Hồi ức của cử tri về những kỳ bầu cử đặc biệt

Tham gia từ kỳ Tổng tuyển cử đầu tiên của đất nước (1946) và trong thời bom đạn chiến tranh cho đến nay, những cử tri tròn 100 tuổi và U90 ở Hà Tĩnh vẫn giữ vẹn nguyên ký ức tự hào về những kỳ bầu cử đặc biệt.

Ngày 6/1/1946, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên trong lịch sử Việt Nam hiện đại được tổ chức để bầu Quốc hội của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong cuộc bầu cử này, Hà Tĩnh có 7 đại biểu trúng cử vào Quốc hội khóa I. Cùng với việc bầu đại biểu Quốc hội, các thiết chế chính quyền địa phương cũng được từng bước củng cố. Theo tài liệu thống kê, có 26 đại biểu trúng cử vào HĐND cấp tỉnh và 181 đại biểu trúng cử vào HĐND cấp xã.

Nhớ về những ngày ấy, cụ Lê Lục Giảng (SN 1926, thôn Trung Khánh, xã Đức Thịnh) nhớ lại: “Tôi không bao giờ quên ký ức về lần đầu tiên cầm lá phiếu bầu cử cách đây 80 năm. Đất nước vừa giành được độc lập, ai cũng háo hức. Khi ấy, tôi là Bí thư Chi đoàn của 3 thôn thuộc xã Trung Lễ (cũ) được giao nhiệm vụ tuyên truyền, vận động bà con đi bầu cử”.

Cụ Giảng kể: “Ngày ấy, điểm bầu cử rất giản dị, đặt tại đình làng hoặc nhà thờ họ. Danh sách ứng cử viên được viết tay cẩn thận trên giấy bìa, còn việc cổ động thì chỉ bằng tiếng trống, tiếng chiêng vang khắp xóm làng. Nhiều người dân khi đó chưa biết chữ nên cán bộ phải tập trung bà con lại, đọc tên từng ứng cử viên, giới thiệu tiểu sử và hướng dẫn cách bỏ phiếu. Nhưng, thật ra cũng không phải vận động nhiều, ngày bầu cử, cả làng rầm rập kéo về đình làng như ngày hội”.

Trong ký ức của cụ Giảng, ngày bầu cử năm ấy, đình làng Trung Lễ đông như ngày hội. Những người nông dân vừa bước ra khỏi cảnh nô lệ lần đầu tiên cầm lá phiếu trên tay, ai cũng rạng rỡ thấy mình bước sang một cuộc đời mới, phấn khởi, tin tưởng vào một tương lai mới của đất nước.

Cũng như cụ Giảng, cụ Bùi Văn Dào (SN 1926, ở thôn Trường An, xã Hồng Lộc) cũng không giấu được xúc động khi nhắc lại ký ức về lần đầu tiên được thực hiện quyền công dân vào năm 1946. Cụ kể: “Từ người đi ở đợ, sống phụ thuộc vào địa chủ, tôi trở thành người nông dân có ruộng, có quyền công dân bầu ra người lãnh đạo quê hương, đất nước. Niềm vui đó không thể tả được. Khi thấy mình thực sự là người chủ của đất nước, chúng tôi càng quyết tâm bảo vệ độc lập”.

"NIỀM VUI ĐÓ KHÔNG THỂ TẢ ĐƯỢC. KHI THẤY MÌNH THỰC SỰ LÀ NGƯỜI CHỦ CỦA ĐẤT NƯỚC, CHÚNG TÔI CÀNG QUYẾT TÂM BẢO VỆ ĐỘC LẬP.

Cụ Bùi Văn Dào (thôn Trường An, xã Hồng Lộc)

Chính từ niềm tin ấy, năm 1949, cụ Dào xung phong lên đường nhập ngũ, trở thành người lính tham gia kháng chiến chống Pháp. Cụ được biên chế vào Tiểu đoàn 80, Trung đoàn 36, Đại đoàn 308 - đơn vị từng tham gia nhiều chiến dịch lớn và góp phần làm nên chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, trở về quê hương, cụ tiếp tục tham gia công tác xã hội, làm đội trưởng đội sản xuất, cán bộ hợp tác xã, góp phần xây dựng quê hương.

80 năm đã trôi qua, nhưng ký ức về ngày bầu cử đầu tiên vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí những cử tri cao tuổi ấy.

“Bây giờ việc bầu cử được chuẩn bị rất chu đáo. Danh sách ứng cử viên được niêm yết đầy đủ, cử tri được tuyên truyền, hướng dẫn rõ ràng. Chúng tôi thấy rất vinh dự khi được cầm lá phiếu trên tay lựa chọn những người xứng đáng” - cụ Bùi Văn Dào chia sẻ.

Từ những kỳ bầu cử đầu tiên sau Cách mạng Tháng Tám, việc tổ chức bầu cử ngày càng được hoàn thiện. Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước phải tập trung sức người, sức của để đánh đuổi đế quốc, thực dân, nhiều kỳ bầu cử diễn ra trong điều kiện vô cùng gian khó.

Ký ức ấy còn in đậm trong tâm trí cụ Bùi Thị Tiệm (SN 1937, trú thôn Trung Sơn, xã Hồng Lộc), nguyên Chủ tịch UBND xã Hồng Lộc giai đoạn 1972-1981. Không chỉ là một cử tri, cụ là người từng tham gia tổ chức bầu cử tại địa phương trong những năm chiến tranh ác liệt.

Cụ Tiệm nhớ lại: “Kỳ bầu cử năm 1971 diễn ra khi máy bay Mỹ thường xuyên ném bom miền Bắc, trong đó có Hà Tĩnh. Khi ấy tôi là Phó Chủ tịch UBND xã kiêm Trưởng Công an xã. Tôi đã cùng cán bộ xã chọn những nơi có hầm hào sẵn như lán học của học sinh, nhà kho của các xóm để làm điểm bầu cử”.

Để bảo đảm an toàn cho cử tri, mỗi xóm được chia thành nhiều tổ bầu cử nhỏ. Trong quá trình bỏ phiếu, lực lượng báo động phòng không luôn túc trực. Chỉ cần phát hiện máy bay Mỹ, tiếng trống và chiêng lập tức dồn dập vang lên, báo hiệu cho cử tri nhanh chóng xuống hầm trú ẩn. Tuy chiến tranh ác liệt, công tác bầu cử vẫn được chuẩn bị rất cẩn thận. “Thông tin ứng cử viên đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND cấp tỉnh, cấp huyện được đánh máy, còn cấp xã chúng tôi phải viết tay. Xã chọn những người có chữ đẹp để viết rõ ràng, dễ đọc treo lên tại các điểm bầu cử cho cử tri tìm hiểu” - cụ Tiệm kể.

Những năm 1969-1973, xã Hồng Lộc còn đón nhiều đồng bào từ Quảng Trị ra sơ tán và nhiều đơn vị bộ đội từ chiến trường về an dưỡng. Vì vậy, chính quyền địa phương phải rà soát kỹ lưỡng danh sách cử tri để bảo đảm mọi người đều được thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân. Một kỷ niệm khiến cụ Tiệm nhớ mãi là việc mang hòm phiếu đến tận trạm xá xã để các thương binh đang điều trị tại đây được trực tiếp bỏ phiếu. “Chúng tôi ôm hòm phiếu đi từng phòng bệnh để các anh bỏ lá phiếu của mình. Lúc ấy, ai cũng xúc động. Dù đang mang thương tích chiến tranh, các anh vẫn muốn tự tay thực hiện quyền công dân của mình” - cụ Tiệm nhớ lại.

Những lá phiếu được bỏ trong căn phòng nhỏ của trạm xá năm ấy không chỉ là quyền dân chủ giản dị của người dân, mà còn là niềm tin mãnh liệt rằng, đất nước này nhất định sẽ giành trọn vẹn độc lập, tự do.

80 năm trôi qua, những lán học nhỏ, những tờ danh sách viết tay hay tiếng trống chiêng cổ động ngày bầu cử năm nào giờ chỉ còn trong ký ức. Nhưng, với những cử tri cao tuổi như cụ Giảng, cụ Dào hay cụ Tiệm, mỗi lần cầm lá phiếu vẫn là một niềm xúc động. Hơn ai hết, họ hiểu rằng, để có được quyền dân chủ ấy, biết bao thế hệ đã đi qua chiến tranh, gian khổ và hy sinh. Vì thế, mỗi kỳ bầu cử hôm nay không chỉ là ngày hội của Nhân dân, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người về trách nhiệm giữ gìn nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

BÀI, ẢNH: THIÊN VỸ
THIẾT KẾ: HUY TÙNG