Sony khai tử đĩa game vật lý từ năm 2028: PlayStation Store trước làn sóng kiện tụng độc quyền

Sony vừa thông báo kế hoạch chấm dứt sản xuất đĩa game vật lý vào đầu năm 2028, một bước đi chiến lược nhằm chuyển dịch hoàn toàn sang môi trường kỹ thuật số. Tuy nhiên, quyết định này đang đẩy gã khổng lồ công nghệ Nhật Bản vào thế khó khi các cáo buộc về hành vi độc quyền trên PlayStation Store ngày càng gia tăng.

Rủi ro pháp lý từ hệ sinh thái đóng

Hiện tại, PlayStation Store là nền tảng duy nhất mà người dùng có thể mua các trò chơi kỹ thuật số cho hệ máy PS5. Khi các bản sao vật lý (đĩa game) không còn tồn tại trên thị trường vào năm 2028, Sony sẽ nắm quyền kiểm soát tuyệt đối đối với việc phân phối và định giá sản phẩm. Điều này tạo ra một kịch bản mà các nguyên đơn có thể lập luận rằng Sony đang vận hành một thị trường độc quyền, triệt tiêu sự cạnh tranh từ các nhà bán lẻ truyền thống.

Thực tế, rắc rối pháp lý không phải là điều mới mẻ đối với Sony. Vào tháng 4/2026, hãng đã phải chấp nhận chi trả 7,85 triệu USD để dàn xếp một vụ kiện tập thể tại Mỹ. Nguyên đơn trong vụ kiện này cáo buộc việc Sony loại bỏ các voucher đổi mã game tại các cửa hàng bán lẻ từ năm 2019 đã tạo ra lợi thế không công bằng cho PlayStation Store, làm giảm cơ hội tiếp cận các đợt giảm giá của người tiêu dùng.

So sánh mô hình phân phối game kỹ thuật số

Khác với cách tiếp cận thắt chặt của Sony, các đối thủ cạnh tranh trực tiếp như Microsoft và Nintendo vẫn duy trì một cơ chế linh hoạt hơn. Người dùng Xbox và Nintendo Switch vẫn có thể mua mã kích hoạt kỹ thuật số từ các cửa hàng bên thứ ba hoặc các trang thương mại điện tử, tạo ra sự cạnh tranh về giá nhất định.

Mặc dù thường xuyên tổ chức các chương trình khuyến mãi trên PlayStation Store, nhưng mức giá giảm thường không sâu và không linh hoạt bằng việc mua đĩa vật lý tại các đại lý bán lẻ. Việc mất đi thị trường đĩa cũ (second-hand) cũng là một tổn thất lớn đối với người hâm mộ, khi họ không còn khả năng bán lại hoặc trao đổi trò chơi sau khi trải nghiệm xong.

Tương lai của thị trường bán lẻ game

Trong một bài đăng trên blog chính thức, Sony cho biết sau tháng 1/2028, "các trò chơi mới sẽ có sẵn trên PlayStation Store và tại các nhà bán lẻ dưới định dạng kỹ thuật số". Cụm từ "tại các nhà bán lẻ" đã gây ra nhiều sự chú ý. Điều này có thể ám chỉ một sự thay đổi trong chính sách, nơi Sony có thể cho phép các cửa hàng bán lẻ bán lại các mã voucher kỹ thuật số để tránh các rắc rối pháp lý liên quan đến độc quyền.

Tuy nhiên, ngay cả khi các voucher này quay trở lại, người dùng vẫn lo ngại về mô hình "code-in-the-box" (hộp đĩa chỉ chứa mã tải về) giống như trường hợp của GTA 6. Dù các nhà bán lẻ có thể chiết khấu cho những sản phẩm này, người sở hữu vẫn hoàn toàn mất đi quyền sở hữu vật lý và khả năng bán lại trong tương lai. Nhìn chung, quá trình chuyển đổi sang kỹ thuật số của Sony chắc chắn sẽ còn gặp nhiều rào cản pháp lý và sự phản kháng từ cộng đồng game thủ trong những năm tới.