Lãi quá hạn là gì? Cách tính lãi chậm trả gốc và lãi chậm trả tiền lãi
Trả nợ chậm không chỉ làm xấu lịch sử tín dụng mà còn khiến khoản vay đắt hơn ngay lập tức. Pháp luật đặt giới hạn cho mức lãi này.
Lãi quá hạn là tiền lãi phát sinh khi người vay không trả đúng hạn. Với khoản vay tại tổ chức tín dụng, lãi trên dư nợ gốc bị quá hạn do hai bên thoả thuận nhưng không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn; lãi chậm trả đối với tiền lãi chưa trả đúng hạn không vượt quá 10%/năm tính trên số tiền lãi chậm trả. Mức cụ thể ghi trong hợp đồng tín dụng.
Lãi quá hạn là gì?
Khi đến kỳ mà bạn chưa trả đủ gốc hoặc lãi, phần chưa trả trở thành nợ quá hạn. Theo quy định về hoạt động cho vay của Ngân hàng Nhà nước, có hai loại lãi phát sinh:
| Trường hợp | Mức tối đa theo quy định | Tính trên |
|---|---|---|
| Chậm trả nợ gốc | Không vượt quá 150% lãi suất cho vay trong hạn | Dư nợ gốc bị quá hạn, theo số ngày chậm trả |
| Chậm trả tiền lãi | Không vượt quá 10%/năm | Số tiền lãi chậm trả, theo số ngày chậm trả |
Đây là mức trần. Mức thực tế do ngân hàng và khách hàng thoả thuận trong hợp đồng, có thể thấp hơn.
Ví dụ tính
Minh hoạ: lãi vay trong hạn 9%/năm. Một kỳ bạn chậm trả 100 triệu đồng gốc và 4,5 triệu đồng tiền lãi trong 30 ngày. Giả định hợp đồng áp đúng mức tối đa.
| Khoản | Cách tính | Kết quả |
|---|---|---|
| Lãi trên gốc quá hạn (13,5%/năm = 150% × 9%) | 100.000.000 × 13,5% × 30 ÷ 365 | Khoảng 1.109.589 đồng |
| Nếu trả đúng hạn (9%/năm) | 100.000.000 × 9% × 30 ÷ 365 | Khoảng 739.726 đồng |
| Lãi chậm trả trên tiền lãi (10%/năm) | 4.500.000 × 10% × 30 ÷ 365 | Khoảng 36.986 đồng |
Số liệu chỉ minh hoạ cách tính; mức thực tế theo hợp đồng của bạn.
Ngoài lãi, hợp đồng có thể có các khoản phí hoặc phạt vi phạm khác nếu pháp luật cho phép và hai bên đã thoả thuận. Đọc kỹ mục này trong hợp đồng.
Hậu quả ngoài tiền lãi
Nếu biết mình sắp trả chậm
- Liên hệ ngân hàng nơi vay trước ngày đến hạn qua kênh chính thức.
- Hỏi rõ số tiền cần trả để khoản vay không bị chuyển quá hạn.
- Nếu khó khăn kéo dài, đề nghị cơ cấu lại thời hạn trả nợ thay vì để nợ quá hạn.
Không vay nóng bên ngoài để trả khoản đến hạn. Chi phí vay nóng thường cao hơn nhiều lần lãi quá hạn. Xem đảo nợ là gì.
Dữ liệu và công cụ liên quan
Bài cùng chủ đề
Câu hỏi thường gặp
Những thắc mắc phổ biến khi so sánh và lựa chọn dịch vụ ngân hàng.
Chậm trả một vài ngày có bị tính lãi quá hạn không?
Có thể, tuỳ hợp đồng. Lãi chậm trả tính theo số ngày thực tế chậm. Về phân loại nợ, khoản quá hạn dưới 10 ngày vẫn thuộc nhóm 1, nhưng nên trả ngay để tránh phát sinh thêm.
Giới hạn 20%/năm của Bộ luật Dân sự có áp dụng cho lãi ngân hàng không?
Không. Giới hạn đó dành cho hợp đồng vay dân sự giữa các bên không phải tổ chức tín dụng. Lãi tại tổ chức tín dụng, gồm cả lãi quá hạn, theo quy định pháp luật về ngân hàng và hợp đồng tín dụng.
Trả nợ quá hạn thì tiền được trừ vào đâu trước?
Thứ tự thu nợ gốc, lãi, lãi chậm trả do hợp đồng tín dụng quy định. Hỏi ngân hàng để biết số tiền còn thiếu của từng khoản.
Nguồn và cập nhật
- Thông tư 39/2016/TT-NHNN quy định hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng (và các văn bản sửa đổi, bổ sung) — lãi chậm trả nợ gốc, lãi chậm trả tiền lãi.
- Thông tư 11/2021/TT-NHNN về phân loại tài sản có (và văn bản sửa đổi, bổ sung).
- Bộ luật Dân sự 2015, Điều 468 — giới hạn lãi suất trong hợp đồng vay dân sự.
Cập nhật lần cuối ngày 24/09/2026.
Bài viết mang tính giải thích chung, không phải tư vấn tài chính cho trường hợp cụ thể. Điều kiện, lãi suất và phí thực tế theo hợp đồng và biểu phí của từng ngân hàng; quy định pháp luật có thể được sửa đổi — hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi quyết định.
