Vì sao công nghệ hồng ngoại vẫn 'bất tử' trên điều khiển TV thông minh?

Dù TV thông minh ngày nay có thể được điều khiển bằng giọng nói, ứng dụng điện thoại hay kết nối Bluetooth, công nghệ hồng ngoại (IR) xuất hiện từ nhiều thập kỷ trước vẫn âm thầm hiện diện trên hầu hết các mẫu remote. Sự tồn tại dai dẳng này không xuất phát từ sự chậm tiến, mà đến từ những ưu thế vượt trội về chi phí, tính tương thích và độ tin cậy mà các công nghệ hiện đại chưa thể thay thế hoàn toàn.

Hành trình phát triển và nguyên lý truyền tín hiệu bằng ánh sáng vô hình

Lịch sử của chiếc điều khiển từ xa bắt đầu từ năm 1950 khi Zenith Radio giới thiệu mẫu Lazy Bones, kết nối trực tiếp với TV qua một sợi cáp. Đến năm 1955, hãng tiếp tục ra mắt Flash-Matic – chiếc remote không dây đầu tiên sử dụng ánh sáng nhìn thấy được chiếu vào bốn cảm biến ở các góc màn hình TV. Phải đến những năm 1980, công nghệ hồng ngoại mới chính thức trở thành tiêu chuẩn chung của toàn ngành công nghiệp truyền hình.

Về mặt kỹ thuật, cơ chế hoạt động của remote hồng ngoại rất tối giản nhưng hiệu quả. Mỗi lần người dùng bấm nút, đèn LED ở đầu điều khiển sẽ phát ra các xung ánh sáng hồng ngoại nằm ngoài dải quang phổ mà mắt người có thể nhìn thấy. Bộ thu tín hiệu trên TV nhận các chuỗi xung này và giải mã thành lệnh tương ứng. Người dùng có thể dễ dàng kiểm tra hoạt động này bằng cách hướng camera điện thoại về phía đèn LED của remote và nhấn nút, ánh sáng nhấp nháy sẽ xuất hiện rõ nét trên màn hình điện thoại.

Bài toán chi phí và khả năng tương thích đa thiết bị

Một trong những nguyên nhân cốt lõi giúp hồng ngoại tồn tại suốt nhiều thập kỷ là chi phí sản xuất cực kỳ thấp. Nhờ dây chuyền quy mô lớn đã được tối ưu hóa qua hàng chục năm, linh kiện hồng ngoại có giá thành rẻ hơn đáng kể so với các vi mạch Bluetooth hay Wi-Fi, giúp tối ưu chi phí cho nhà sản xuất.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, tính tương thích rộng rãi là điểm tựa vững chắc của công nghệ này. Hầu hết hệ sinh thái thiết bị giải trí gia đình, từ TV đến loa thanh (soundbar) hay đầu thu, đều được thiết kế để nhận tín hiệu IR. Do đó, tích hợp hồng ngoại giúp chiếc remote duy trì khả năng kết nối linh hoạt với nhiều thiết bị ngoại vi cùng lúc mà không lo xung đột phần mềm.

Mắc xích dự phòng không thể thiếu cho kết nối Bluetooth

Mặc dù Bluetooth mang lại sự tiện lợi nhờ khả năng truyền tín hiệu xuyên vật cản như chăn gối và không yêu cầu hướng thẳng về phía TV, công nghệ này lại phụ thuộc vào trạng thái ghép nối (pairing). Khi TV đang tắt hoặc ở chế độ chờ (standby) để tiết kiệm năng lượng, kết nối Bluetooth thường bị ngắt để tránh tiêu tốn điện năng.

Đặc biệt, trong quá trình khởi động ban đầu hoặc thiết lập thiết bị, Bluetooth chưa thể vận hành ngay. Lúc này, tín hiệu hồng ngoại đóng vai trò là chìa khóa mồi để kích hoạt TV bật lên và thiết lập kết nối ban đầu.

Thử nghiệm thực tế từ Engadget trên một mẫu TV TCL minh họa rõ nét cơ chế vận hành song song này: nút nguồn sử dụng tín hiệu hồng ngoại để bật và tắt thiết bị, trong khi các thao tác điều hướng giao diện hay chỉnh âm lượng do Bluetooth đảm nhận. Trong trường hợp kết nối Bluetooth gặp sự cố hoặc bị gián đoạn, toàn bộ hệ thống lệnh sẽ tự động chuyển sang giao thức hồng ngoại, đảm bảo trải nghiệm của người dùng luôn liền mạch.