn pin thể rắn toàn cầu đầu tiên, một bước đi chiến lược để định hình luật chơi cho toàn ngành.
Mặc dù CATL nhận định pin thể rắn vẫn cần vài năm nữa mới có thể sản xuất hàng loạt, nhưng việc miễn thuế sớm được xem như một khoản "đặt cọc" cho hạ tầng sản xuất. Chính phủ Trung Quốc muốn đảm bảo rằng khi công nghệ này sẵn sàng, họ đã có sẵn một hệ sinh thái sản xuất hoàn chỉnh, ngăn chặn các quốc gia khác có cơ hội bứt phá.
Tương lai của ngành lưu trữ năng lượng
Phương thức điều chỉnh chi phí thay vì cấp trợ cấp trực tiếp (vốn có thể vi phạm các quy tắc của WTO) đã được Trung Quốc áp dụng thành công với năng lượng tái tạo và AI. Bằng cách làm cho các công nghệ cũ trở nên đắt đỏ hơn và công nghệ mới rẻ hơn, Trung Quốc đang ép thị trường phải chuyển dịch theo định hướng của mình.
Với sự tham gia của cả những ông lớn như CATL, BYD và hàng loạt startup công nghệ, bối cảnh pin xe điện toàn cầu trong vài năm tới dự kiến sẽ thay đổi hoàn toàn. Pin lithium-ion có thể vẫn chiếm ưu thế trong ngắn hạn, nhưng sự trỗi dậy của natri-ion ở phân khúc giá rẻ và pin thể rắn ở phân khúc cao cấp là điều gần như chắc chắn dưới sự dẫn dắt của chính sách này.
