Nhiệm kỳ 2021-2026, trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức, các cơ quan dân cử đã nỗ lực đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động, đồng hành cùng sự phát triển của tỉnh. Những quyết sách kịp thời, sát thực tiễn cùng hoạt động giám sát trách nhiệm đã góp phần thúc đẩy phát triển KT-XH, giữ vững kỷ cương, ổn định đời sống Nhân dân, đồng thời đặt nền tảng quan trọng cho chặng đường mới.
Trong giai đoạn đất nước có những chiến lược phát triển mang tính bước ngoặt, phát huy vai trò cầu nối giữa Quốc hội với cử tri địa phương, Đoàn ĐBQH tỉnh đã có đóng góp quan trọng đối với các vấn đề vĩ mô của đất nước. Xuyên suốt nhiệm kỳ, nhiều vấn đề bức thiết như: quản lý dạy thêm, học thêm ngoài nhà trường; đấu tranh, bảo vệ hàng hóa và thương hiệu Việt; kiểm soát chặt chẽ việc bảo vệ dữ liệu cá nhân… đã được chuyển tải đến nghị trường và được Quốc hội, các bộ, ngành tiếp thu, nghiên cứu, xem xét đưa vào các dự án luật, nghị quyết.
Ông Trần Đình Gia - Phó Trưởng đoàn phụ trách Đoàn ĐBQH tỉnh cho biết: “Ý kiến phát biểu, chất vấn và trao đổi của Đoàn ĐBQH tỉnh bám sát thực tiễn, mang tính xây dựng cao, gắn việc hoàn thiện chính sách, pháp luật chung của đất nước với giải quyết vấn đề quan trọng của địa phương. Đặc biệt, để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của cử tri Hà Tĩnh, bên lề mỗi kỳ họp, đoàn đã chủ động làm việc với các bộ, ngành, lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ để trao đổi, kiến nghị giải quyết”.
Đối với cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, phát huy vai trò đi trước một bước trong hoàn thiện cơ chế, chính sách, HĐND tỉnh đã mạnh dạn quyết định những vấn đề khó, chưa có tiền lệ, phản ứng kịp thời với tình huống mới. Các chính sách đều lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển.
Điểm nhấn đầu nhiệm kỳ là giai đoạn Hà Tĩnh chịu tác động nặng nề của đại dịch COVID-19. Trước yêu cầu cấp bách, HĐND tỉnh đã tổ chức các kỳ họp để thảo luận, quyết nghị những chính sách hỗ trợ kịp thời. Trong đó, Nghị quyết số 29/2021/NQ-HĐND ngày 6/11/2021 quy định mức chi hỗ trợ Tổ Giám sát và tuyên truyền phòng, chống dịch COVID-19 tại cộng đồng trên địa bàn tỉnh (Tổ COVID cộng đồng) đã kịp thời bổ sung nguồn lực, tháo gỡ khó khăn cho công tác phòng chống dịch tại cơ sở. Hà Tĩnh đã thực hiện chi trả hơn 18,5 tỷ đồng; mỗi tổ COVID cộng đồng được hỗ trợ 500.000 đồng/tháng.
Ông Nguyễn Đăng Chiến - Tổ trưởng TDP Tùng Liên (thị trấn Đồng Lộc, huyện Can Lộc cũ - nay là xã Đồng Lộc) - thành viên Tổ COVID cộng đồng nhớ lại: “Trong thời gian căng mình góp phần ngăn chặn đại dịch tại địa bàn, chính sách của HĐND tỉnh đã thể hiện sự quan tâm kịp thời đối với lực lượng ở cơ sở và tiếp thêm động lực để chúng tôi quyết tâm đẩy lùi dịch bệnh”.
Từ ổn định sau dịch, Hà Tĩnh tập trung thực hiện mũi đột phá chiến lược theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX nhiệm kỳ 2020-2025: đầu tư hạ tầng KKT Vũng Áng với việc huy động tối đa và sử dụng hiệu quả các nguồn lực xây dựng KKT đa chức năng, trung tâm công nghiệp động lực và logistics.
Giai đoạn 2021-2026, nhiều quyết sách mang tính đột phá để thúc đẩy phát triển KKT trọng điểm này đã được cơ quan dân cử ban hành. Nghị quyết số 55/NQ-HĐND ngày 16/12/2021 về Đề án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư (TĐC), GPMB, tạo quỹ đất phục vụ thu hút đầu tư tại KKT Vũng Áng đã tháo gỡ nút thắt quan trọng trong GPMB và hỗ trợ chuyển đổi nghề, tạo việc làm cho người dân; Nghị quyết số 113/2023/NQ-HĐND ngày 8/12/2023 về một số chính sách hỗ trợ phát triển dịch vụ logistics và xuất khẩu trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2024-2025 ra đời với việc bố trí kinh phí hỗ trợ chủ các phương tiện vận tải biển bằng container qua KKT Vũng Áng.
Ông Trần Việt Hà - Ủy viên BTV Tỉnh ủy, Trưởng ban Quản lý KKT tỉnh đánh giá: “Chính sách đã thu hút tuyến vận tải container hoạt động ổn định, sản lượng hàng hóa tăng dần, chi phí logistics giảm, tạo tiền đề hình thành hệ sinh thái dịch vụ cảng biển - logistics trên địa bàn”.
Đại biểu trao đổi bên lề Kỳ họp thứ 34, HĐND tỉnh Hà Tĩnh khóa XVIII. Ảnh: Đình Nhất
Không chỉ ở các quyết sách mở đường bứt phá đối với các lĩnh vực động lực của Hà Tĩnh, HĐND tỉnh còn ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển toàn diện đời sống KT-XH. Các nghị quyết về xây dựng NTM, phát triển nông nghiệp, nông thôn; hỗ trợ doanh nghiệp và HTX; phát triển nguồn nhân lực, văn hóa - xã hội và bảo đảm an sinh đã góp phần nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân và thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Nhiệm kỳ 2021-2026 cũng ghi nhận đổi mới rõ nét trong phương thức tổ chức và điều hành các kỳ họp HĐND tỉnh, trong đó điểm nhấn là ứng dụng chuyển đổi số được đẩy mạnh, góp phần công khai, minh bạch hoạt động. Theo thống kê, trong cả nhiệm kỳ, HĐND tỉnh đã tổ chức 34 kỳ họp và ban hành hơn 400 nghị quyết, trong đó nhiều nghị quyết mang tính chiến lược, tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc triển khai các mục tiêu phát triển của tỉnh.
Các nghị quyết về kế hoạch phát triển KT-XH hằng năm giữ vai trò “xương sống” trong điều hành, dẫn dắt và tạo dư địa tăng trưởng; cùng đó, 25 kỳ họp chuyên đề đã kịp thời xem xét, ban hành nhiều quyết sách tháo gỡ các điểm nghẽn từ thực tiễn, tạo động lực cho phát triển. Từ những quyết sách đúng và trúng, Hà Tĩnh đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trong giai đoạn 2021-2026, từng bước hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XIX.
Còn nhớ, tại các buổi tiếp xúc cử tri trên địa bàn TP Hà Tĩnh (cũ) sau trận lụt lịch sử tháng 10/2020, vấn đề “nóng” được bà con kiến nghị là bài toán chống ngập lụt đô thị. Ý kiến cử tri đã được HĐND TP Hà Tĩnh tiếp thu, tổng hợp, báo cáo tại kỳ họp, đồng thời chuyển đến Thường trực HĐND và UBND tỉnh. Trên cơ sở đó, các ban của HĐND tiến hành khảo sát, thẩm tra và thảo luận tại các kỳ họp HĐND tỉnh. Nghị quyết số 36/NQ-HĐND ngày 6/11/2021 đã được ban hành với những cơ chế, chính sách đặc thù tạo nguồn lực xây dựng TP Hà Tĩnh, trong đó xác định đầu tư hạ tầng là nhiệm vụ trọng tâm.
Theo Nghị quyết số 36, địa phương được hưởng 45 - 100% tiền sử dụng đất, hưởng 50% nguồn bán các trụ sở cũ do cấp tỉnh quản lý trên địa bàn... Đây được xem là bước đột phá trong khắc phục tình trạng thiếu nguồn lực dẫn đến hạ tầng kỹ thuật thiếu đồng bộ, ngập úng khi mưa lũ, ô nhiễm môi trường.
Ông Hoàng Ngọc Lâm - cán bộ hưu trí (TDP 3, phường Thành Sen) phấn khởi: “Việc cải tạo, nâng cấp các công trình quan trọng như: đường Phan Đình Phùng, hạ tầng các khu dân cư hiện đại, đặc biệt là hệ thống cấp thoát nước... không chỉ tạo điểm nhấn cho bức tranh đô thị đang phát triển mà còn cải thiện rõ nét vấn đề ngập lụt. Tiếng lòng của chúng tôi đã chạm đến đại biểu dân cử và họ đã làm tốt vai trò người đại diện, là chỗ dựa tin cậy cho cử tri”.
Bám sát thực tiễn, HĐND các cấp đã phát huy rõ vai trò cầu nối giữa cử tri với nghị trường, đưa nhiều vấn đề từ cơ sở vào chương trình nghị sự, qua đó góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trong phát triển. Điển hình là quyết sách về chế độ, phụ cấp cho người hoạt động không chuyên trách như bí thư chi bộ, tổ trưởng TDP, thôn trưởng.
Trước thực trạng thu nhập của đội ngũ này còn thấp, trong khi khối lượng công việc và trách nhiệm rất lớn, HĐND tỉnh đã khảo sát, thẩm tra và ban hành Nghị quyết 111/2023/NQ-HĐND quy định chức danh, mức phụ cấp và kiêm nhiệm chức danh người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, thôn, TDP; mức khoán kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã; mức hỗ trợ hằng tháng và mức phụ cấp kiêm nhiệm của người trực tiếp tham gia hoạt động ở thôn, TDP và mức phụ cấp đối với một số chức danh khác trên địa bàn tỉnh.
Tháng 2/2026, Ban Pháp chế HĐND tỉnh tiếp tục đề nghị Sở Nội vụ, Sở Tài chính và BHXH tỉnh phối hợp, soát xét các cơ chế, kịp thời tham mưu tỉnh triển khai sớm chính sách đóng BHXH, BHYT, tạo sự yên tâm và động lực cống hiến cho cán bộ thôn, TDP.
Ông Lê Văn Phẩm - Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Phúc Thuận (phường Nam Hồng Lĩnh) cho biết: “Gắn bó với công việc thôn, TDP suốt 30 năm, từ những ngày đầu phụ cấp chỉ tính bằng 30kg thóc, đến nay mức phụ cấp của cán bộ thôn, TDP đã đạt hơn 4 triệu đồng/người/tháng. Đây là sự ghi nhận rất lớn đối với những người làm công tác ở cơ sở như chúng tôi và cho thấy, chính sách của HĐND tỉnh đã bám sát đời sống dân sinh”.
Thực tiễn hoạt động của Đoàn ĐBQH và HĐND các cấp ở Hà Tĩnh cho thấy, khi giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, lắng nghe tiếng nói của Nhân dân, nhiều vấn đề từ đời sống sẽ được nhận diện và xử lý kịp thời. Ngoài tiếp xúc cử tri trước và sau kỳ họp, nhiều hình thức mới đã được mở rộng như tiếp xúc chuyên đề, đối thoại theo lĩnh vực, diễn đàn trực tuyến, tương tác qua cổng thông tin điện tử, mạng xã hội hay livestream các phiên họp HĐND. Qua đó giúp đại biểu dân cử nắm bắt nhanh hơn vấn đề phát sinh, tạo điều kiện để cử tri theo dõi, giám sát hoạt động cơ quan dân cử. Quan trọng hơn, các ý kiến cử tri không chỉ được ghi nhận mà còn được khảo sát, xác minh và giám sát việc giải quyết.
Từ phản ánh của cử tri và các phiên chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh về hạn chế của du lịch Hà Tĩnh như hạ tầng, nguồn nhân lực, quy hoạch và quản lý các khu du lịch, vấn đề bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa… HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 98/2022/NQ-HĐND ngày 16/12/2022 về một số chính sách phát triển văn hóa, thể thao và du lịch giai đoạn 2023-2025. Khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành, HĐND tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh và ban hành các nghị quyết thay thế phù hợp.
Tương tự, từ ý kiến về tình trạng ô nhiễm môi trường và xử lý rác thải sinh hoạt, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 97/2022/NQ-HĐND ngày 16/12/2022 về một số chính sách hỗ trợ hoạt động bảo vệ môi trường giai đoạn 2023-2025, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của các HTX dịch vụ môi trường, từng bước tháo gỡ tình trạng ùn ứ rác thải và cải thiện không gian sống.
HĐND các cấp ở Hà Tĩnh cũng chú trọng nâng cao hiệu quả hoạt động giám sát. Hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn được đổi mới theo hướng ngắn gọn, thẳng thắn, rõ trách nhiệm, tập trung vào vấn đề cử tri quan tâm. Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, HĐND, Thường trực HĐND và các ban HĐND tỉnh đã tổ chức 15 cuộc giám sát; chất vấn hơn 100 nội dung trên các lĩnh vực, trong đó một số vấn đề được đại biểu theo đuổi qua nhiều kỳ họp như: tình trạng thừa - thiếu, luân chuyển giáo viên, tuyển dụng viên chức tại các đơn vị tự chủ, hay chính sách lao động - việc làm… Bên cạnh đó, nhiều kết luận giám sát đã trở thành cơ sở để UBND tỉnh và các cấp, ngành liên quan kiến nghị HĐND tỉnh điều chỉnh chính sách, khắc phục hạn chế, tháo gỡ vướng mắc.
Bà Nguyễn Thị Việt Hà - Phó Chủ tịch HĐND tỉnh khẳng định: “Nhiệm kỳ 2021-2026, HĐND tỉnh đổi mới rõ nét trong phương thức hoạt động, thể hiện đầy đủ các chức năng theo luật định. Công tác chuẩn bị kỳ họp bài bản, nội dung thảo luận thực chất, nghị quyết ban hành bám sát yêu cầu phát triển và vấn đề dân sinh. Hoạt động chất vấn, giải trình và theo dõi việc thực hiện nghị quyết, kiến nghị của cử tri được tăng cường. Ý kiến từ cơ sở được tổng hợp, phản ánh đầy đủ tại nghị trường, trở thành cơ sở quan trọng để hình thành chính sách. Thực tiễn cho thấy, bối cảnh càng khó khăn, hoạt động của HĐND càng phải bám sát thực tiễn, lấy người dân làm trung tâm của mọi quyết sách. Thành quả đạt được không chỉ là “thước đo” của nhiệm kỳ, mà còn là nền tảng để HĐND tỉnh bước vào giai đoạn phát triển mới với những yêu cầu cao hơn và trọng trách lớn trước Nhân dân”.
BÀI ẢNH: THÙY DƯƠNG - VĂN CHUNG - HỒNG HẠNH
THIẾT KẾ: HUY TÙNG
(còn nữa)
Bài 2: Bắt nhịp yêu cầu mô hình chính quyền 2 cấp, chuẩn bị nhân sự nhiệm kỳ mới
Bài 3: Chương trình hành động - “khế ước trách nhiệm” trước cử tri
