Đắk Lắk gỡ nút thắt kỹ thuật cho nông sản xuất khẩu sau sự cố 2.000 container sầu riêng

Sự kiện gần 2.000 container sầu riêng tại Đắk Lắk bị đình trệ vận chuyển sang Trung Quốc do các trung tâm kiểm nghiệm đóng cửa bảo trì đã bộc lộ những lỗ hổng trong việc tuân thủ rào cản kỹ thuật. Đây là tín hiệu “báo động đỏ” về yêu cầu truy xuất nguồn gốc hàng hóa trong bối cảnh các thị trường quốc tế ngày càng khắt khe hơn.

Tiềm năng và thách thức của nông sản Đắk Lắk

Đắk Lắk sở hữu lợi thế lớn về nông nghiệp với tổng diện tích gieo trồng ước đạt 800.000 ha. Tỉnh hiện đứng đầu cả nước về nhiều loại cây trồng chủ lực như cà phê, hồ tiêu, ca cao, mắc ca và trái cây. Ngành chăn nuôi cũng phát triển mạnh với tổng đàn gia súc, gia cầm gần 23,4 triệu con, sản lượng thịt đạt gần 314.000 tấn.

Dù giá trị xuất khẩu liên tục tăng, kim ngạch thực tế vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Nguyên nhân chính là các doanh nghiệp còn bị động trước rào cản tiêu chuẩn kỹ thuật. Đặc biệt, mặt hàng sầu riêng – loại trái cây chiếm 90% sản lượng xuất khẩu sang Trung Quốc – đang đối mặt với những quy định nghiêm ngặt về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Rào cản về dư lượng kim loại nặng và chất cấm

Hiện nay, Trung Quốc không còn là thị trường “dễ tính”. Để xuất khẩu quả tươi, Việt Nam phải tuân thủ Nghị định thư về kiểm dịch thực vật, đặc biệt là kiểm soát dư lượng kim loại nặng Cadimi (Cd) và chất vàng Ô (Auramine O).

Ông Đỗ Tuấn Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk), cho biết: “Việc Trung Quốc siết chặt quản lý Cadimi đã gây hậu quả nặng nề. Đầu vụ mùa năm nay, nhiều lô hàng bị cảnh báo và trả về, khiến giá trị xuất khẩu sầu riêng giảm mạnh, chỉ đạt khoảng 30% so với năm ngoái”.

Tại Đắk Lắk, dù nhiều lô hàng bị trả về mang danh nghĩa doanh nghiệp địa phương, nhưng thực tế nguồn hàng được thu mua từ nhiều tỉnh khác nhau. Điều này gây ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu sầu riêng của tỉnh trên trường quốc tế.

Chiến lược vượt rào cản kỹ thuật bền vững

Để giải quyết căn cơ vấn đề, tỉnh Đắk Lắk đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ. Trong năm 2024, qua kiểm tra 42 mẫu sầu riêng, kết quả đều nằm trong ngưỡng cho phép. UBND tỉnh cũng đã phê duyệt đề tài nghiên cứu về khả năng tích lũy kim loại nặng trên trái sầu riêng để chủ động ứng phó.

Các giải pháp trọng tâm được xác định bao gồm:

• Tăng cường liên kết chuỗi: Xây dựng mối quan hệ bền vững giữa hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp xuất khẩu để chấm dứt tình trạng tranh mua, tranh bán.
• Giám sát chặt chẽ: Thực hiện lấy mẫu kiểm tra ngay tại vườn và các cơ sở đóng gói trước khi thu hoạch, đảm bảo không vi phạm tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
• Đầu tư hạ tầng: Kiến nghị xây dựng các cơ sở kiểm nghiệm đạt chuẩn quốc tế ngay tại vùng nguyên liệu Tây Nguyên để rút ngắn thời gian thông quan.
• Nâng cao nhận thức: Phổ biến rộng rãi các quy định về sử dụng hóa chất và bảo quản sau thu hoạch cho người nông dân.

Việc chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật không chỉ là cách vượt qua rào cản xuất khẩu mà còn là con đường tất yếu để xây dựng nền nông nghiệp minh bạch, bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam trên bản đồ thế giới.