“Tôi có thể áp thuế đối với các quốc gia nếu họ không đồng thuận về vấn đề Greenland, bởi vì chúng tôi cần Greenland cho an ninh quốc gia”, Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu hôm 16/1 tại một sự kiện không liên quan về chăm sóc y tế nông thôn ở Nhà Trắng.
Những phát biểu này đặt ra nhiều câu hỏi về ý nghĩa của chúng đối với các thỏa thuận thương mại gần đây mà Mỹ đã ký kết với các đồng minh châu Âu, đặc biệt là với Vương quốc Anh và Liên minh châu Âu.
Lời đe dọa áp thuế của Tổng thống Trump được đưa ra sau khi các quốc gia châu Âu lên tiếng phản đối thông điệp lặp đi lặp lại của ông về việc tiếp quản Greenland bằng cách mua lại vùng lãnh thổ này hoặc sử dụng vũ lực quân sự.
Trong động thái thể hiện sự ủng hộ đối với Greenland, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hôm 15/1 cho biết một nhóm binh sĩ Pháp đã có mặt tại đây để tham gia các cuộc tập trận quân sự cùng lực lượng Đan Mạch và quân đội của các quốc gia NATO khác, bao gồm Đức, Na Uy và Thụy Điển.
Thông báo của ông Macron được đưa ra một ngày sau khi các quan chức cấp cao của Greenland và Đan Mạch hội đàm với Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio tại Nhà Trắng. Sau cuộc họp, họ cho biết vẫn tồn tại những “bất đồng căn bản” với chính quyền Mỹ về vấn đề này.
“Rõ ràng là Tổng thống Trump có mong muốn chinh phục Greenland”, Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen nói với các phóng viên sau cuộc gặp. Ông Rasmussen gọi kịch bản đó là “hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
Trong khi đó, một nhóm nghị sĩ lưỡng đảng tại Hạ viện và Thượng viện Mỹ hôm qua đã ca ngợi các cuộc trao đổi với các thành viên quốc hội Đan Mạch trong chuyến công du tới Copenhagen “mang tính xây dựng”.
Các nghị sĩ cho biết chuyến thăm nhằm nuôi dưỡng mối quan hệ giữa Đan Mạch, Greenland và Mỹ, đồng thời trấn an các đối tác NATO rằng nhiều thành viên quốc hội Mỹ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào của Mỹ nhằm thâu tóm Greenland.
Bà Aaja Chemnitz Larsen, một trong những đại diện của Greenland tại quốc hội Đan Mạch, cho biết nhóm nghị sĩ cũng đã thảo luận về áp lực mà người dân Greenland đang cảm nhận trước những phát ngôn gần đây của Tổng thống Mỹ.
“Chúng tôi cũng đã nói về khía cạnh con người, về áp lực mà người dân quê nhà ở Greenland đang cảm thấy. Tôi nghĩ điều đó đã được đón nhận tốt, và dĩ nhiên họ hiểu những mối quan ngại mà chúng tôi đang có ở Greenland”, bà Larsen nói.
Pháp “vạch lằn ranh đỏ” về Greenland
Trong một diễn biến liên quan khác, Pháp đã đưa ra một cảnh báo ngoại giao đối với Mỹ, cho rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm chiếm lấy Greenland sẽ đồng nghĩa với việc “vượt lằn ranh đỏ” và có nguy cơ đe dọa quan hệ kinh tế với Liên minh châu Âu (EU).
Theo Financial Times, thông điệp này được Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure chuyển tới người đồng cấp Mỹ Scott Bessent. Ông Lescure cho biết ông cũng đã gửi thông điệp tương tự tới ông Bessent trong các cuộc trao đổi tại Washington hồi đầu tuần.
“Greenland là một phần có chủ quyền của một quốc gia có chủ quyền, quốc gia đó là thành viên của EU. Điều này không nên bị đem ra đùa giỡn”, ông Lescure nói.
Mặc dù là một phần của Vương quốc Đan Mạch, Greenland đã rút khỏi tổ chức tiền thân của EU vào năm 1985 và hiện được xếp vào diện “lãnh thổ hải ngoại” (OCT). Hiện nay, các chuyên gia pháp lý và quan chức EU vẫn đang chia rẽ quan điểm về việc liệu Điều 42.7, điều khoản phòng thủ chung của khối, có áp dụng đối với một OCT hay không.
Tổng thống Trump từng bày tỏ mong muốn thâu tóm Greenland trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình và đã nối lại sức ép này trong những tuần gần đây khi ông liên tục tuyên bố Washington cần nắm quyền kiểm soát hòn đảo tự trị này vì lý do “an ninh quốc gia”, đồng thời ám chỉ khả năng dùng vũ lực.
Ông Lescure mô tả động thái hiện nay của Mỹ là một “nghịch lý”, khi Washington vừa hành xử như một đồng minh trong một số vấn đề, nhưng đồng thời lại cư xử như một đối thủ khó lường trong những vấn đề khác.
Một số quốc gia Tây Âu đã lên tiếng phản đối các đe dọa sáp nhập Greenland của Mỹ, trong khi Đan Mạch đã tăng cường hiện diện quân sự trên hòn đảo này.
Đan Mạch khẳng định Greenland không phải để bán và tương lai của hòn đảo phải do người dân nơi đây quyết định, những người đã bỏ phiếu vào năm 2008 để duy trì quy chế tự trị trong khuôn khổ Vương quốc Đan Mạch.
Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới. Với diện tích 2,16 triệu km², hòn đảo này có vị trí chiến lược ở Bắc Cực, nhưng dân số chỉ khoảng 57.000 người. Ngoài vị trí chiến lược, Greenland còn được đánh giá dồi dào tài nguyên thiên nhiên.
