Xuất khẩu cao su đạt 860,9 triệu USD trong 4 tháng đầu năm 2026, đối mặt sức ép từ giá thế giới

Xuất khẩu cao su Việt Nam trong 4 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự tương phản rõ rệt giữa sản lượng và giá trị do tác động từ xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế. Theo số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dù lượng hàng xuất đi duy trì đà tăng trưởng, song biên lợi nhuận của các doanh nghiệp đang bị thu hẹp đáng kể trước sức ép chi phí và rào cản kỹ thuật mới.

Biến động giá và thị trường xuất khẩu trọng điểm

Trong tháng 4/2026, xuất khẩu cao su ước đạt 73,6 nghìn tấn với giá trị 146,7 triệu USD. Tính chung 4 tháng đầu năm, tổng lượng cao su xuất khẩu đạt 463,8 nghìn tấn, mang về 860,9 triệu USD. So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng đã tăng 2,4%, tuy nhiên kim ngạch lại giảm 1,4%.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm kim ngạch là do giá xuất khẩu bình quân chỉ đạt 1.856 USD/tấn, giảm 3,8% so với cùng kỳ năm trước. Hiện nay, Trung Quốc tiếp tục giữ vững vị thế là thị trường tiêu thụ lớn nhất, chiếm tới 66,1% thị phần. Các thị trường lớn tiếp theo bao gồm Indonesia (6,6%) và Ấn Độ (6%).

Rủi ro từ sự phụ thuộc và áp lực cạnh tranh mới

Sự phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất khiến ngành cao su dễ bị tổn thương trước các thay đổi chính sách thương mại. Đáng chú ý, việc Trung Quốc dự kiến áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số quốc gia châu Phi từ tháng 5/2026 sẽ tạo ra áp lực cạnh tranh gay gắt, đe dọa trực tiếp đến thị phần của cao su Việt Nam trong trung hạn.

Bên cạnh đó, biến động địa chính trị toàn cầu đang đẩy chi phí logistics và giá vật tư đầu vào như phân bón lên cao. Điều này không chỉ làm giảm sức cạnh tranh về giá mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến dòng tiền và khả năng xoay vòng vốn của các doanh nghiệp xuất khẩu.

Thách thức từ quy định chống phá rừng (EUDR)

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), dự kiến áp dụng trong giai đoạn 2026 - 2027. Quy định này yêu cầu nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, trong khi hơn 50% nguồn cung cao su trong nước đến từ khu vực tiểu điền – nơi việc quản lý mã số vùng trồng còn nhiều hạn chế.

Dự báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy, kim ngạch xuất khẩu cao su cả năm 2026 có thể chỉ đạt khoảng 3,15 tỷ USD, giảm 7,9% so với năm 2025. Sự sụt giảm này phần lớn do tác động từ việc các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt EUDR từ ngày 30/6/2026 để duy trì sự hiện diện tại thị trường châu Âu.

Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh bền vững

Để ứng phó với tình hình mới, Hiệp hội Cao su Việt Nam khuyến nghị cần sớm xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc cấp quốc gia gắn với mã số vùng trồng. Đây là yếu tố then chốt để đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững từ các thị trường khó tính.

Trong dài hạn, ngành cần tập trung vào các giải pháp sau:

• Đẩy mạnh chế biến sâu: Chuyển dịch từ xuất khẩu nguyên liệu thô sang các sản phẩm công nghiệp cao su có giá trị gia tăng cao.
• Đa dạng hóa thị trường: Tăng cường xúc tiến thương mại ngoài Trung Quốc để giảm thiểu rủi ro tập trung.
• Thúc đẩy tín dụng xanh: Hỗ trợ khu vực tiểu điền tái canh và áp dụng các tiêu chuẩn chất lượng quốc tế.
• Xây dựng thương hiệu: Hình thành thương hiệu "Cao su Việt Nam" gắn liền với các tiêu chuẩn bền vững và bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, việc giải quyết các vướng mắc về cơ chế chính sách như hoàn thuế giá trị gia tăng và thuế gỗ cao su thanh lý cũng được xem là giải pháp cấp bách để hỗ trợ doanh nghiệp ổn định sản xuất trong giai đoạn khó khăn hiện nay.