Doanh nghiệp phải tất toán nợ cũ mới được giảm lãi vay 1-1,4 điểm phần trăm, vốn rẻ khó tiếp cận
Nhiều ngân hàng giảm lãi vay 1,5-2%/năm, nhưng yêu cầu tất toán nợ cũ, hạn mức tín dụng và độ trễ chính sách khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn lãi suất thấp.
Sau chỉ đạo của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước, mặt bằng lãi suất cho vay đã được điều chỉnh. Tuy nhiên, mức lãi suất công bố chưa đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều tiếp cận được vốn rẻ: nhiều đơn vị vẫn vướng điều kiện vay, hạn mức tín dụng và yêu cầu hồ sơ, khiến dòng vốn ưu đãi chưa đến đúng lúc cần.
Phải tất toán khoản vay cũ mới được hạ lãi suất
Tại một doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm ở Hà Tĩnh, ông H.M.C., Giám đốc điều hành, cho biết từ đầu tháng 11 các ngân hàng đã thông báo giảm lãi suất các khoản vay của công ty từ 1 đến 1,4 điểm phần trăm. Vietcombank báo giảm lãi suất khoản vay trung hạn từ 8,6%/năm xuống 7,2%/năm, áp dụng trong một năm.
Tuy nhiên, để hưởng mức này, công ty phải dồn tiền tất toán các khoản vay cũ, sau đó làm thủ tục vay mới cho một dự án thực tế. Ông C. cho rằng nếu không thu xếp được dòng tiền để trả nợ cũ, doanh nghiệp khó tiếp cận vốn rẻ. Dù vậy, lãi suất thấp hơn sẽ giúp công ty giảm chi phí vốn và chuẩn bị nguồn hàng dịp Tết.
Trường hợp của Hợp tác xã Nông nghiệp Tuấn Ngọc (TPHCM) lại khác. Dù thuộc diện ưu tiên về vốn vay, khoản vay tại Agribank để xây nhà lưới, nhà màng của hợp tác xã vẫn ở mức 9%/năm, cao hơn 1 điểm phần trăm so với hai tháng trước, theo lời ông Lâm Tuấn Ngọc, Giám đốc hợp tác xã.

Ông Ngọc cho biết hợp tác xã không có sẵn tiền mặt để trả ngay nợ cũ, còn hạng mục đầu tư đã hoàn thành nên không có mục đích mới để vay lại. Theo kinh nghiệm của ông, việc giảm lãi suất thường có độ trễ ít nhất 3 tháng kể từ khi có thông báo, do ngân hàng cần thời gian để lãi suất huy động ổn định trước khi giảm lãi suất cho vay. Để bù chi phí, hợp tác xã đã tăng giá một số loại rau từ 10.000 lên 11.000 đồng/kg.
Doanh nghiệp xuất khẩu gạo chịu áp lực vốn cuối năm
Ông Phạm Thái Bình, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An, nhận xét vẫn còn khoảng cách giữa định hướng chính sách và khâu thực thi tại các ngân hàng.
Theo ông Phan Văn Có, Giám đốc Marketing Công ty TNHH Vrice, ngành gạo phải chuẩn bị nguồn hàng trước 2-3 tháng, trả tiền mặt ngay cho nông dân và chịu chi phí lưu kho nên phụ thuộc lớn vào vốn ngân hàng. Lãi suất vay của Vrice tăng từ khoảng 7,5%/năm trước tháng 9 lên 8,3%/năm vào tháng 11, dù doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt và tài sản bảo đảm như bất động sản hoặc nguồn thu ngoại tệ (USD).
Khi đề nghị giảm lãi suất, Vrice được ngân hàng cho biết chi phí huy động đầu vào còn cao và hạn mức tín dụng hạn chế. Doanh nghiệp phải chấp nhận lãi suất hiện hành hoặc tự cân đối dòng tiền, thay vì chờ 3-4 tháng để chính sách phát huy tác dụng.
| Đơn vị | Khoản vay | Diễn biến lãi suất |
|---|---|---|
| Doanh nghiệp thực phẩm (Hà Tĩnh) | Trung hạn tại Vietcombank | Từ 8,6%/năm xuống 7,2%/năm, áp dụng một năm |
| HTX Nông nghiệp Tuấn Ngọc (TPHCM) | Vay tại Agribank xây nhà lưới, nhà màng | 9%/năm, cao hơn 1 điểm phần trăm so với hai tháng trước |
| Công ty TNHH Vrice | Vốn lưu động xuất khẩu gạo | Từ khoảng 7,5%/năm trước tháng 9 lên 8,3%/năm vào tháng 11 |
Vốn rẻ không có ý nghĩa nếu không thể tiếp cận
Theo các doanh nghiệp và chuyên gia, vướng mắc nằm ở khâu thực thi hơn là thiếu cơ chế. Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu TPHCM Phạm Văn Xô cho rằng doanh nghiệp không nhất thiết đòi lãi suất quá thấp mà cần mức hợp lý, ổn định trong thời gian đủ dài, vì lãi suất thay đổi liên tục sẽ khiến doanh nghiệp không dám vay mở rộng sản xuất.

TS Lê Bá Chí Nhân, chuyên gia kinh tế độc lập, đề xuất năm nhóm giải pháp:
- Chuyển trọng tâm từ giảm lãi suất danh nghĩa sang giảm chi phí vốn thực tế.
- Thiết kế cơ chế giảm lãi suất cho cả dư nợ hiện hữu, thay vì buộc doanh nghiệp vay mới để hưởng ưu đãi.
- Đổi tư duy cấp tín dụng từ dựa vào tài sản bảo đảm sang đánh giá dòng tiền và năng lực tạo doanh thu.
- Phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng, quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, mở rộng tín dụng theo chuỗi cung ứng.
- Phối hợp chính sách tiền tệ với chính sách tài khóa và cải cách môi trường kinh doanh.
“Vốn rẻ không có ý nghĩa nếu doanh nghiệp không tiếp cận được; tín dụng tăng trưởng cũng không đồng nghĩa với kinh tế tăng trưởng”, ông Nhân nhấn mạnh. Theo ông, thước đo thành công của chính sách tiền tệ là số doanh nghiệp thực sự vay được vốn với chi phí hợp lý, chứ không đơn thuần là mức lãi suất ngân hàng công bố.
Cho thuê tài chính là kênh vốn bổ trợ
Ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2, cho biết bên cạnh tín dụng truyền thống, cho thuê tài chính là kênh vốn hỗ trợ doanh nghiệp hạn chế về năng lực tài chính. Đến cuối tháng 9/2026, dư nợ cho thuê tài chính đạt khoảng 37.000 tỷ đồng, tăng trưởng 11,35%. Kênh này giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa đổi mới máy móc, đầu tư tài sản cố định và ứng dụng công nghệ vào sản xuất.
