Việt Nam nỗ lực mục tiêu tăng trưởng GDP 10% giữa áp lực giá dầu vượt 100 USD
Trong bối cảnh giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng do xung đột Trung Đông, mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số của Việt Nam năm 2026 đối mặt với nhiều thách thức về lạm phát và ổn định vĩ mô.
Chính phủ nhiệm kỳ 2026-2031 đã bắt đầu thực hiện mục tiêu chiến lược với kỳ vọng tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 đạt từ 10% trở lên. Tuy nhiên, những biến động phức tạp của kinh tế thế giới, đặc biệt là cú sốc năng lượng từ xung đột tại Trung Đông, đang tạo ra áp lực lớn buộc các nhà điều hành chính sách phải cân nhắc giữa mục tiêu tăng trưởng và ổn định vĩ mô.
Xung đột Trung Đông và cú sốc giá năng lượng toàn cầu
Xung đột tại Iran đã khiến eo biển Hormuz bị phong tỏa, trực tiếp đẩy giá dầu Brent tương lai vượt mốc 100 USD/thùng, tăng hơn 50% chỉ trong vòng 3 tháng. Đây là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn cả giai đoạn xung đột Nga-Ukraine, do năng lượng là chi phí đầu vào cốt lõi của hầu hết hàng hóa và dịch vụ.
Sự gia tăng của giá dầu và khí đốt không chỉ làm tăng chi phí vận hành nền kinh tế mà còn gây gián đoạn chuỗi cung ứng phân bón và lương thực. Đáng chú ý, cơ chế truyền dẫn giá bất cân xứng (Asymmetric Price Transmission) khiến giá xăng dầu nội địa thường tăng nhanh nhưng giảm chậm, tạo ra nền giá mới dai dẳng, bào mòn sức mua của hộ gia đình.
Dự báo tiêu cực về lạm phát và tăng trưởng
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) cảnh báo trong kịch bản xấu, lạm phát toàn cầu có thể tăng thêm 0,7 điểm phần trăm. Tại Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) cũng bày tỏ quan ngại khi mục tiêu lạm phát 2% trở nên khó khăn hơn, dẫn đến khả năng đa số thành viên ủng hộ thắt chặt chính sách tiền tệ và tăng lãi suất trong thời gian tới.
Ngân hàng Thế giới (WB) đã hạ dự báo tăng trưởng khu vực Đông Á và Thái Bình Dương xuống còn 4,2% trong năm 2026. Riêng đối với Việt Nam, WB dự báo tăng trưởng năm 2026 đạt 6,3%, thấp hơn đáng kể so với mức trên 8% của năm 2025. Các tổ chức khác như IMF và Bloomberg cũng đưa ra mức dự phóng thận trọng, lần lượt là 5,6% và 7,2%.
Bài toán đánh đổi và ưu tiên chính sách của Việt Nam
Trong quý I/2026, kinh tế Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng 7,83%. Để đạt được mục tiêu 10% cho cả năm, các quý còn lại cần duy trì đà tăng trưởng trên hai chữ số. Chính phủ hiện đang dồn lực vào đầu tư công, thúc đẩy giải ngân các công trình trọng điểm và yêu cầu Ngân hàng Nhà nước duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng để hỗ trợ doanh nghiệp.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo về rủi ro từ bài học bất ổn vĩ mô năm 2011. Việc nới lỏng tiền tệ quá mức có thể dẫn đến nợ xấu, lạm phát phi mã và rủi ro hệ thống. Trong bối cảnh thế giới xuất hiện nhiều tín hiệu khủng hoảng từ thị trường nợ tư nhân và bong bóng công nghệ, Việt Nam cần cân nhắc kỹ lưỡng cái giá phải trả cho mục tiêu tăng trưởng nóng.
Khuyến nghị từ giới chuyên gia
- Ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát thay vì chạy theo con số tăng trưởng đơn thuần.
- Tăng cường dự trữ chiến lược và điều chỉnh chiến lược năng lượng quốc gia để ứng phó với các cú sốc cung ứng.
- Giám sát chặt chẽ hiệu quả đầu tư công, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, kém hiệu quả.
Mặc dù mục tiêu tăng trưởng 10% là minh chứng cho quyết tâm lớn, nhưng trước những biến số khó lường từ thị trường quốc tế, việc xây dựng một nền tảng vĩ mô vững chắc được xem là giải pháp bền vững hơn cho kinh tế Việt Nam trong dài hạn.
