Cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, trên địa bàn Hà Tĩnh cũng xuất hiện ngày càng nhiều các cơ sở sản xuất. Tuy nhiên, một thực trạng hiện nay là nhiều cơ sở sản xuất này lại nằm xen kẽ, thậm chí là ngay trong các khu dân cư. Điều này đang gây ra những hệ lụy nghiêm trọng về ô nhiễm môi trường, nguy cơ cháy nổ và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, sức khỏe của người dân.
Cơ sở sản xuất gỗ của anh Cao Văn Hoài, thôn Tràng Sơn (xã Gia Hanh) đã tồn tại cả chục năm nay trong khu dân cư. Dù là cơ sở không lớn, máy móc không nhiều, được bố trí và hoạt động ngay trong phần diện tích của gia đình nhưng quá trình vận hành không tránh khỏi bụi, tiếng ồn. Đáng lo ngại hơn, cơ sở này còn chứa nhiều vật liệu dễ cháy như gỗ, sơn, hóa chất nhưng lại chưa đảm bảo các tiêu chuẩn về phòng cháy chữa cháy, trở thành mối lo thường trực cho các hộ dân lân cận.
Anh Hoài thừa nhận sự bất tiện này nhưng cũng chia sẻ lý do duy trì sản xuất tại đây: “Hiện trên địa bàn có Cụm công nghiệp Yên Huy, tuy nhiên cơ sở vẫn lựa chọn sản xuất tại khu dân cư để tận dụng diện tích sẵn có, đặc biệt sẽ thuận lợi hơn trong quá trình sản xuất.”
Tương tự, tại một cơ sở sản xuất cơ khí ở thôn Thanh Phú (phường Trần Phú) không kể ngày hay đêm, cứ có đơn hàng là lại rền vang tiếng máy cưa, máy cắt kim loại.
Bà Nguyễn Thị Lâm - một người dân sống gần khu vực sản xuất cơ khí này chia sẻ: “Đã hơn 6 năm nay, từ khi cơ sở này hoạt động, gia đình tôi và những hộ xung quanh luôn phải chịu đựng tiếng ồn. Để đỡ ồn ào, chúng tôi chỉ còn cách đóng cửa cả ngày”.
Theo quy định trong Nghị định 08/2022/NĐ-CP hướng dẫn Luật Bảo vệ môi trường 2020, khoản 2 Điều 52 xác định, các cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và kho tàng phải duy trì khoảng cách an toàn, môi trường đối với khu dân cư.
Luật sư Phan Văn Chiều – Giám đốc Công ty Luật TNHH Hà Châu cho biết: Việc phát triển kinh tế phải đảm bảo tuyệt đối các quy định pháp luật và không ảnh hưởng đến cộng đồng, dân cư, những khu vực xung quanh. Đối với các cơ sở sản xuất trong khu dân cư cần đảm bảo các điều kiện: phù hợp với ngành nghề xa khu vực dân cư, có khoảng cách, tiếng ồn đáp ứng đủ quy định tối đa tiếng ồn trong khu dân cư, giảm tối thiểu nguồn nước thải xả ra môi trường. Tuy nhiên, trên thực tế, việc thực thi và kiểm soát vẫn còn nhiều hạn chế.
Những bất cập từ các cơ sở sản xuất xen kẽ trong khu dân cư là một bài toán nhức nhối, đòi hỏi một lời giải đồng bộ. Ông Trương Bá Khanh - Trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị, UBND phường Trần Phú cho rằng: “Cần có quy hoạch cụ thể, chế tài đủ mạnh và lộ trình quyết liệt để di dời các cơ sở không phù hợp ra khỏi khu dân cư, hướng tới một môi trường sống trong lành, an toàn và văn minh”.
Việc tồn tại các cơ sở sản xuất trong khu dân cư không chỉ là vấn đề riêng của Hà Tĩnh mà còn là thách thức chung của nhiều địa phương trong quá trình đô thị hóa và phát triển kinh tế. Để giải quyết triệt để vấn đề này, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền các cấp, sự đồng thuận của người dân và ý thức tuân thủ pháp luật của các chủ cơ sở sản xuất. Chỉ khi đó, mục tiêu về một môi trường sống chất lượng, an toàn và phát triển bền vững mới có thể trở thành hiện thực.
