Việt Nam ban hành bộ tiêu chí đánh giá AI công vụ: Ưu tiên công nghệ nội và tính minh bạch

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa chính thức công bố Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm thiết lập khung pháp lý và kỹ thuật để lựa chọn các giải pháp AI dùng chung, đảm bảo tính an toàn và hiệu quả khi triển khai trong các cơ quan nhà nước.

Khung đánh giá khắt khe với thang điểm 100

Theo quy định mới, các nền tảng AI tham gia cung cấp dịch vụ công vụ sẽ được thẩm định dựa trên thang điểm 100. Để đủ điều kiện triển khai chính thức, một nền tảng phải đạt mức điểm tối thiểu là 70. Đặc biệt, bộ tiêu chí thiết lập cơ chế "điểm liệt" – nghĩa là nếu vi phạm bất kỳ tiêu chuẩn cốt lõi nào, nền tảng đó sẽ bị loại ngay lập tức dù tổng điểm có cao đến đâu.

Hệ thống tiêu chí này không chỉ tập trung vào năng lực tính toán mà còn bao quát nhiều khía cạnh trọng yếu:

• Tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành.
• Bảo đảm an toàn hệ thống và an ninh mạng.
• Bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền riêng tư của người dùng.
• Đáp ứng các nguyên tắc đạo đức trong phát triển và ứng dụng AI.
• Khả năng hỗ trợ chuyên môn sâu cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước cụ thể.

Ưu tiên tuyệt đối cho công nghệ và hạ tầng trong nước

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của bộ tiêu chí là yêu cầu về tính tự chủ công nghệ. Trong giai đoạn thử nghiệm, các nền tảng bắt buộc phải sử dụng mô hình ngôn ngữ tiếng Việt (LLM) do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ. Đồng thời, toàn bộ hạ tầng vận hành, trung tâm dữ liệu phải được đặt trong lãnh thổ Việt Nam để đảm bảo chủ quyền số.

Yêu cầu này tạo ra lợi thế lớn cho các tập đoàn công nghệ nội địa. Điển hình như Viettel AI gần đây đã giới thiệu mô hình ngôn ngữ lớn VT-Super-120B-A12B với quy mô 120 tỷ tham số. Việc làm chủ các mô hình ngôn ngữ lớn giúp AI hiểu sâu sắc hơn về ngữ cảnh văn hóa, ngôn ngữ và hệ thống pháp luật đặc thù của Việt Nam, điều mà các mô hình quốc tế thường gặp khó khăn.

Chống tình trạng AI "tự bịa" thông tin pháp luật

Để đảm bảo tính chuẩn xác trong môi trường công vụ, Bộ Khoa học và Công nghệ đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về chất lượng thông tin. AI không được phép tự tạo ra các quy định pháp luật hoặc viện dẫn những điều luật không tồn tại (hiện tượng Hallucination - ảo giác AI).

Mỗi câu trả lời từ hệ thống phải đi kèm dẫn chiếu chi tiết đến từng điều, khoản, điểm của văn bản quy phạm pháp luật liên quan. Trong trường hợp câu hỏi nằm ngoài phạm vi dữ liệu đã được kiểm chứng, AI phải chủ động cảnh báo hoặc từ chối trả lời, thay vì cung cấp thông tin không xác thực.

Khả năng xử lý dữ liệu và chịu tải

Bộ tiêu chí cũng quy định rõ về năng lực vận hành thực tế của các hệ thống AI công vụ:

Ngoài việc cung cấp thông tin, nền tảng AI còn phải có khả năng phân tích, phát hiện các điểm chồng chéo, mâu thuẫn giữa các văn bản pháp luật khác nhau để hỗ trợ cán bộ trong quá trình tra cứu.

Vai trò hỗ trợ và giới hạn khai thác dữ liệu

Mặc dù sở hữu năng lực xử lý mạnh mẽ, AI chỉ được xác định đóng vai trò trợ lý hỗ trợ tìm kiếm và tổng hợp thông tin. Quyền xem xét, phê duyệt và đưa ra quyết định cuối cùng vẫn thuộc về cán bộ, công chức có thẩm quyền.

Về phạm vi dữ liệu, các nền tảng chỉ được phép khai thác từ nguồn văn bản pháp luật đã công bố công khai. Quy định nghiêm cấm việc sử dụng AI để xử lý hoặc phân tích các thông tin thuộc danh mục bí mật nhà nước nhằm ngăn ngừa rủi ro rò rỉ dữ liệu nhạy cảm.

Việc ban hành bộ tiêu chí này không chỉ là bước chuẩn bị kỹ thuật mà còn là thông điệp về sự thận trọng và trách nhiệm của Việt Nam trong việc ứng dụng công nghệ mới vào quản lý nhà nước, đồng thời mở ra cơ hội bứt phá cho các doanh nghiệp công nghệ số trong nước.