Gia Lai phát triển chuỗi cà phê Robusta đặc sản, hướng tới 2.340 ha vào năm 2030

Thị trường cà phê tại Gia Lai đang ghi nhận sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình sản xuất truyền thống sang phân khúc chất lượng cao (Fine Robusta). Thay vì tập trung hoàn toàn vào sản lượng, các nông hộ hiện chú trọng kỹ thuật thu hái trái chín và sơ chế chuyên sâu để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe nhất của thị trường cà phê đặc sản toàn cầu.

Vị thế mới của Robusta Gia Lai trên thị trường quốc tế

Theo đánh giá từ các chuyên gia, Robusta Gia Lai sở hữu bản sắc riêng biệt với hàm lượng caffein cao và hậu vị ngọt đặc trưng. Đáng chú ý, vào năm 2025, một lô cà phê Robusta từ địa phương này đã đạt 87,5 điểm theo thang đo của Viện Chất lượng Cà phê (CQI) - một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế, chính thức lọt vào nhóm 3 sản phẩm tốt nhất thế giới.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Giám đốc HTX Nông nghiệp và Dịch vụ Nam Yang, cho biết sản phẩm chất lượng cao hiện không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn mở ra triển vọng xuất khẩu lớn. Việc hình thành các vùng nguyên liệu liên kết giúp nông dân tiếp cận quy trình sản xuất bền vững và nâng cao giá trị thặng dư trên mỗi đơn vị diện tích so với cà phê thương mại thông thường.

Quy trình sơ chế khắt khe tạo nên giá trị khác biệt

Để đạt được chứng nhận đặc sản, quá trình canh tác và chế biến đòi hỏi sự đồng bộ nghiêm ngặt từ nhà vườn đến khâu thành phẩm. Ông Phan Hữu Dương, một nông hộ tại xã Ia Ly đang canh tác 4,5 ha cà phê, cho biết toàn bộ 12 tấn cà phê nhân mỗi năm của gia đình đều được thu hái khi chín 100%, sau đó sơ chế và phơi trên giàn để đảm bảo độ đồng nhất về hương vị.

Hiện nay, các phương pháp sơ chế phổ biến bao gồm sơ chế khô (Natural), sơ chế mật ong (Honey) và lên men yếm khí. Các yếu tố như độ tuổi vườn cây trên 10 năm và điều kiện khí hậu cũng đóng vai trò quyết định đến lớp crema dày, vị béo và hương socola đặc trưng của hạt Robusta Gia Lai. Việc kiểm soát chặt chẽ từ khâu thu hoạch đến rang xay giúp sản phẩm duy trì chất lượng ổn định.

Thách thức đầu tư và mục tiêu phát triển bền vững

Dù mang lại giá trị kinh tế cao, việc chuyển đổi từ cà phê thương mại sang chất lượng cao vẫn đối mặt với rào cản về chi phí đầu tư thiết bị như máy bắn màu và hệ thống giàn phơi. Anh Nguyễn Nhất Tín, chủ thương hiệu Zen Coffee tại xã Ia Hrú, nhấn mạnh rằng sự ổn định của đầu ra là yếu tố tiên quyết để nông dân duy trì mô hình, tránh xu hướng quay lại sản xuất cà phê thô khi thị trường biến động.

Theo định hướng phát triển vùng nguyên liệu, tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đạt 2.340 ha cà phê đặc sản vào năm 2030. Thị trường hiện nay không chỉ yêu cầu sản phẩm nguyên chất mà còn đòi hỏi tính minh bạch về nguồn gốc, giống cây và phương pháp chế biến. Sự thay đổi trong tư duy từ sản lượng sang giá trị đang giúp cà phê Gia Lai bắt nhịp với xu hướng tiêu dùng hiện đại, nơi khách hàng sẵn sàng chi trả cao hơn cho những trải nghiệm hương vị đặc thù.