Phát huy vai trò chủ trì, điều phối của MTTQ
Hội nghị hiệp thương lần thứ hai được Ban Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh Hà Tĩnh tổ chức vào sáng 2/2/2026 đã thống nhất danh sách sơ bộ 140 người ứng cử ĐBQH khoá XVI và đại biểu HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2026 - 2031. Nếu vòng hiệp thương đầu tiên là bản thiết kế nhân sự bước đầu, hiệp thương lần thứ hai chính là lúc các tiêu chuẩn pháp lý, yêu cầu chính trị, ý kiến xã hội hội tụ. Đây cũng là lúc vai trò điều phối của MTTQ được phát huy tối đa.
Để hiệp thương lần thứ hai diễn ra thành công tốt đẹp, đảm bảo thành phần, thời gian luật định, MTTQ Việt Nam tỉnh đã có chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng. Theo đó, phối hợp Ủy ban Bầu cử tỉnh và các cơ quan, đơn vị rà soát, tổng hợp danh sách sơ bộ người được giới thiệu ứng cử; đối chiếu với cơ cấu, thành phần, số lượng đã được thống nhất, đảm bảo sự cân đối, hài hòa, đáp ứng yêu cầu về tính đại diện và chất lượng. Ngoài ra, ban hành hướng dẫn thống nhất để 69 xã, phường triển khai hiệp thương vòng hai đúng trình tự, thủ tục. Từ cơ sở này, các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, đảm bảo hội nghị diễn ra dân chủ, đúng luật.
Đặc biệt, trên cơ sở tiêu chuẩn đại biểu, kết quả hiệp thương lần thứ nhất; kết quả giới thiệu của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương; tín nhiệm từ cử tri nơi công tác; MTTQ đóng vai trò tổng hợp, phân tích, dẫn dắt thảo luận trong quá trình diễn ra hiệp thương.
Ông Nguyễn Thế Hoàn - Chủ tịch LĐLĐ tỉnh ghi nhận: “Tại hội nghị hiệp thương lần thứ hai, MTTQ đã làm rõ kết quả giới thiệu người ứng cử của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, địa phương; ý kiến cử tri nơi công tác... Từ cơ sở đó, MTTQ đã làm rõ các tiêu chí đối với 15 người ứng cử ĐBQH và 125 người ứng cử đại biểu HĐND tỉnh để danh sách sơ bộ thực sự là kết quả của sự lựa chọn dân chủ, trách nhiệm và đồng thuận. Đối với LĐLĐ tỉnh, chúng tôi có 2 ứng cử viên để lựa chọn bầu 1 đại biểu vào HĐND tỉnh nhiệm kỳ tới. Mỗi ứng cử viên không chỉ được xem xét dưới góc độ tổ chức mà còn được đánh giá qua từng cử tri - người trực tiếp lựa chọn đại diện cho quyền làm chủ của mình".
Trong tổng số 15 người ứng cử ĐBQH, cơ cấu thành phần được phân bổ hợp lý giữa lãnh đạo chủ chốt, đại biểu chuyên trách, đại biểu MTTQ, tòa án... Cơ cấu kết hợp được đảm bảo hài hoà giữa tỷ lệ nữ (chiếm 40%), trẻ tuổi (20%), ngoài Đảng. Đối với 125 ứng cử viên đại biểu HĐND tỉnh, có 53 người là nữ (chiếm 42,4%), trẻ tuổi 23 người (chiếm 18,4%), ngoài Đảng 12 người (chiếm 9,6%).
Sau hiệp thương lần thứ hai, đến ngày 5/2/2026, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ thực hiện điều chỉnh về cơ cấu, thành phần, số lượng người ứng cử ĐBQH (chậm nhất 38 ngày trước bầu cử). Trong khi đó, Thường trực HĐND chỉ được điều chỉnh cơ cấu, thành phần, số lượng một lần duy nhất và trước 15/12/2025. Điều này đồng nghĩa với việc người ứng cử đại biểu HĐND các cấp sẽ không được điều chỉnh lần hai.
"Quy định này đã đặt ra yêu cầu rất cao đối với hội nghị hiệp thương lần thứ hai bởi mọi thỏa thuận, thống nhất lựa chọn danh sách đại biểu HĐND mang tính quyết định. Do đó, từng ý kiến thảo luận đều phải được cân nhắc, xem xét thận trọng, kỹ lưỡng để đánh giá toàn diện. Vì vậy, vai trò của MTTQ càng được thể hiện rõ nét, bảo đảm quá trình hiệp thương diễn ra đúng nguyên tắc, tiêu chuẩn trên cơ sở tập trung vào chất lượng đại biểu, xứng đáng với kỳ vọng của cử tri", bà Phạm Thị Thu Hà - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ tỉnh nhấn mạnh.
Mở đường lấy ý kiến cử tri nơi cư trú
Hiệp thương lần thứ hai không chỉ đơn thuần “chốt” danh sách sơ bộ mà còn mang ý nghĩa mở đường để Nhân dân trực tiếp tham gia giám sát, đánh giá từng ứng cử viên thông qua hội nghị cử tri nơi cư trú.
Ông Phan Nhật Thành - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Vũ Quang trao đổi: "Hội nghị hiệp thương lần thứ hai đã được chúng tôi tổ chức vào chiều 2/2, từ đó, lập danh sách sơ bộ người ứng cử đại biểu HĐND xã khóa II, nhiệm kỳ 2026 - 2031. Tại hội nghị này, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ xã đã báo cáo kết quả hiệp thương lần thứ nhất và thảo luận, thống nhất về cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu HĐND xã. Trên cơ sở đó, hội nghị đã tiến hành hiệp thương, lập danh sách 38 người ứng cử trên tinh thần phát huy dân chủ, khách quan, công khai".
Ông Thành nhấn mạnh thêm, tại hội nghị, Ban Thường trực Uỷ ban MTTQ xã đã triển khai kế hoạch lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử đại biểu HĐND xã. Đây là khâu quan trọng tiếp theo của toàn bộ quá trình chuẩn bị bầu cử, qua đó, làm cơ sở quan trọng cho vòng hiệp thương cuối cùng.
Theo quy định của Luật Bầu cử, hội nghị hiệp thương lần thứ hai sẽ được tổ chức muộn nhất vào ngày 3/2 (chậm nhất 40 ngày trước ngày bầu cử). Trên cơ sở kết quả hiệp thương lần này, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các cấp đã và đang tích cực phối hợp với UBND cùng cấp và Ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố chuẩn bị tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú được tổ chức từ ngày 4/2 - 8/2/2026.
Ông Trần Văn Thuận - Chủ tịch Uỷ ban MTTQ xã Tiên Điền cho biết: "Theo quy định của pháp luật, hội nghị cử tri nơi cư trú được tổ chức tại thôn, xóm, tổ dân phố nơi người ứng cử thường trú hoặc tạm trú. Nội dung hội nghị tập trung để cử tri nhận xét, bày tỏ sự tín nhiệm đối với người ứng cử đối với yếu tố như: phẩm chất đạo đức, lối sống, việc chấp hành pháp luật, mối quan hệ với cộng đồng dân cư, trách nhiệm nêu gương... Trên cơ sở kế hoạch được triển khai, chúng tôi đã bám nắm để chuẩn bị các điều kiện cần thiết, tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú chặt chẽ, đúng quy định. Trong đó, chú trọng lập danh sách, đảm bảo số lượng để cử tri tham gia đầy đủ, có cơ hội tham gia đánh giá người ứng cử".
Hiện nay, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các xã, phường đã phân công trách nhiệm cho Ban công tác mặt trận các thôn, tổ dân phố chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng điều kiện tổ chức hội nghị cử tri nơi cư trú. Trong đó, đặc biệt chú trọng việc tuyên truyền, vận động cử tri tham gia hội nghị nhằm bảo đảm tính dân chủ, khách quan, tạo điều kiện cho cử tri nhận xét, góp ý. Đồng thời, nêu cao trách nhiệm trong việc tổng hợp đầy đủ, trung thực ý kiến đánh giá của cử tri để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét trong hiệp thương lần thứ ba.
Từ các điều kiện trên có thể thấy, hội nghị hiệp thương lần thứ hai đã mở ra không gian dân chủ rộng rãi để Nhân dân trực tiếp tham gia lựa chọn người đủ tâm và tài, đại diện cho quyền làm chủ của cử tri.
