Giá vật liệu xây dựng tăng mạnh tới 32%, Bộ Xây dựng kiến nghị loạt giải pháp ứng phó
Sự biến động mạnh của giá xăng dầu và nhựa đường đang đẩy dự toán các công trình giao thông trọng điểm tăng thêm 8,09%, gây áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.
Trước tình trạng giá vật liệu xây dựng và nhiên liệu có xu hướng nhảy vọt, Bộ Xây dựng vừa chính thức gửi văn bản báo cáo cấp có thẩm quyền, đồng thời yêu cầu các địa phương chủ động cân đối nguồn lực và kiểm soát chặt chẽ giá thị trường để đảm bảo tiến độ các công trình trọng điểm.
Nhựa đường tăng đột biến 32%, áp lực dây chuyền lên toàn ngành
Dữ liệu thống kê mới nhất từ Bộ Xây dựng cho thấy, sau giai đoạn ổn định vào năm 2025 và hai tháng đầu năm 2026, thị trường nhiên liệu và vật liệu xây dựng đã ghi nhận những biến động mạnh trong tháng 3/2026. Đặc biệt, mặt hàng dầu diesel và nhựa đường có mức tăng trưởng giá đáng báo động.
Sự tăng giá của nhiên liệu đã tạo ra hiệu ứng domino, đẩy chi phí sản xuất và vận chuyển của hầu hết các loại vật liệu xây dựng lên cao. Tính đến ngày 31/03/2026, mặt bằng giá các loại vật liệu chủ chốt đã có sự thay đổi rõ rệt so với tháng trước đó.
| Loại vật liệu | Mức tăng trưởng (%) |
|---|---|
| Nhựa đường | 32,0% |
| Cát, đá, gạch xây | 13,5% - 23,3% |
| Xi măng | 7,0% |
| Gạch lát | 5,0% |
| Thép | 2,0% |
Dự toán công trình giao thông tăng thêm hơn 8%
Theo phân tích từ cơ quan quản lý, việc tăng giá vật liệu và nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến tổng mức đầu tư của các dự án. Ước tính, dự toán xây dựng các công trình đã tăng từ 1,91% đến 8,09% tùy loại hình so với thời điểm tháng 2/2026.
Đáng chú ý, các công trình giao thông chịu tác động nặng nề nhất với mức tăng 8,09%. Tiếp theo là nhóm công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn với mức tăng 4,55%. Trong khi đó, các loại hình công trình dân dụng và công nghiệp ghi nhận mức tăng thấp hơn, dao động quanh ngưỡng 2%.
Bộ Xây dựng cũng đưa ra kịch bản cảnh báo: Nếu giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 02/2026, dự toán các công trình giao thông có thể bị đẩy lên mức xấp xỉ 16%. Với 44 dự án trọng điểm đang được theo dõi với tổng vốn đầu tư khoảng 569.000 tỷ VND, chi phí phát sinh có thể lên tới 42.300 tỷ VND, gây áp lực cực lớn cho ngân sách nhà nước.
Kiểm soát chặt tình trạng đầu cơ và găm hàng
Để ứng phó với tình hình này, Bộ Xây dựng đề nghị UBND các tỉnh và thành phố thực hiện nghiêm quy định về quản lý giá. Cần chỉ đạo các cơ quan chức năng cập nhật kịp thời giá vật liệu xây dựng sát với biến động thực tế của thị trường, tránh việc công bố giá chậm trễ gây khó khăn cho doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các địa phương cần tăng cường kiểm tra, giám sát các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu và vật liệu xây dựng. Mục tiêu là ngăn chặn triệt để tình trạng găm hàng, đầu cơ hoặc tự ý thổi giá bất hợp lý. Việc khai thác khoáng sản làm vật liệu xây dựng cũng cần được kiểm soát chặt chẽ về sản lượng và giá thành.
Giải pháp cho chủ đầu tư và nhà thầu
Bộ Xây dựng khuyến nghị các chủ đầu tư và Ban quản lý dự án cần chủ động đánh giá tác động của biến động giá để có phương án sử dụng chi phí dự phòng một cách hiệu quả. Việc lựa chọn hình thức hợp đồng và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phải được tính toán kỹ lưỡng dựa trên diễn biến thực tế của thị trường.
Đối với các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, các bên cần phối hợp rà soát, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng để xử lý vướng mắc theo đúng quy định pháp luật. Các nhà thầu cũng được yêu cầu chủ động phương án cung ứng vật tư để đảm bảo thi công liên tục, không để xảy ra tình trạng gián đoạn tiến độ do thiếu hụt nguồn cung hoặc chi phí tăng cao.
Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông còn tiềm ẩn nhiều phức tạp ảnh hưởng đến giá năng lượng toàn cầu, Bộ Xây dựng nhấn mạnh việc nâng cao công tác dự báo và quản trị rủi ro là yếu tố then chốt để bảo vệ hiệu quả đầu tư công trong giai đoạn tới.
