Nhật Bản: Số vụ phá sản tháng 1/2026 lên mức cao nhất trong 13 năm

Số vụ phá sản tại Nhật Bản đã tăng mạnh trong tháng 1/2026 khi các doanh nghiệp phải đối mặt với tình trạng chi phí lao động leo thang và thị trường việc làm thắt chặt. Dữ liệu từ khảo sát tư nhân công bố ngày 09/02 cho thấy áp lực tăng lương đang trở thành thách thức sống còn đối với khối doanh nghiệp vừa và nhỏ tại quốc gia này.

Làn sóng phá sản chạm mốc kỷ lục 13 năm

Theo báo cáo của viện nghiên cứu Tokyo Shoko Research, số vụ phá sản trong tháng 1/2026 đã tăng 5,6% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt tổng cộng 887 vụ. Đây là con số cao nhất ghi nhận được trong tháng 1 kể từ năm 2013. Đáng chú ý, nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của nhiều doanh nghiệp bắt nguồn trực tiếp từ các yếu tố nhân sự.

Cụ thể, có 19 doanh nghiệp xác nhận chi phí lao động tăng vọt là lý do chính khiến họ phải nộp đơn phá sản, con số này cao gấp ba lần so với một năm trước đó. Bên cạnh đó, 36 doanh nghiệp khác cho rằng thiếu hụt lao động là yếu tố then chốt dẫn đến ngừng hoạt động, đánh dấu đợt tăng trưởng đầu tiên của chỉ số này sau tám tháng ổn định.

Bài toán nan giải về tiền lương và lạm phát

Dữ liệu kinh tế mới nhất cho thấy tiền lương thực tế trong tháng 12/2025 giảm 0,1% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù vẫn ở mức âm, nhưng đây là sự cải thiện đáng kể so với mức giảm 1,6% của tháng 11/2025. Sự phục hồi nhẹ này được hỗ trợ bởi lạm phát hạ nhiệt và các khoản tiền thưởng của người lao động tăng đều đặn.

Chính phủ Nhật Bản hiện đang đứng trước bài toán khó: vừa phải thúc đẩy tăng lương để hỗ trợ sức mua của hộ gia đình, vừa phải giúp các doanh nghiệp nhỏ ứng phó với chi phí vận hành ngày càng tăng. Thủ tướng Sanae Takaichi, người vừa giành chiến thắng trong cuộc tổng tuyển cử ngày 08/02, khẳng định Chính phủ sẽ có các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ nâng lương như một phần của chiến lược thúc đẩy thu nhập quốc gia.

Dự báo thị trường và tác động đến chính sách tiền tệ

Lạm phát cơ bản tại Nhật Bản đã vượt mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương trong gần bốn năm qua. Để thích ứng, các doanh nghiệp buộc phải chuyển chi phí nguyên liệu đầu vào sang giá bán, đồng thời tăng lương để giữ chân nhân sự trong bối cảnh thiếu hụt lao động gay gắt.

Ông Yoshiki Shinke, chuyên gia kinh tế cao cấp tại Viện Nghiên cứu Dai-ichi Life, dự báo tiền lương thực tế có thể duy trì mức tăng trưởng dương từ tháng 1 đến tháng 3/2026. Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo rủi ro từ sự suy yếu của đồng yen:

"Nếu đồng yen tiếp tục mất giá, các doanh nghiệp có thể đẩy mạnh tăng giá trở lại, khiến lạm phát duy trì ở mức cao. Trong kịch bản đó, tiền lương thực tế có thể quay lại mức tăng trưởng âm vào tháng 4/2026".

Triển vọng về tiền lương thực tế sẽ là yếu tố quyết định thời điểm Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) tiến hành các đợt tăng lãi suất tiếp theo. Trước đó, vào tháng 12/2025, BOJ đã nâng lãi suất lên mức cao nhất trong 30 năm là 0,75%. Thống đốc Kazuo Ueda nhấn mạnh cần có bằng chứng bền vững về việc lạm phát duy trì quanh mức 2% trước khi thực hiện các bước thắt chặt tiền tệ mới.

Tokyo Shoko Research nhận định số vụ phá sản có khả năng tiếp tục tăng ở mức vừa phải khi nhu cầu vốn của doanh nghiệp thường tăng cao trước thời điểm kết thúc năm tài khóa vào tháng 3 tới.