IMF cảnh báo cú sốc giá năng lượng có thể làm giảm 3% GDP của các quốc gia
Báo cáo mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) nhấn mạnh việc duy trì giá thị trường và triển khai các biện pháp hỗ trợ có mục tiêu để ứng phó với lạm phát.
Trong báo cáo công bố tháng 5/2026 với tiêu đề “Ứng phó với cú sốc giá năng lượng và thực phẩm: Hoàn thiện các chi tiết chính sách”, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho biết các nhà hoạch định chính sách đang đối mặt với bài toán nan giải giữa việc bảo vệ nền kinh tế và duy trì dư địa tài khóa hạn hẹp.
Thách thức từ biến động cung và lạm phát toàn cầu
Báo cáo được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do căng thẳng địa chính trị, đe dọa đẩy lạm phát tăng cao và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế. Theo IMF, đây là một cú sốc cung tiêu cực điển hình, vừa gây áp lực giá cả vừa làm sụt giảm hoạt động sản xuất kinh doanh.
Đối với các quốc gia phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu, giá thế giới tăng đồng nghĩa với việc thu nhập quốc dân bị suy giảm trực tiếp. IMF ước tính các cú sốc này có thể làm thu nhập thực giảm tương đương từ 2% đến 3% GDP trong thời gian ngắn. Tình trạng giá năng lượng duy trì ở mức cao kéo dài có thể làm suy giảm sức mua của các hộ gia đình và gây áp lực lớn lên sản xuất.
Khuyến nghị điều hành giá theo cơ chế thị trường
IMF nhấn mạnh các chính phủ nên để giá năng lượng trong nước phản ánh đúng chi phí quốc tế. Việc chuyển ngay mức tăng giá vào giá bán lẻ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích sử dụng hiệu quả nguồn lực và hạn chế nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Tín hiệu giá thị trường được coi là công cụ điều tiết cần thiết để nền kinh tế tự hấp thụ các cú sốc.
Trong trường hợp cú sốc giá quá lớn nhưng mang tính tạm thời, các chính phủ có thể cân nhắc sử dụng chính sách tài khóa chủ động hơn nếu còn đủ khả năng tài chính. Tuy nhiên, mục tiêu của các biện pháp can thiệp phải là giúp nền kinh tế thích ứng dần với biến động thay vì ngăn cản giá cả tăng theo thị trường.
Bảo vệ nhóm yếu thế bằng hỗ trợ có mục tiêu
Dữ liệu từ IMF chỉ ra rằng các hộ nghèo thường phải dành tỷ trọng thu nhập cho thực phẩm và năng lượng cao gấp 2 đến 3 lần so với nhóm thu nhập cao. Việc bảo vệ nhóm đối tượng này không chỉ nhằm duy trì ổn định xã hội mà còn ngăn chặn nguy cơ gia tăng nghèo đói và phá sản doanh nghiệp.
Giải pháp tối ưu được IMF đề xuất là chuyển tiền hỗ trợ trực tiếp thông qua các chương trình an sinh xã hội hiện có. Phương thức này giúp duy trì tín hiệu giá thị trường trong khi vẫn hạn chế được gánh nặng ngân sách. Đối với những nơi mạng lưới an sinh chưa bao phủ rộng, chính phủ có thể tạm thời mở rộng đối tượng thụ hưởng sang các hộ thu nhập thấp và trung bình có nguy cơ rơi vào cảnh nghèo đói.
