Chương trình hành động của Chính phủ phát triển các vùng và tổ chức không gian

Mục đích của Chương trình nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp tại Nghị quyết số 27-NQ/TW nhằm phát huy hơn nữa tiềm năng, lợi thế của từng vùng, thúc đẩy liên kết vùng và khai thác hiệu quả không gian phát triển mới của các địa phương và vùng sau sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bảo đảm rõ nội dung, cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, kết quả/đánh giá và thời hạn hoàn thành.

Phát huy vai trò kiến tạo, điều phối của Chính phủ theo nguyên tắc phân công, phân cấp, phân quyền rõ ràng, tập trung, dân chủ, phối hợp chặt chẽ gắn với trách nhiệm của từng bộ, cơ quan trung ương, địa phương; bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, liên thông trong quy hoạch, đầu tư, phát triển hạ tầng, dữ liệu và phân bổ nguồn lực; hài hòa lợi ích giữa địa phương, vùng và quốc gia. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các bộ, cơ quan trung ương và các địa phương gắn với công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát nhằm phát huy mạnh mẽ tinh thần chủ động, sáng tạo, tự lực, tự cường của các vùng và địa phương.

11 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Để thực hiện thắng lợi các quan điểm, mục tiêu, chỉ tiêu cụ thể tại Nghị quyết số 27-NQ/TW, Chính phủ yêu cầu Bộ trưởng các bộ, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tập trung chỉ đạo thực hiện 11 nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm:

1- Đổi mới tư duy, nâng cao nhận thức về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

2- Tổ chức không gian phát triển vùng và thực hiện tốt quy hoạch vùng.

3- Hoàn thiện đồng bộ thể chế phát triển vùng.

4- Đổi mới mô hình tăng trưởng, hình thành và phát triển các động lực kinh tế mới của vùng.

5- Phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội hiện đại, đồng bộ, liên vùng.

6- Phát triển hệ thống đô thị hiện đại và các cực tăng trưởng của vùng.

7- Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

8- Phát triển văn hóa, xã hội và bảo đảm an sinh xã hội toàn diện.

9- Bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

10- Tăng cường quốc phòng, an ninh; đẩy mạnh hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế.

11- Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị.

Kết nối các hành lang kinh tế trong nước với các hành lang kinh tế của khu vực và quốc tế

Trong đó, Chương trình sẽ tổ chức thực hiện hiệu quả các quy hoạch vùng gắn với các định hướng của Quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành quốc gia trên địa bàn vùng; tổ chức không gian phát triển kinh tế-xã hội của từng vùng theo hướng đa tầng, đa cực, liên kết đồng bộ đất liền, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, không gian số và các không gian phát triển mới, phù hợp với chức năng, tiềm năng, lợi thế, điều kiện tài nguyên, môi trường sau sắp xếp đơn vị hành chính và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Hình thành và phát triển các hành lang kinh tế: Hành lang kinh tế bắc-nam trên cơ sở trục giao thông bắc-nam phía đông; Hành lang kinh tế Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng-Quảng Ninh; Hành lang kinh tế Mộc Bài (Tây Ninh)-Thành phố Hồ Chí Minh-Biên Hòa-Vũng Tàu; từng bước hình thành, phát triển các hành lang kinh tế khác trong dài hạn, kết nối hiệu quả các vùng động lực, cực tăng trưởng quốc gia; chú trọng việc kết nối các hành lang kinh tế trong nước với các hành lang kinh tế của khu vực và quốc tế.

Tập trung phát triển các vùng động lực quốc gia đã được xác định trong Quy hoạch tổng thể quốc gia; phát huy vai trò của các cực tăng trưởng, các đô thị và địa bàn động lực, làm đầu tàu dẫn dắt tăng trưởng, tăng cường liên kết và lan tỏa phát triển trong vùng và giữa các vùng; tiếp tục mở rộng phạm vi các vùng động lực khi đủ điều kiện.

Ưu tiên bố trí nguồn lực thực hiện hiệu quả các mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm, đột phá, nội dung của quy hoạch vùng; quan tâm đầu tư cho các cực tăng trưởng để làm động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội cho cả vùng.

Phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới cho từng vùng

Đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng của từng vùng dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi cơ cấu và nguồn nhân lực chất lượng cao; phát triển mạnh các động lực tăng trưởng mới cho từng vùng từ công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ giá trị cao, nông nghiệp thông minh, kinh tế số, kinh tế dữ liệu, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, các mô hình kinh tế mới và các ngành giá trị gia tăng cao.

Phát triển kinh tế biển theo hướng hiện đại, hình thành các cực tăng trưởng, trung tâm kinh tế, hành lang kinh tế và các vùng động lực có khả năng cạnh tranh cao, gắn kết chặt chẽ với mạng lưới đô thị quốc gia; ưu tiên phát triển các khu kinh tế ven biển tập trung vào một số ngành trọng điểm phù hợp với các địa phương, tạo đột phá tăng trưởng.

Phát triển đồng bộ, hiện đại, minh bạch, liên thông thị trường nhân tố sản xuất, nhất là thị trường vốn, khoa học-công nghệ và lao động chất lượng cao; đưa lĩnh vực phát triển kết cấu hạ tầng trở thành một ngành kinh tế chiến lược, gắn các công trình đường sắt, cảng biển, năng lượng, đô thị thông minh, hạ tầng số với sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ, từng bước làm chủ công nghệ sản xuất và gia tăng tỉ lệ nội địa hóa.

Khuyến khích phát triển các ngành, lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, có khả năng tự chủ sản xuất trong nước và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; hỗ trợ phát triển công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp ứng dụng công nghệ cao và công nghiệp công nghệ số; tạo điều kiện phát triển dịch vụ tài chính, logistics, thương mại điện tử, du lịch chất lượng cao; cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, giá trị gia tăng cao và phát thải thấp theo chuỗi giá trị.

Ưu tiên đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông trục xương sống bắc-nam và hành lang đông-tây thế hệ mới

Tập trung nguồn lực phát triển, hoàn thiện kết cấu hạ tầng chiến lược đồng bộ, kết nối đa phương thức, nhất là hạ tầng giao thông, cảng biển, cảng hàng không, năng lượng, hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, có khả năng chống chịu thiên tai ở cấp độ cao, hạ tầng số, dữ liệu, hạ tầng xanh; các loại hình hạ tầng được kết nối hiệu quả theo hành lang kinh tế và không gian phát triển vùng.

Ưu tiên đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông trục xương sống bắc-nam và hành lang đông-tây thế hệ mới; các cảng biển cửa ngõ có chức năng trung chuyển quốc tế, các cảng hàng không quốc tế lớn, các tuyến đường sắt kết nối với các cảng biển lớn, đường sắt kết nối quốc tế, đường sắt đô thị, đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam; nâng cấp, hiện đại hóa các tuyến đường sắt hiện có và khai thác hiệu quả lợi thế về vận tải đường thủy trở thành phương thức vận tải chủ yếu của một số vùng, tối ưu hóa chuỗi logistics; phát triển hạ tầng năng lượng bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Phát triển hệ thống thủy lợi, phòng, chống thiên tai theo hướng đa mục tiêu, nâng cấp các công trình thủy lợi, hồ chứa nước trọng yếu bảo đảm an ninh nguồn nước phục vụ sản xuất và đời sống nhân dân; xây dựng công trình kiểm soát nguồn nước tại các cửa sông lớn để chủ động kiểm soát mặn, trữ ngọt, củng cố hệ thống công trình phòng, chống lũ, chống ngập lụt tăng cường bảo vệ không gian thoát lũ trên các lưu vực sông, lòng sông, bảo đảm khả năng tiêu, thoát lũ, bảo vệ các đô thị, đặc biệt là các đô thị lớn.

Tập trung nguồn lực hoàn thành các tuyến cao tốc, đường ven biển, quốc lộ quan trọng đáp ứng yêu cầu phát triển các hành lang kinh tế, nhu cầu kết nối vùng, liên vùng, kết nối thông suốt trên địa bàn đơn vị hành chính mới sau sáp nhập, kết nối hạ tầng cửa ngõ (cảng biển, cảng hàng không quốc tế) để mở ra không gian phát triển mới và tạo sức bật mới thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.