Đây là làng cá nướng Thạch Kim (xã Lộc Hà), với hơn 40 hộ dân gắn bó với nghề. Những ngày này, từ đầu giờ sáng, các gian bếp đã rộn ràng không khí lao động. Càng cận Tết Nguyên đán, lượng đơn hàng tăng cao, nhịp làm việc nơi đây càng thêm tất bật, hối hả. Bà Trần Thị Nguyệt (thôn Liên Tân) là một trong những người gắn bó với nghề nướng cá hàng chục năm nay. Bà Nguyệt thường bắt đầu ngày mới với công việc sơ chế cá. Cá tươi được thu mua ngay tại cảng cá Thạch Kim, sau đó mang về làm sạch, thái lát, chuẩn bị cho những mẻ cá nướng liên tục suốt cả ngày. Vào dịp Tết, các loại cá như cá thu, cá bớp, cá cơm, cá trô biển… được lựa chọn nhiều hơn cả. Mỗi thứ cá mang một thớ thịt, độ béo và hương vị riêng, đòi hỏi người làm nghề phải tỉ mỉ từ khâu chọn nguyên liệu đến cách trở than, giữ lửa. Cá sau khi sơ chế sạch sẽ được thái thành từng lát nhỏ. Những mẻ cá đã có người đặt trước sẽ được nướng riêng từng mẻ, cẩn thận ghi rõ tên người đặt, trọng lượng cá để tránh nhầm lẫn, bảo đảm mỗi phần cá đến tay người mua đều đúng hẹn, đủ lượng. Từng lát cá được sắp xếp gọn gàng trên vỉ nướng, xếp sát mà không chồng lên nhau, để khi đặt lên bếp than hồng có thể đón trọn hơi lửa. Đôi tay người nướng thoăn thoắt trở cá đều tay, bởi chỉ cần lửa quá một chút cũng có thể làm mất đi hương vị đặc trưng của mẻ cá.
Với bà Nguyễn Thị Lài (thôn Hoa Thành), những ngày tháng Chạp là thời điểm bận rộn nhất trong năm khi lượng đơn đặt hàng tăng gấp 3–4 lần so với ngày thường. Từ 4–5 giờ sáng, góc bếp bà Lài đã đỏ lửa, người sơ chế, người nướng cá, nhịp làm việc kéo dài liên tục cho đến tối muộn. Một khúc cá ngon được đặt lên vỉ khi than vừa hồng tới. Lửa không quá gắt, đủ để mặt cá se lại, mỡ cá rịn ra, nhỏ tí tách xuống than. Người nướng sẽ kiên nhẫn trở tay đều đặn, canh từng nhịp lửa để thịt cá chín từ ngoài vào trong, thơm dậy "mùi biển", vàng ruộm mà vẫn giữ được độ ngọt, béo tự nhiên. Trung bình mỗi ngày, mỗi bếp nướng tiêu thụ từ 3 – 4 tạ cá, sản lượng tăng gấp 2 – 3 lần so với ngày thường. Càng cận Tết, đơn hàng càng dồn dập, cá về liên tục từ sáng sớm đến tối muộn, các bếp lửa đỏ than gần như không ngơi nghỉ. Hơi nóng phả lên quyện cùng mùi cá nướng lan tỏa khắp gian bếp nhỏ. Đây cũng là một trong những nét đặc trưng của làng cá nướng Thạch Kim mỗi độ cuối năm.
Tại gian bếp của bà Trần Thị Tuyết (thôn Long Hải), bên cạnh cá thu, cá bớp, cá cơm nướng cũng trở thành mặt hàng hút khách. Không chỉ phù hợp chuẩn bị cho mâm cỗ ngày xuân, nhiều khách còn đặt mua từ sớm, chọn từng mẻ cá đẹp để làm quà biếu, gửi gắm hương vị biển sau những ngày Tết sum vầy. Cá cơm tươi sau khi được nướng kỹ có thể tiếp tục sơ chế thành nhiều món ăn khác nhau. Từng con cá nhỏ giòn thơm, giữ được vị mặn mòi tự nhiên, chỉ cần chế biến đơn giản cũng đủ làm nên những món ăn hấp dẫn, hợp cả bữa thường ngày lẫn mâm cỗ Tết. Ánh lửa nóng rát nhưng không làm chậm lại nhịp tay thoăn thoắt cùng các thao tác quen thuộc. Người dân làng biển Thạch Kim vẫn kiên nhẫn canh lửa, trở cá đều tay để từng mẻ cá chín vàng, kịp theo những chuyến hàng cuối năm, gửi hương vị biển đến từng bữa cơm Tết. Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ tăng cao, giá cá nướng cũng tăng từ 10-15%. Cụ thể, giá cá bạc má từ 25.000 – 45.000 đồng/con, cá chim 40.000 – 50.000 đồng/con, cá nục từ 65.000 – 75.000 đồng/kg, cá cam từ 45.000 – 50.000 đồng/con, cá thu trồi từ 250.000 – 350.000 đồng/kg.
Không chỉ mưu sinh, mỗi bếp lửa đỏ hồng còn là nơi gìn giữ nghề truyền thống của làng biển, lưu giữ hương vị mặn mòi và “hồn biển” được truyền qua nhiều thế hệ.
![bqbht_br_n18.jpg](https://cdn.baohatinh.vn/images/3bc6baaaee8c567ef8598f026f3f126a25a216961eeb008dadec9d03bfd573afd03f4d1f428c5566728a907765344866/bht_brd_n18.jpg "Một khúc cá ngon được đặt lên vỉ khi than vừa hồng tới. Lửa không quá gắt, đủ để mặt cá se lại, mỡ cá rịn ra, nhỏ tí tách xuống than. Người nướng sẽ kiên nhẫn trở tay đều đặn, canh từng nhịp lửa để thịt cá chín từ ngoài vào trong, thơm dậy "mùi biển", vàng ruộm mà vẫn giữ được độ ngọt, béo tự nhiên.")
