Story

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Xã hội

Đôi bàn tay già nặn đất thành "hoa”

Tác giả: Ngân Giang- Đức Đồng
bqbht_br_26b.jpg
Tôi là Lê Thị Sinh (SN 1946, ở thôn Xuân Hoa, xã Cổ Đạm). Năm nay đã 80 tuổi, nhưng đôi bàn tay tôi vẫn chưa rời được những chiếc nồi đất đã gắn bó với mình gần cả cuộc đời.
bqbht_br_24a.jpg
Ngày xưa, nghề làm nồi đất ở Cổ Đạm nổi tiếng khắp vùng, hầu như nhà nào cũng gắn bó nghề. Từ sáng đến chiều, đâu đâu cũng thấy cảnh người nhào đất, nặn nồi, phơi nồi, không khí làng nghề lúc nào cũng nhộn nhịp. Tôi cũng bắt đầu học làm nồi từ năm 14 tuổi, rồi cứ thế theo nghề cho đến tận bây giờ.
bqbht_br_12b.jpg
Để làm nên những chiếc nồi đất, trước hết phải chọn được loại đất có độ dẻo phù hợp. Đất được nhào kỹ để đạt độ mịn, dẻo trước khi đưa vào tạo hình. Đây là công đoạn đầu tiên nhưng rất quan trọng, bởi đất có tốt thì chiếc nồi làm ra mới chắc, đẹp và ít bị nứt vỡ.
bqbht_br_11a.jpg
Tôi vẫn làm nồi bằng những dụng cụ đơn sơ như bàn xoay, bàn đập, tro bếp và những thanh tre nhỏ. Dụng cụ chẳng có gì cầu kỳ, nhưng để tạo nên chiếc nồi cân đối, chắc chắn lại cần sự khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm.
bqbht_br_14b.jpg
Công đoạn nhào đất nhìn qua tưởng chừng đơn giản nhưng lại tốn khá nhiều công sức. Đất sét sau khi được chuẩn bị phải nhào đi nhào lại nhiều lần cho thật nhuyễn, dẻo và đều, không còn những cục đất cứng hay bọt khí bên trong. Có như vậy, khi đưa vào tạo hình, đất mới dễ nặn, dễ vuốt, giúp thành nồi đều và hạn chế nứt vỡ trong quá trình phơi, nung.
bqbht_br_13a.jpg
Dù quen với công việc này nhưng mỗi lần nhào đất tôi vẫn phải cẩn thận, bởi chỉ cần làm không kỹ thì những công đoạn sau cũng khó đạt yêu cầu.
bqbht_br_15b.jpg
Từ những nắm đất sét đã được nhào kỹ, tôi bắt đầu nặn và tạo hình chiếc nồi. Đôi bàn tay phải khéo léo, điều chỉnh lực thật đều để thành nồi không quá dày hay quá mỏng.
bqbht_br_20a.jpg
Từ phần đáy đã được tạo hình, tôi tiếp tục đưa đất lên cao để hình thành thân nồi. Đôi tay vừa nâng, vừa vuốt để chiếc nồi có độ cao phù hợp, giữ được dáng tròn đều. Đây là công đoạn cần sự khéo léo, bởi thành nồi càng lên cao càng khó giữ được hình dáng như mong muốn.
bqbht_br_18b.jpg
Trong suốt quá trình ấy, tôi phải liên tục quan sát, điều chỉnh từng thao tác sao cho phù hợp. Có những công đoạn tưởng chừng đơn giản nhưng phải làm đi làm lại nhiều lần mới thành thạo.
bqbht_br_21a.jpg
Khi chiếc nồi đã thành hình, tôi tiếp tục dùng tay vuốt nhẹ quanh thân, chỉnh sửa những chỗ còn gồ ghề để bề mặt nhẵn mịn, thành nồi có độ dày đồng đều. Từng động tác được thực hiện chậm rãi, tỉ mỉ, giúp chiếc nồi hoàn thiện hơn trước khi chuyển sang công đoạn tiếp theo.
bqbht_br_25b.jpg
Chiếc nồi dần hiện rõ hình dáng qua từng động tác vuốt, miết của đôi bàn tay. Với tôi, đây là công đoạn thú vị nhất, khi từ một nắm đất sét thô sơ, chiếc nồi quen thuộc trong gian bếp xưa dần thành hình.
bqbht_br_29b.jpg
Với những chiếc nắp đậy hoặc chén đất nhỏ, thao tác tạo hình đòi hỏi sự khéo léo và chính xác hơn. Tôi phải điều chỉnh lực tay để đất được dàn đều, tạo độ cong phù hợp, đồng thời chú ý đến kích thước, nhất là phần nắp phải vừa khít với miệng nồi.
bqbht_br_30b.jpg
Dù là chiếc nồi to hay chiếc chén nhỏ, mỗi sản phẩm đều có cách làm riêng. Với những vật dụng nhỏ, tôi phải thao tác nhẹ nhàng hơn, nhất là khi tạo miệng chén, lòng chén hay phần nắp đậy. Có những chi tiết chỉ cần nhìn bằng mắt, ướm bằng tay là tôi biết đã đạt yêu cầu hay chưa.
bqbht_br_27a.jpg
Sau khi tạo hình, tôi mang những chiếc nồi, chén đất ra phơi nắng cho khô trước khi nung. Vì đất sét lúc này vẫn còn mềm nên sản phẩm rất dễ bị móp méo. Tôi phải nhẹ tay, đặt từng chiếc cẩn thận và kiểm tra, cân chỉnh lại những chỗ bị lệch.
bqbht_br_31a.jpg
Ngày trước, nghề làm nồi đất từng nuôi sống biết bao gia đình ở Cổ Đạm, nhưng nay người theo nghề chẳng còn mấy ai. Tôi cũng không còn làm nồi để bán, chỉ thỉnh thoảng lại nhào đất, nặn nồi cho đỡ nhớ nghề. Đó cũng là một cách lưu giữ ký ức về làng, để những chiếc nồi đất Cổ Đạm không dần chìm vào quên lãng.

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Xin chào,
Tôi là Chatbot của
Báo Hà Tĩnh
Hãy hỏi tôi bất kỳ điều gì bạn cần biết về
Báo Hà Tĩnh nhé. Tôi sẵn sàng hỗ trợ!