Luật Trí tuệ nhân tạo 2025: Việt Nam bắt buộc gắn nhãn nội dung AI từ tháng 3/2026

Ngày 10/12/2025, Quốc hội Việt Nam chính thức thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo 2025, đánh dấu bước ngoặt pháp lý quan trọng trong việc quản lý và thúc đẩy công nghệ AI. Bộ luật này sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, áp dụng cho mọi tổ chức, cá nhân liên quan đến lĩnh vực AI tại Việt Nam.

Quy định bắt buộc về tính minh bạch của nội dung AI

Điểm đáng chú ý nhất trong luật mới là Điều 11 về trách nhiệm minh bạch. Theo đó, các nhà cung ứng dịch vụ phải thiết lập cơ chế để người dùng nhận biết khi họ đang tương tác với hệ thống trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, khoản 4 Điều 11 nhấn mạnh các nội dung âm thanh, hình ảnh hoặc video được tạo ra hoặc chỉnh sửa bằng AI nhằm mô phỏng người thật hoặc sự kiện thực tế phải được gắn nhãn dễ nhận biết.

Quy định này nhằm phân biệt rõ ràng giữa nội dung thực tế và sản phẩm nhân tạo, từ đó giảm thiểu rủi ro lan truyền thông tin sai lệch. Đối với các lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật hoặc điện ảnh, phương thức gắn nhãn sẽ được điều chỉnh linh hoạt để không gây gián đoạn trải nghiệm của khán giả.

Chính sách hỗ trợ và cơ chế thử nghiệm Sandbox

Song song với việc quản lý, Luật Trí tuệ nhân tạo 2025 còn đề ra các chính sách ưu đãi nhằm thúc đẩy ngành công nghiệp AI trong nước. Doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này sẽ được hưởng mức ưu đãi cao nhất về thuế, đầu tư và tiếp cận hạ tầng dữ liệu lớn.

Một điểm mới mang tính đột phá là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Cơ chế này cho phép các đơn vị phát triển AI được miễn giảm một số nghĩa vụ pháp lý trong phạm vi nhất định để thử nghiệm các công nghệ mới, đồng thời giúp cơ quan quản lý đánh giá và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia

Để đảm bảo nguồn lực tài chính, Chính phủ sẽ thành lập Quỹ Phát triển trí tuệ nhân tạo quốc gia. Đây là quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, hoạt động phi lợi nhuận với mục tiêu huy động và phân bổ vốn linh hoạt cho các dự án nghiên cứu trọng điểm. Nguồn lực từ quỹ sẽ ưu tiên cho:

• Phát triển hạ tầng tính toán và dữ liệu dùng chung.
• Xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn bằng tiếng Việt và tiếng dân tộc thiểu số.
• Hỗ trợ đào tạo và thu hút nhân tài trong lĩnh vực công nghệ cao.

Trách nhiệm pháp lý và bồi thường thiệt hại

Luật cũng quy định rõ khung hình phạt đối với các hành vi vi phạm, bao gồm xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ nghiêm trọng. Về trách nhiệm dân sự, bên triển khai hệ thống AI có rủi ro cao phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngay cả khi hệ thống vận hành đúng quy định, sau đó có thể yêu cầu nhà phát triển hoàn trả dựa trên thỏa thuận.

Trong trường hợp hệ thống AI bị bên thứ ba xâm nhập hoặc can thiệp trái phép, bên thứ ba đó sẽ trực tiếp chịu trách nhiệm bồi thường. Tuy nhiên, nếu nhà cung cấp hoặc bên triển khai có lỗi trong việc bảo mật dẫn đến sự cố, họ phải liên đới chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho người dùng.