Lãi suất cơ bản là gì? Khác gì lãi suất cơ sở trong hợp đồng vay?
"Lãi suất cơ bản" và "lãi suất cơ sở" chỉ khác nhau một chữ nhưng là hai thứ hoàn toàn khác. Nhầm lẫn có thể khiến bạn hiểu sai cách khoản vay thả nổi của mình được tính.
Lãi suất cơ bản là một loại lãi suất do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố theo Luật Ngân hàng Nhà nước. Trước đây nó được Bộ luật Dân sự 2005 dùng làm mốc giới hạn lãi vay dân sự; Bộ luật Dân sự 2015 đã thay mốc này bằng mức 20%/năm, và lãi suất cơ bản hiện ít được nhắc tới trong điều hành. Còn lãi suất cơ sở là mức do từng ngân hàng thương mại tự xác định, dùng làm nền để tính lãi thả nổi: lãi vay = lãi cơ sở + biên độ.
Lãi suất cơ bản là gì?
Luật Ngân hàng Nhà nước quy định NHNN công bố lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cơ bản và các loại lãi suất khác để điều hành chính sách tiền tệ và chống cho vay nặng lãi. Lãi suất cơ bản vì vậy là một mức tham chiếu do NHNN công bố, không phải mức lãi của ngân hàng thương mại nào.
Ý nghĩa thực tế lớn nhất của nó nằm ở pháp luật dân sự trước đây: Bộ luật Dân sự 2005 quy định lãi suất vay do các bên thoả thuận nhưng không được vượt quá 150% lãi suất cơ bản do NHNN công bố đối với loại cho vay tương ứng.
Hiện nay, trong các thông tin điều hành, lãi suất cơ bản ít được nhắc tới; các mức được theo dõi chủ yếu là lãi suất điều hành như tái cấp vốn hay tái chiết khấu.
Bộ luật Dân sự 2015 đã thay mốc bằng 20%/năm
Từ Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 468), lãi suất trong hợp đồng vay tài sản do các bên thoả thuận, nhưng không được vượt quá 20%/năm của khoản tiền vay, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Mốc này không còn gắn với lãi suất cơ bản.
Giới hạn 20%/năm áp dụng cho vay dân sự giữa cá nhân, tổ chức không phải tổ chức tín dụng. Khoản vay tại ngân hàng, công ty tài chính thực hiện theo Luật Các tổ chức tín dụng và quy định của NHNN, không bị giới hạn bởi mốc 20%/năm này. Lời mời vay "lãi thấp" ngoài hệ thống nhưng thu thêm đủ loại phí cần hết sức cảnh giác — xem tín dụng đen là gì.
Lãi suất cơ sở trong hợp đồng vay là gì?
Lãi suất cơ sở (còn gọi là lãi suất tham chiếu) là mức do từng ngân hàng thương mại tự xác định và công bố, dùng để tính lãi cho khoản vay thả nổi sau giai đoạn ưu đãi. Công thức thường gặp:
Lãi vay = Lãi suất cơ sở + biên độ
Lãi suất cơ sở thường được xây dựng từ lãi tiết kiệm một kỳ hạn nhất định của chính ngân hàng, hoặc lãi bình quân của một nhóm ngân hàng, hay chi phí vốn nội bộ. Cách xác định cụ thể tuỳ ngân hàng và ghi trong hợp đồng. Chi tiết: lãi suất thả nổi là gì.
Minh hoạ: hợp đồng ghi lãi thả nổi = lãi suất cơ sở + 3,5%/năm. Nếu ở kỳ điều chỉnh, lãi suất cơ sở ngân hàng công bố là 5%/năm, lãi vay áp dụng là 8,5%/năm. Các con số chỉ minh hoạ, không phải mức của ngân hàng cụ thể nào.
Bảng phân biệt nhanh
| Lãi suất cơ bản | Lãi suất cơ sở | Lãi suất điều hành | |
|---|---|---|---|
| Ai xác định | Ngân hàng Nhà nước | Từng ngân hàng thương mại | Ngân hàng Nhà nước |
| Dùng để làm gì | Mức tham chiếu; từng là mốc trần lãi vay dân sự theo Bộ luật Dân sự 2005 | Nền tính lãi thả nổi trong hợp đồng vay | Điều tiết chi phí vốn của hệ thống ngân hàng |
| Ảnh hưởng tới khoản vay của bạn | Gần như không trực tiếp | Trực tiếp, ở mỗi kỳ điều chỉnh lãi | Gián tiếp, có độ trễ |
Khi đọc hợp đồng vay, hãy tìm đúng cụm từ ngân hàng dùng và cách họ xác định mức đó. So sánh lãi vay hiện tại tại bảng lãi suất vay.
Dữ liệu và công cụ liên quan
Bài cùng chủ đề
Câu hỏi thường gặp
Những thắc mắc phổ biến khi so sánh và lựa chọn dịch vụ ngân hàng.
Lãi suất cơ bản hiện nay là bao nhiêu?
Lãi suất cơ bản hiện ít được nhắc tới trong điều hành và không còn là mốc giới hạn lãi vay dân sự. Nếu cần, hãy tra thông tin chính thức của Ngân hàng Nhà nước thay vì con số trong bài viết cũ.
Cho vay cá nhân với lãi suất bao nhiêu thì bị coi là vượt mức luật cho phép?
Theo Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất thoả thuận trong hợp đồng vay dân sự không được vượt quá 20%/năm, trừ trường hợp luật khác có liên quan quy định khác. Mức vượt quá không có hiệu lực. Trường hợp cụ thể nên tham khảo ý kiến luật sư hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Lãi suất cơ sở của ngân hàng xem ở đâu?
Ngân hàng thường công bố trên website, tại quầy giao dịch hoặc thông báo cho khách vay khi điều chỉnh. Cách xác định lãi suất cơ sở và kỳ điều chỉnh được ghi trong hợp đồng tín dụng của bạn.
Nguồn và cập nhật
- Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam số 46/2010/QH12 — Ngân hàng Nhà nước công bố lãi suất tái cấp vốn, lãi suất cơ bản và các loại lãi suất khác.
- Bộ luật Dân sự năm 2005 — giới hạn lãi suất vay theo lãi suất cơ bản (đã hết hiệu lực).
- Bộ luật Dân sự năm 2015, Điều 468 — lãi suất thoả thuận không vượt quá 20%/năm.
- Luật Các tổ chức tín dụng số 32/2024/QH15.
Cập nhật lần cuối ngày 24/09/2026.
Bài viết mang tính giải thích chung, không phải tư vấn tài chính cho trường hợp cụ thể. Điều kiện, lãi suất và phí thực tế theo hợp đồng và biểu phí của từng ngân hàng; quy định pháp luật có thể được sửa đổi — hãy kiểm tra văn bản hiện hành trước khi quyết định.
