Nợ xấu là gì? Thế nào thì bị coi là nợ xấu và hậu quả ra sao?

Các khoản vay được phân vào 5 nhóm theo mức độ rủi ro, chủ yếu dựa trên số ngày quá hạn. Nợ xấu là khoản vay thuộc nhóm 3, 4 hoặc 5:

Ngoài số ngày quá hạn, quy định còn các tiêu chí khác, ví dụ khoản vay được cơ cấu lại thời hạn trả nợ, có thể khiến khoản vay bị xếp vào nhóm nợ xấu. Ngân hàng nơi vay có thể cho biết cụ thể khoản của bạn thuộc nhóm nào và vì sao.

• Nợ xấu của một người vay: khoản vay cụ thể của bạn bị xếp nhóm 3 – 5. Đây là nghĩa được nói tới trong bài này.
• Tỷ lệ nợ xấu của ngân hàng trên báo chí: tổng dư nợ nhóm 3 – 5 chia cho tổng dư nợ cho vay của ngân hàng đó. Con số này phản ánh chất lượng tín dụng của ngân hàng, không nói gì về hồ sơ cá nhân của bạn.

Nợ xấu cũng không chỉ đến từ khoản vay lớn. Thẻ tín dụng, trả góp điện thoại, xe máy, vay tiêu dùng ở công ty tài chính nếu do tổ chức tín dụng cấp thì đều là khoản cấp tín dụng và đều được phân loại nợ.

• Khó vay mới: các tổ chức tín dụng tra cứu CIC trước khi cho vay; hồ sơ đang có nợ xấu chưa xử lý thường bị từ chối.
• Khó mở thẻ tín dụng, vì thẻ cũng là một khoản cấp tín dụng.
• Chi phí tăng: lãi chậm trả và phí tiếp tục phát sinh theo hợp đồng — xem lãi quá hạn là gì.
• Biện pháp thu hồi nợ: ngân hàng có thể xử lý tài sản bảo đảm hoặc khởi kiện theo hợp đồng và quy định pháp luật.
• Lịch sử còn lưu lại sau khi trả hết một thời gian — mốc cụ thể xem bao lâu được xoá nợ xấu.

Mỗi ngân hàng có chính sách riêng, nên không có quy tắc chung kiểu “có nợ xấu là tuyệt đối không vay được”. Nhưng trong thực tế, nợ xấu chưa xử lý gần như luôn là trở ngại lớn.

• “Để lâu ngân hàng sẽ tự xoá nợ.” Không đúng. Nghĩa vụ trả nợ vẫn còn theo hợp đồng; để càng lâu, lãi phạt càng tăng và thời gian lưu lịch sử càng lùi xa.
• “Khoản nhỏ thì không bị tính.” Không đúng. Vài trăm nghìn đồng quá hạn đủ lâu cũng bị phân loại như khoản lớn.
• “Có thể trả phí để xoá nợ xấu.” Không có dịch vụ hợp pháp nào như vậy. Chỉ dữ liệu bị ghi sai mới được đề nghị sửa — xem dữ liệu CIC sai thì làm gì.

1. Liên hệ ngân hàng nơi vay qua chi nhánh hoặc tổng đài chính thức để biết chính xác số tiền phải trả.
2. Trả dứt điểm càng sớm càng tốt; nếu không trả một lần được, chủ động đề nghị phương án trả nợ — ngân hàng xem xét theo chính sách, không có kết quả được bảo đảm trước.
3. Lấy văn bản xác nhận tất toán và tự kiểm tra lại thông tin qua kênh chính thức của CIC.
4. Giữ lịch sử trả nợ tốt từ đó về sau — xem trả hết nợ xấu có vay lại được không.

• Thông tư 11/2021/TT-NHNN quy định về phân loại tài sản có, mức trích, phương pháp trích lập dự phòng rủi ro (và các văn bản sửa đổi, bổ sung).
• Quy định của Ngân hàng Nhà nước về hoạt động thông tin tín dụng — kiểm tra văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
• Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15 (hiệu lực từ 01/07/2024).

Cập nhật lần cuối ngày 24/09/2026.