Xuất khẩu thủy sản quý I/2026 đạt 2,64 tỷ USD bất chấp áp lực từ các rào cản kỹ thuật
Ngành thủy sản ghi nhận mức tăng trưởng 14,4% trong quý I/2026 nhờ sự bứt phá tại Trung Quốc, bất chấp đà sụt giảm ở Mỹ và các thách thức từ quy định thẻ vàng IUU.
Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), kim ngạch xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong quý I/2026 đạt 2,64 tỷ USD, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này phản ánh sự phục hồi tích cực của các nhóm hàng chủ lực, tuy nhiên ngành hàng vẫn đang đối mặt với loạt sức ép mới từ rào cản thương mại và biến động nhu cầu tại các thị trường phương Tây.
Cơ cấu ngành hàng và động lực từ thị trường Trung Quốc
Tôm tiếp tục khẳng định vị thế chủ lực với kim ngạch vượt 1 tỷ USD, chiếm 40,4% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Cá tra ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 16,8%, đạt gần 514 triệu USD. Các sản phẩm ngách như mực, bạch tuộc, nhuyễn thể và cua ghẹ cũng duy trì đà tăng ổn định. Ngược lại, cá ngừ vẫn gặp khó khăn do sức mua suy yếu tại các thị trường trọng điểm và áp lực từ các quy định truy xuất nguồn gốc khai thác.
Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông trở thành động lực tăng trưởng lớn nhất với kim ngạch đạt hơn 744 triệu USD, tăng mạnh 49%. Nhu cầu tại khu vực này tập trung cao ở các phân khúc hàng tươi sống và cao cấp như tôm hùm và cua sống. Trong khi đó, xuất khẩu sang Mỹ giảm 7,4%, phản ánh tâm lý tiêu dùng thận trọng và áp lực cạnh tranh gay gắt từ các nguồn cung giá rẻ.
Thách thức từ rào cản kỹ thuật và cạnh tranh quốc tế
Dù có nhiều tín hiệu lạc quan, VASEP nhận định năm 2026 là giai đoạn đầy thách thức với các cơ hội có điều kiện. Ngành thủy sản đang phải đối mặt với ba nhóm áp lực chính:
- Rào cản thương mại: Thuế chống bán phá giá đối với tôm tại Mỹ, quy định MMPA, hệ thống chứng nhận khai thác điện tử mới của EU và vấn đề thẻ vàng IUU chưa được gỡ bỏ.
- Cạnh tranh gay gắt: Sự trỗi dậy của các quốc gia cung ứng lớn như Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và Canada trong các phân khúc thế mạnh của Việt Nam như tôm và cá thịt trắng.
- Yêu cầu thị trường: Người mua tại Mỹ, EU và Nhật Bản ngày càng nhạy cảm về giá, đồng thời đòi hỏi khắt khe hơn về trách nhiệm môi trường, xã hội và tính tiện dụng.
Để duy trì lợi thế, các doanh nghiệp Việt Nam đang tập trung tận dụng ưu đãi thuế quan từ các hiệp định CPTPP, EVFTA và UKVFTA. Việc chuyển dịch cơ cấu sang các sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao và nguồn gốc rõ ràng được xem là chìa khóa để mở rộng thị phần tại các thị trường có mức phụ thuộc nhập khẩu cao trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu có sự phân hóa.
