Giá dầu thế giới vượt 110 USD/thùng khi xung đột Iran làm gián đoạn 20% nguồn cung
Xung đột tại eo biển Hormuz khiến thị trường thiếu hụt 400 triệu thùng dầu, đẩy giá năng lượng tăng 50% và đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực toàn cầu.
Xung đột tại Trung Đông đang đẩy hệ thống năng lượng toàn cầu vào kịch bản khủng hoảng nghiêm trọng khi các tuyến hàng hải chiến lược bị đình trệ. Việc eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa đã làm gián đoạn khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu kể từ khi căng thẳng bùng phát vào ngày 28/2. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định đây là cú sốc năng lượng lớn nhất trong lịch sử, vượt qua cả cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973.
Biến động giá dầu thô và áp lực thiếu hụt nguồn cung
Tính đến thời điểm hiện tại, cuộc khủng hoảng đã khiến thị trường thiếu hụt khoảng 400 triệu thùng dầu, tương đương với 4 ngày tiêu thụ toàn cầu. Hệ quả là giá dầu chuẩn đã tăng hơn 50%, chính thức vượt mốc 110 USD/thùng. Đặc biệt, một số loại dầu thô từ khu vực Trung Đông đã chạm ngưỡng gần 164 USD/thùng.
Sự gián đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến dầu thô mà còn tác động mạnh đến chuỗi cung ứng LNG và hóa chất. Ông Saad al-Kaabi, Giám đốc điều hành của QatarEnergy, cho biết khoảng 12,8 triệu tấn LNG mỗi năm — tương đương 3% nguồn cung toàn cầu — sẽ bị gián đoạn trong vòng 3 đến 5 năm tới do các hạ tầng năng lượng như mỏ khí và nhà máy lọc dầu bị hư hại.
Phản ứng từ các chính phủ và tổ chức quốc tế
Trước tình trạng giá nhiên liệu leo thang, nhiều quốc gia đã buộc phải triển khai các biện pháp tiết kiệm năng lượng khẩn cấp. Cụ thể:
- Thái Lan: Yêu cầu công chức tạm dừng các chuyến công tác nước ngoài và ưu tiên sử dụng cầu thang bộ.
- Bangladesh: Ra quyết định đóng cửa các trường đại học để giảm tải tiêu thụ điện.
- Sri Lanka: Áp dụng chế độ phân phối nhiên liệu theo định mức.
- Trung Quốc: Ban hành lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu tinh chế.
- Anh: Xem xét hạ giới hạn tốc độ di chuyển để tiết kiệm xăng dầu.
Bên cạnh đó, IEA đã công bố kế hoạch giải phóng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp. Tuy nhiên, bà Natasha Kaneva, chuyên gia phân tích từ JP Morgan, nhận định con số này chỉ đủ bù đắp khoảng 20 ngày tác động và việc cắt giảm nhu cầu tiêu thụ hiện là giải pháp khả thi duy nhất.
Hệ lụy dây chuyền đến hàng không và an ninh lương thực
Thị trường nhiên liệu thành phẩm đang chịu áp lực nặng nề. Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ đã tăng hơn 1 USD/gallon kể từ cuối tháng 02/2026. Tại châu Âu, giá nhiên liệu hàng không đạt mức kỷ lục khoảng 220 USD/thùng, kéo theo nguy cơ tăng giá vé máy bay trên diện rộng.
| Mặt hàng | Mức biến động/Giá hiện tại | Khu vực ghi nhận |
|---|---|---|
| Dầu chuẩn toàn cầu | Tăng hơn 50% (Vượt 110 USD/thùng) | Toàn cầu |
| Dầu thô Trung Đông | Gần 164 USD/thùng | Trung Đông |
| Xăng bán lẻ | Tăng >1 USD/gallon | Mỹ |
| Nhiên liệu hàng không | ~220 USD/thùng | Châu Âu |
| Phân bón gốc nitơ (Urê) | Tăng 30–40% | Toàn cầu |
Đáng chú ý, an ninh lương thực cũng đang bị đe dọa khi 1/3 thương mại phân bón toàn cầu đi qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Giá urê đã tăng từ 30% đến 40%, khiến nhiều nhà máy phân bón tại châu Á phải cắt giảm sản xuất. Ông Maximo Torero, nhà kinh tế trưởng của FAO, cảnh báo nếu tình trạng này kéo dài, sản lượng các mặt hàng thiết yếu như ngũ cốc, thức ăn chăn nuôi và thịt sẽ sụt giảm nghiêm trọng do gián đoạn mùa vụ.
